भांगरभूंय | प्रतिनिधी
जून 18 ही गोंयच्या इतिहासांतली म्हत्वाची तारीख. स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांनी पुर्तुगेज सत्तेंतल्यान मुक्ती मेळोवपाच्या धाडसी यत्नांत केल्ल्या पराक्रम आनी त्यागाचो उगडास हांगा जाता. ह्या दिसा गोंयकार मायभुंयेचे मुक्ती खातीर आनी स्वाभिमाना खातीर झुजपी वीरांक श्रद्धांजली दितात.
पुर्तुगेज बळ गोंया आयलें
राज्य केलें चार शेंकडे
ओगी करून, संस्कृताय दाबून
बळिश्ट आनी उग्र गोंयची भावना मोडून।।
तरी गोंयकारां मदीं एक उजवाड
ज्वाला जळटाली मना मनांत
नुस्त्यां बोटीं मदीं शांततायेन प्रतिकार
गांवांनी, शारांनी स्वातंत्र्याचो आकार।।
क्रांतीचो दीस आयलो आशेच्या उमाळ्यांत
स्पश्ट उलो उठपाचो म्हापशेच्यान मडगांवां
लोहियांच्या उतरांनी धैर पेटयलें
मुक्ती खातीर, स्वाभिमाना खातीर, प्रिय सगळ्या गजालीं खातीर।।
मोर्चो काडलो एकठांय येवन
तकली उंच दवरून
बंदुकांक तोंड दिलें
थीर, निर्भय उबे रावले।।
गोंयची पुर्तुगेज वसाहतीकरण 1510 वर्सा सुरू जालें आनी चार शेंकड्यां परस चड काळ तिगून उरलें. ताका लागून तो संवसारांतल्या सगळ्यांत लांब वसाहतकाळांतलो एक. ह्या काळांत गोंयकारांनी सांस्कृतीक दडपशाय, अर्थीक शोशण, राजकी मताधिकार नासप अशे साबार त्रास सोंसले. हीं आव्हानां आसून लेगीत गोंयकारां मदीं प्रतिकाराची भावना केन्नाच उणी जाली ना. स्वातंत्र्य चळवळीचें बीं विसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक पेरलें, तें व्यापक भारतीय स्वातंत्र्य संघर्शांतल्यान प्रेरीत जावन. गोंयांतल्या स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांनी गोंयांत आनी निर्वासितांत पुर्तुगेज अधिकाराक आव्हान दिवपाक संघटीत केले. 1940 आनी 1950 च्या दशकांत हे चळवळीक नेट आयलो आनी ह्या वावराक फुडाकार दिवपा खातीर जायते फुडारी उदेले.
डॉ. राममनोहर लोहिया हांणी गोंयांत भेट दिवन पुर्तुगेज सत्तेआड भौशीक चळवळीची प्रेरणा दिली, त्या दिसाचो उगडास क्रांती दिन करता. लोहियाचे भेटेक लागून गोंयच्या स्वातंत्र्य झुजाऱ्यां मदीं एक ज्योत पेटली आनी ह्या दिसा मुक्ती खातीर चड संघटीत आनी खर संघर्श सुरू जालो. स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांच्या यत्नांचे पराकाश्ठेचेर डिसेंबर 1961 त भारत सरकाराचो लश्करी हस्तक्षेप ‘ऑपरेशन विजय’ जालो. हे कारवायेक लागून गोंय, दमण आनी दिव ह्या वसाहतींक भारतीय देशांत येसस्वीपणान विलीन जावन 451 वर्सांची पुर्तुगेज वसाहतवादी सत्ता सोंपली. गोंयची मुक्ती ही भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीच्या इतिहासांतलो एक म्हत्वाचो मार्गदर्शक फातर आशिल्लो.
क्रांती दिनाचो उगडास म्हणल्यार फकत फाटल्या काळाक पळोवप न्हय तर स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांक मार्गदर्शन करपी मुल्यां आनी तत्वांची चालू आशिल्ली प्रासंगिकता वळखून घेवप. न्याय, समता आनी आत्मनिर्णय हांचे खातीर तांची वचनबद्धताय फुडल्या पिळग्यांक प्रेरणा दिता. आपल्या दायजाचो भोवमान करून गोंयकार समकालीन समाजांत हे आदर्श तिगोवन दवरपाक आनी तांचो प्रसार करपाक आपल्या समर्पणाची परतून पुश्टी करतात. गोंयचे सुटकेची कथा सामुहीक कृतीची शक्त आनी स्वातंत्र्याच्या सोदांत एकवटीत जाल्ल्या लोकांच्या आत्म्याची गवाय. स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांचें धैर्य आनी बलिदान आशेचो दिवो आनी न्याया खातीर संघर्श ही एक सतत प्रक्रिया आसा हाची याद करून दिवपी हो दीस.
स्वातंत्र्याच्या सोदांत गोंयकारांनी केल्ल्या संघर्शाची आनी निमाणी जैताची याद म्हणल्यार क्रांती दिन. वसाहतवादी जुलूमाआड अविरत झगडपी स्वातंत्र्य झुजाऱ्यांच्या शौर्य आनी त्यागाचो भोवमान करपाचो हो दीस. जशी जशी प्रगती आनी उदरगत जायत वता तशी तशी गोंयच्या इतिहासांतल्यान शिकून घेतिल्ले धडे न्याय, समता, आनी स्वातंत्र्याचीं मुल्यां सांबाळपी फुडार बांदपाक एक बुन्याद घालता. क्रांती दिनाचो उत्सव फकत भूतकाळाक श्रद्धांजली दिताच, पूण फुडल्या पिळग्यांक हे सोबीत भुंयेचें कश्टान मेळयल्लें स्वातंत्र्य सांबाळपाक आनी राखपाक प्रेरणा दिता.
मनोज कुंकळ्येकार
9764215365
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
