तिका मनोवया

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ज्या घरांत ती खुश 

त्या घरांत संवसाराचें सुख 

ज्या घरांत अस्तित्व बायलेचें

त्या घरांत वास्तव्य लक्ष्मीचें !! 

बायल, अस्तूरी, चली, भयण, आवय आदीं अश्या एक न्हय तर अनेक नांवांनी आनी बंधनांनी आमी तिका वळखतात. ती ‘मागीर ‘ती’ आसूं वा ‘ते’. अस्तूरी ही एक अशें व्यक्तिमत्व जें घरांत आनी जंय तिचो थाव आसता थंय बदल दाखोवन दिताच. तिचे उपस्थितीत इतली वेगळी ऊर्जा मेळटा की बेज्जार जावन, फाट करून बशिल्लो पसून मान वळयतलोच! 

आयज 8 मार्च. आयचो दीस आमी आंतराष्ट्रीय बायलांचो दीस म्हूण मनयतात. ह्या दिसा जायत्या वाठरांनी बायलांचो भोवमान जाता. तांका स्फूर्त दिवपाक कार्यावळींचें वेळापत्रक तयार आसता. आसचेंच. मात केन्ना- केन्ना एक मराठी गीत ‘जल्म बाईचा – बाईचा, खूप घाईचा’ म्हज्या कानांत गुंजता आनी मनात धुंवता. खरेंच गीत कितले सत न्हय! हो विचार घर उबे करता. एक-एक फावट विचार येता की कांय गनाली बायलांकूच वा बायलां खातीरुच कित्याक काय? हांव आयजूय आमचो देश- प्रदेश पुरुषप्रधानूच उरला अशें म्हणचेंना, मात घोव भायर पडल्यार चलयेचें कन्यादान जावं वा कपलाक बायलेन तांबडी तिकली लावप हें पसून मान्य नासता. 

एक चली म्हूण आंकवार आसतना आपणाक जाय तीं कांकणां, रंगबिरंगी तिकल्यो, कपडे, गळ्यांत हार आदीं अशी एक न्हय तर हजार संवगा करता. प्रत्येक चली आपले आवडी प्रमाण हें करता; मात लग्न जावन जेन्ना एके बायलेचो घोव भायर पडटा वा कसल्या कारणांक लागून वेगळो  रावता वा बेपत्ता आसता तेन्ना हाताचीं पांचूय बोटां बायलेचेर कित्याक उठ्ठात काय? 

घोव हो तिचो साथीदार. तांकां एकामेकांचो आदार आसता. संवसार करतना मेळचो. एक वेळ आपलीं भुरगी पळयत – नापळयत, मात आपल्या संवसाराचा साथी आपल्या वांगडा सदांच आसतलो, रावतलो या बुन्यादीचेर तांचो संवसार वसता. मात जेन्ना कोणालो घोव भायर पडटा तेन्ना तिचो हो संवसार काबार जाता, कांय? तिका फुडें खोशयेन जगपाक अधिकार ना काय? तिणें आपले मुखार आशिल्लें जिवीत सुखान जगचें न्हय काय? 

भुरगी जाता तेन्ना ती आवय आनी बापूय अशी दोगांचीय. मात बापूय भायर पडलो जाल्यार आवयक भुरग्यांचेर अधिकार किल्याक ना? समाज एक विधवेक वा जे बायलेचो घोव तिका सोडून गेला वा आनीक कांय कारणांक लागून वांगडा रावना, तिका एक स्वतंत्र आवय म्हूण आडनदर करपी आमी कोण? भुरग्यांचें देवकार्य करतना बायल भायर पडल्यार बापूय कमरेक सुपारी बांदून सगळें करता, मागीर एके बायलेक हे अधिकार कित्याक नात? 

मनशाचें जिवीत हें वयर-सकयल जायत आसता, यहाँ कल क्या हो किसने जाना तशें, मात हे गडबडीन जे बायलेक आमी मनोवंक जाय तिकाच आमकां कडेक दवरूंक कशें जायत काय? आमचा इतिहास लोपामुद्रा सारक्या प्राचीन तत्वगिन्यांनी बायलाचो साक्षी आसा तशेंच राणी लक्ष्मीबाई असल्या पराक्रमी बायलांक लेगील दिश्टायता, ह्या एकविसाव्या शेंकड्यांत आसून लेगीत खंय शेणल्या काय? देवी सीतेन वायल आसून लेगीत राजा दशरथाचें पिंडदान केल्लें, मागीर हेर बायलांनी हें कित्याक करचें न्हय काय? प्रश्न एक आसूं वा शंबर, मात हुंवार करताच. एके दिकेन आमी तिका मनयतात, माचयेर तिका कदेलार वयर बसयतात. माथ्यार चडयतात, मात खऱ्या अर्थान पळोवंक गेल्यार, ती आसा थंयच आसा….. जमनीर। 

ह्या वर्साच्या आंतरराष्ट्रीय बायलां दिसाची संकल्पना आसा ‘इनस्पायर इनक्लूजन’ म्हळ्यार बायलाचो प्रत्येक जाग्यार समावेश करपाक प्रेरणा दिवप. आतां आमी तोच धरून मुखार सरलीं जाल्यार हें बारीक-सारीक गजाली पयलीं उजवाडात हाडचें अशें म्हाका दिसता. तिचेर घरांत, समाजांत जावपी हे भेदभाव पयस करप चड म्हत्वाचें. कारण लिओन ब्रावन हांणी म्हळ्ळां तशें ‘इट ऑल बिगेन्स अँड अॅड्स इन माईड’ म्हळ्यार ‘जें कितें आसा ते आमच्या मनांत वा तकलेंच आसा आनी थंयच सोंपता. ताका लागून कळाव जावनी, मात आमचे विचार एक मनीस म्हूण आमी बदलचे….. संवसार आपुणूच बदलतलो, कारण ती सुख, ती अस्तित्व, ती लक्ष्मी, ती सुरवात आनी तीच अंत !! 

अँड. सायली शा. कवठणकार 

84119 82774