आत्या

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

म्हागेल बाबाल व्होडल भयण जाल तरी म्हाक जीवन कश जगचे ? मुकाल्लो मनीस कसो वळखवचो?? जिवनात कठीन प्रसंग येयलार कीत करचे ?? गरीबी कशी उरता ?? तेज मुखार वचुन सदा गरजु लोकांक मदत कशी करची ?? हे सगळे आनी इतर घरातले रिती रिवाज आनी घरातलो कुळाचार हांव शिकलो तो आत्याकडल्यान. जल्मदिल्ली आवय तर जालीच पुण गोंय सोडन्न कारवार येयल तेन्ना म्हागेल आवयत आत्यात जाल्ले. म्हणलार हरकत ना. सहसा घरात आयील्यो भावजयो नंणद म्हणले की नाक वाकडे करतात पुण म्हागेल आत्ये ह्या सगळ्या पलतडचे आशिले.
तशें आत्या वर्सा दोन तीन पटी तरी वास्को आमगेर येताले. जास्त कन्न वास्को सप्तकाक. केन्न नागरपंचमी सांजेर तर केन्न सप्तका दिवसां. येताना इतर सामाना बरा थोडी उकडे सुरय तांदूळ वाटुन केल्ली पातोळी उरतालीच. म्हागेल बाबा तेगेल फाटलो भाव तर व्हडले भावार,भावजयचेर इल्ले जास्तीत प्रेम आशिल हरकत ना. तसो आनेक भाव वास्को उरतालो तर तेंक थंय तोंड दाखोवुक वयताले. थंय त्या काकागेर एक राती थांबीले आज बी म्हाक तरी याद जायना. ते घर येयलार घर पुराय भरले अश दिसताले. बाब कामा वयल्यांन येयल की गांवावयल्यो खबरी उरताल्योत हे आनी सांगु जाय.
म्हागेल आवयक त्या काळार वर्सा फरकान दोन पोर जाली आनी वास्को बिऱ्हाड बी ल्हान आशिले. बाबाल काम बी तेन्ना तसलेत आशाले. तरी म्हागेल आई बाबान म्हागेल व्होडले भयणीक आत्याकडे कारवार दवरचो निर्णय कसो घेतलो हे हांवे आजुन घरात कोणा विचारलेत ना. तरी आत्यान म्हागेल भयणीक आपल्या पोटा जाल्या पोरां म्हणकी ल्हानाचे व्होड केले. लोकांगेर,शेतात काम कन्न थोडे भांगर बी केल्ले पुण आपुण मात केन्नात भांगर घायल ना तरी आमी सगळ्यांन वत्ताय केन्न तेक एक तोळ्याची सरपळी केल्ली. तरी ते खंयी वयताना पदर पांघुरनत वयताले हे विशेश.
तो काळ असो आशिलो आमगेल समाजा भीतर एक तरी चली मनिस घरात रावची पध्दत आशिली. आनी लग्नं तर दुरचो विशय. तेतुत भर म्हण आत्याक ल्हानपण धन्न दमाचो रोग आशिलो. म्हण तेगेल लग्नं जाल नाशिले ना शेंसविधी बी जालनाशीलो. पुण घोळुक पयला नंबर आशिले. हांव शिक्षणा निमतान कारवार पावलो मागीर हांव तेच बरा ते कामा वयत थंय,शेतात,काजु रुखात,रिठ्या मुळात अश बेकार आशिल तेन्न वयतालो. काजु वेळार तर ते घागऱ्याक कासाचो मान्न वयर काजु रुखार चडन्न काजु सकल उडयलाले,घरा नळे,घर शिवुक वयर चडताले. म्हाक तर मातर वयर गेल की ओगीत हात पाय कडकडताले. पुण ते केन्न चडताले आनी देवताले तेत्त कळते नाशिले.
फणसाक वयल्यान कांटे उरले तरी तो पिकल नंतर घरे गोड लागतात. तशें म्हागेल आत्या आशिले. तेकां मेत्रेणीची कामां जमनाली आई,काकी,मातर काम व्होळु केलार धेंगसो पडतालो तेमी सगळी जाण भीवन उरताल खरी पुण भावयजयक केन्नात दुसरे घरातल्या हाडताला हो विचारकन्न केन्नात वागयल ना. ह्यात भावजयेसाठी तेमगेल आवडीचे जेवण ,तेमकां केंसा घालु चंवर,म्हागेल आईक फुलां पिशें म्हण तिकां तरे तरे फुलांची फांती कन्न दिताले. तेन्न ती फांती कशी करची हे हांव शिकलो. हिट तोपचे धन्न, पापडा पिठ,लोणच्या मसालो,मल्ल विणचे,आनी शेतातली पुराय काम शिकलो. कारवारी रांदप तर तेगेल कडल्यानत शिकलो.
आत्यान सुख तशे थोडेत पळयले,तरी तिसरे नंबर भावाक तेन्ना धावी पर्यंत शिकयले. पुण म्हागेल बाब सोडलार सगळे बेमानत जाले. आजेक आनी तेकां जास्त अशें पटनाले तरी त्या काळार पावसांत नुस्ते कमी आनी आता काळा भाशेंन लोक आशेन नुसत्या पागु बी वचनालो तरी आवय आपली नुसत्या शिवाय जेवना म्हण खंच्यान तरी दोन दिसां एकपटी नुसत्या हाडतालेत. हो मोग न्ही तर आनी कीतें ?? मुकार धावी शीकीलो भाव आपल्याल बायल आनी तीन कच्ची बच्छी पोरां आत्याल हड्ड्यार घालन्न नात्त जालो. ते लोगागेरचे पोर म्हण लागी लागी धा बार वर्सा लोकाल देल्लात कट्टे घासुन भावजय सयत तेगेल पोरां तेकां पोसले त्या पोरां शिकयले पुण मागीर पांख फुटले तशे हेकांत सोडन्न हुडन्न गेले.
आमगेल घराणें तशें भट बामणाल्या दारात घोळन्न व्होड जाल्ले तर साहजीक आसा की तेमगेल रितीरिवाज आमगेल घरात पावले. आत्या बाकी उत्सवां नातरी चवथी देड दिवस पुराय अनवाळे उरताले आनी आमकां बी तशेत करु लायताले. त्या वेळार आमकां राग येतालो पुण आज आमी हे सगळे करताना तो अनुभव आमकां उपेगा पडता. त्या काळार हातीत पैयशे कमी घोळताले तरी आशिल तेतुत कश करु जाता हे आमी म्हणलार हांव ते आत्याकडल्यानत शिकलो. आत्याक निसर्गाच्या सांनिध्यात रावुक आवडताले. मदले काळात आई बरी ना जाली तेन्ना भयण गोंया पावली आनी शिक्षणा निमतान हांव कारवार. तर आत्याक दनपार घरात बसून बी जेवची संवय नाशिली. बाग तर व्होड केन्न थंड वारो मारच्या झाडां सावळेत,तर केन्न भांयी बाजुन,तर केन्न आंगणात,आनी पावसां दिवस धरल्यार बाकी वेळात अशे भायरत. रातीन तर आंगणा मेमेर. ताटातले गोटे पक्षाक पांखराक खावयते जेवताले. तेणे पोशिल कुकडां बी तितलीत आशिली.
आत्या अनपढ तरी संवसाराचो बरो अनुभव आशीलो. वाड्यार खंच्या बी घरात पारपळ पोरां उरल्यार तेमी शाळे वचुन शिकु जाय म्हण तेमगेल आवय बापायक समजोवन तेमकां शाळेत घालु लायताले. बायलाली बाळंतपणा बी तितलेत हुशारेन करताले. तेगेल मावसभयण जीका आमी बाप्पा बायल म्हणताली तिगेली वट्ट त्या काळार तेरा बांळत पणा घरातच केल्ली खंय. आनी मुखार वचुन बाळशें मेले तर हे आत्या एकटे मसनटीर वचुन पुरन्न येताले इतले धीट आनी हुशार आशिले. पुण ही बड आमगेल कुटुबांतले लोकांत कोणाकत येयल ना हे बी तितले खेदान सांगचे पडताले.
आईक जेन्ना कारवार हाडले त्या काळात हांव कामा लागीलो तर आई म्हाक रातीन तडव जाल्यार हुस्को करत रावताली हांव येयल ना म्हण. त्या काळार मोबाईल येयल नाशिले. हांव जास्त केन्ना कामातल्यान सुटले नंतर उषाताई कडे वयतालो. ते घर येवन सांगल्यार आत्यान म्हणचे ” तु सांगील मुगो तो श्यामलागेरत गेल्लो उरतलो. ” आनी हांवे मुद्दाम म्हणचे ” अगो, श्यामल न्ही उषा राणे. ” मागीर ते बी तितलेत अभिमानान सांगताले ” तुमकां ती उषा राणे उरत आमकां ते श्यामलत. पोरां, तुक बरे करत ते तेगेल हात केन्ना सोडनाका. ” ही तेगेल उत्रां तितलीत खरी जाल्ली आसा.
त्या दिवस महाशिवरात्र आशिली. भर दनपारां देवा पुजा जाल तशी आत्यान म्हाक देवाकुडा आपोवन घेतले आनी आपणाली भांगरा सरपळी दिते म्हणले ” ही घे तुका. मुखार केन्ना लग्नं जालार हेजे मंगळसुत्र केन्न घाल बायलेक. आनी हे पांच हजार. म्हागेल नांवान गुरुमठात दवर . तुका आनी मुकार त्रास नाका. हांव गेल नंतर भटा कडल्यान मसनट सुद जाली की म्हागेल सगळे काम जाले. ” हे सगळे म्हाक हांसत सांगले. हांवे बी ते हांसतेत हां म्हणले.
मुकार एक महाशिवरात्र गेली आणी भर भाऊबिजेच्या महान दिसां दिवे लावणेर आत्यान जगाचो निरोप घेतलो. तेका सगळे पयलीत कळील उरतले, आशिल भाव आपल्याक अग्नी दिवु येवचो ना म्हण. मुकाल्ले कार्य सगळे हांवे केले एक पुत जावन. पुण शेवटाक आमगेल पुरोहितान सांगले तुका आत तेका वाडी घालची आनी वर्शिक करुक अधिकार ना. आयच्यान हो अधिकार सरलो. तेन्न म्हाक बोंडा लायट पेटली की आत्यान म्हाका त्या दिवस ते गुरुमठात आपले नांवान दवरुक पैशे कीत्या दील्ले काय म्हण. तेन्ना म्हाक खरोत शोक जाल. पुण आज म्हाळ म्हयन्यात बापाय बरा तेकां पिंड दिवचो अधिकार तितलोत उरला. दर भाऊबिजेक तेगेल यादीची कीतली तरी पंटी दोळ्यांमुखार पेटत उरता.

संदेश बांदेकार
9480790172