दीस तवशांचे

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

फोंण्या- फर्मागुडी दोंगुल्लेर पिकयिल्लीं तवशीं साबार गोंयांत खुबूच फामाद. हीं तवशीं, दोडगीं, दुदी विकत घेवपाक गिरायक आनी धंदेकारांचें भिरें फर्मागुडये लागिल्लें आसता.

तवशांचो माटव कोणायचोय आसना, पण तवशे मात आमचेच, ह्या दिसांनी गांवगिर्‍या वाठारांनी पासय मारल्यार गांवच्या तरणांट्याच्या तोंडांतलें हें पेटंट वाक्य.
ह्या दिसांनी गांवां-गांवांनी दर एकल्याच्या आंगणांत, रानांतल्यान एकठांय केल्ल्या लाकडांचो माटव घाल्लो आसता. ताचेर दोडगीं, तवशीं, दुदयाच्यो वेली चडयिल्ल्यो आसतात. गिमाच्या दिसांनी बियो रुजोवपाक घालप आनी तांकां बांयच्या, नाजाल्यार व्हाळांतल्या उदकान सांज- सकाळ शिंपप. किल्लोवपाक घाल्ल्या बियांची, चवथ ये मेरेन वेल मांटवार चडून तांकां तवशीं, दोडगीं, दुदी लागिल्ले आसतात. पाखे, चानयो, कीर हांचे पासून तन्नीं तवशीं सांबाळचीं पडटात. थोडे कडेन हीं तवशी पारदर्शक पिशवेत बांदून दवरतात. तर थोडे जाण, पाखे, किर, चानयो हांकां भेश्टावपा खातीर माराण लायतात.
दुदी, तवशीणीच्या वेलींक फळां धरचे पयलीं, जीं हळडुळ्या कोराची सुंदर अशीं फुलां येतात, तांची तोखणाय करता तितली थोडीच. तातुंतल्या तातुंत दुदणीक फुलां येतात, तीं आकारान व्हड आसतात आनी तांच्या कोरान, पाचवेचार देठान ती एकदम जिती, जिवीं, सोबीत, सुंदर दिसतात. तंवशार आयिल्ले नाजुकशे कांटे, एका गोर्‍यापान भुरग्याच्या पोल्याक लायिल्ल्या काळ्या तिब्या सारक दिसतात… हें दृश्य दोळे दिपकावन उडयता!
फोंण्या- फर्मागुडी दोंगुल्लेर पिकयिल्लीं तवशीं साबार गोंयांत खुबूच फामाद. हीं तवशीं, दोडगीं, दुदी विकत घेवपाक गिरायक आनी धंदेकारांचें भिरें फर्मागुडये लागिल्लें आसता. बारीक तवशांक, ‘पिपरी’ अशेंय म्हणटात. अंत्रुज- नगरांत येवपी भोंवडीकार रस्त्याचे कडेक आशिल्या गाड्यांनी बसुन आडसरां, पिपर्‍यो, चिबडां विकत घेतना वा खातना दिश्टी पडटात. अंदूं पावस नाशिल्ल्यान तवशांचो मोसम चड करून उसरां सुरू जातलो, अशें दिसता. पूण, कितेंय सांगात, अंत्रुज म्हालांतल्या तवशांक जी रुच आसा, ती हेर कडल्या तवशांक ना. सध्या बाजारांत मेळटात, त्या तवश्यांक तर आमच्या ह्या तवशांची सर येवची ना.
गांवगिर्‍या वाठारांनी चवथीक घुमट आरती करपी आनी घुमट-आरती सर्तींत वाटेकार जावपी पंगड वाड्यार वाड्यार आसतात. चवथी पयलीं म्हयनोभर ते घुमट- आरती करपाची येसाय मारतात. घुमटां, शामेळ, झांज ही वाद्यां शिकपाचो नवे- नवे भुरगे यत्न करतात. तातुंतले थोडे हीं वाद्यां वाजोवंक एकदम खांपे जातात. चवथीच्या दिसांनी गणपतीची आरती, भजनां करपाक एकामेकांगेर वतात, आपली कला पेश करतात, आनी सगळो गांव, आरती- भजनांनी गडगडावन सोडटात.
आरत्यांक वतात तेन्ना दरेकल्याच्या आंगणांत तवशीं, दोडगीं, दुदयांचे मांटव आशिल्ल्यान तरणाटे, भुरगे घरकाराचो दोळो चुकोवन, मांटवार हुमकळपी करकरीत तवशीं चोरुन खावपाक धडपडत आसतात. तवशीं चिरुन तातूंत गांवठी मीठ आनी मिरसांगेचो पिठो लावन खावपाक एकदम सुरबुस लागतात. ताका लागून आतां चडशे जाण सादुर जाल्यात. आंगणांतल्या माटवांत ते तवशीं किल्लोवंक घालनात.
पूण ह्या तवशीं-दुदयाच्या मांटवांतली करकरीत तंवशीं इश्टां वांगडा चोरुन खावपाक जी मजा येता ती कोणाक सांगून आनी वाचून कळपाक ना……

एकनाथ सामंत
9226219723