गोंयांत फकत दिल्ली, युपीचे म्हाले !

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गोंयांत सद्याक सरकार स्वयंपूर्ण गोंय मोहीम नेटान राबयता. जागृत आनी खर्‍यांनीच काम करपी स्वयंपूर्ण मित्रांनी कांय जाग्यांचेर ही मोहीम बरे पैकीं येसस्वी केल्या. कांय कडेन स्वयंपूर्ण मित्र बेश्टे नांवाक आसात. आसूं, तो वेगळो वादाचो विशय. आज म्हाका भाश्य करपाचें आसा तें गोंयांत नश्ट जावपाचे वाटेर आशिल्ल्या पारंपरीक वेवसायांचेर. तातूंतल्या तातूंत पुरायपणान नश्ट जावपाचे वाटेर आशिल्ले केंस मारपी म्हाले. पयलीं तेंपार हांव ल्हान आसतना म्हजो आजो म्हाका वाळपय फिक्स रमेश म्हाल्या कडेनूच केंस मारपाक व्हरतालो. रमेशाचें तें टिपिकल दुकान. एक खुर्ची, मुखारलो तो पोरणो हारसो, त्यो पोरण्यो कात्री आनी वाकर, केंसार उदक मारपाची ती पयलींचे तेंपा वयली बाटली. अशें रमेश म्हाल्याचें त्या उक्त्या दुकानाचें स्वरूप. केंस मारप तेन्ना 15 रुपयांनी जाताले. सादारण 15 ते 17 वर्सां पयलींची ही गजाल. तेन्ना हो वेवसाय पुरायपणान वा चडांत चड गोंयकारांच्या हातांत आशिल्लो. मात आतां गोंयांत आमकां गोंयकार पारंपारीक म्हाले दिश्टी पडनात. सद्याक गोंयच्या मार्केटाचेर ताबो आसा तो परप्रांतीय म्हाल्यांचो आनी तातूंतल्या तातूंत दिल्ली आनी उत्तर प्रदेशांतले म्हाले चड. हे अशे जावपा फाटलें कारण कितें? गोंयकारांनी हे पारंपरीक वेवसायांतल्यान आंग कित्याक काडून घेतले? हो समाजीक बदल बरो कांय वायट? जेन्ना जेन्ना आतां हांव केंस मारपाक वतां आनी थंय दिल्ली-युपीचे म्हाले म्हजे केंस मारतात त्या वेळार हे अशे सगले प्रस्न म्हजे तकलेंत घुंवपाक लागतात.
भारतीय समाज वेवस्थेंत पारंपरीक वेवसायांक खूब म्हत्व आसा. म्हालो, मडवळ, मेस्त आनी अशे हेर पारंपरीक वेवसाय समाज रचनेक परिपूर्णताय दितात. मात सद्याक गोंयांतली परिस्थिती पळयत जाल्यार ही समाज रचना विस्कटताना आमकां दिश्टी पडटा. मागीर हे अशे घडपाक वेगवेगळीं कारणां देखीक, राजकी, समाजीक, शिक्षणीक आसूं येतात. जांव ते गोंयकार म्हाले, मडवळ वा मेस्त. सगळे जाण आपले पारंपरीक वेवसायां कडेन फाट करपाक लागल्यात. अशे जावंक उपकारना. कारण हीच आमची गोंयची वळख आनी तेंच आमचें गोंयकारपण. तेच जर नश्ट जावपाक लागले जाल्यार गोंय आनी गोंयकारपण दोनूय सोंपतले. गोंयकार पारंपरीक वेवसायांत फाटीं पडपाक लागले, ताचें कारण ते काळा प्रमाण बदल स्विकारपाक कमी पडटात काय? म्हाका हाची जाप हय अशी दिसता. आतां म्हाल्यांचेंच उदाहरण घेयात. म्हज्या ल्हानपणांत रमेश म्हालो उकत्या दुकानांत एके खुर्चेर त्या जुन्या माक्नांनी केंस मारतालो. ताच्या दुकानांत आसतालो तो एक ल्हानसो फॅन. रमेशान काळा प्रमाण ताच्या दुकानांत बदल केलो काय? तर अजिबात ना. आनी हाकाच लागून गोंया भायल्यांनी गोंयांत येवन आधुनीक गजालींचो वावर करून पारंपरीक गोंयकार म्हाल्यांचेर मात केली. आमीच गोंय भायल्याक स्पेस तयार करून दिली ती अशी.
काळा प्रमाण बदल केलो जाल्यारूच खंयचोय वेवसाय टिकपाचो हो जगाचो नेम आसा. आज गोंयांत दिल्ली युपीचे म्हाले येवन एसी दुकानां घालून आपलो वेवसाय बरे पैकीं करतात. तांकां भरपूर फायदोय जाता. मात ह्या वेवसायांतल्यान नीज गोंयकार म्हाले भायर पडले हे गजालीचे खूब वायटूय दिसता. गोंया भायले लोक येवन हांगा ह्या वेवसायांतल्यान जोडपाक शकतात जाल्यार आमच्या गोंयकारांनी जोड कित्याक करची न्हय? तांणी ती करची. आयज कितलेशेच गोंयचे तरणाटे बेकार आसात. प्रत्येक जाण सरकारी नोकऱ्यां खातीर राजकारण्यांचे हुंबरे झरयताना दिश्टी पडटात. ते करचे परस स्वताचे पांयार उबे राविल्ले कितें वायट? वयल्यान तुमी हेरांक काम दिवपाक शकतात. गोंयचे बेकार तरणाट्यांनी हे गजालीचो गंभीरतायेन विचार करपाक जाय.
सरकारानूय हे खातीर चौकट मोडून खासा यत्न करपाची गरज आसा अशे म्हाका दिसता. गोंयच्या स्वयंपूर्ण मित्रांनी गोंयचे पारंपरीक वेवसाय जिते करपा खातीर तरणाट्यांक उर्बा आनी उमेद दिली जाल्यार थोडे प्रमाणांत तरी चित्र बदलपाक शकता. वा ती बदलाची सुरवात थारूं येता. खूबशे फावट सरकाराच्यो येवजण्यो हो फकत कागदाचेरूच उरतात. एक एकदा सरकाराच्यो येवजण्यो घेवपा खातीर दोकुमेंतांच्यो फॉर्मालदादीय किचकटीची थारतात. जर एखादो तरणाटो केंस मारपाचें दुकान घालपाक सोदता आसत जाल्यार ताका तात्काळ अर्थीक मजत दिवप सुरू करून घेतले जाल्यार ते अदीक फायदेशीर थारतले. एकदा ताचो वेवसाय सुरू जालो काय उपरांत ताचे कडल्यान टप्प्या टप्प्यान पयशे वसूल करून घेवपाचें. गोंयच्या राजकारण्यांनीय गोंयचे पारंपारीक वेवसाय तिगून दवरपा खातीर तरणाट्यांक उर्बा दिवपाक जाय.
हाचे बाबतींत हालींच एक बरी राजकी गजाल दिश्टी पडली ती नव्यानूच गोंयांत तयार जाल्ले रेव्हॉल्युशनरी गोवन्स हे चळवळी राजकी पक्षाची. आरजीन बेकार तरणाट्यांक उर्बा दिवपाक ‘आमचे धंदेकार’ ही संकल्पना सुरू केल्या. खर्‍यांनीच तांचो हो एक बरो उपक्रम. तांचे परीन ते बेकार तरणाट्यांक एक दिशा दिवपाचो यत्न करतात. जर सगळ्याच राजकी पक्षांनी आनी खास करून सरकार पक्षान जर अशे तरेचें धोरण आपणायले जाल्यार गोंयचे पारंपरीक वेवसाय तिगून दवरपा खातीर ताचो चड फायदो जातलो. सरकारान जाय जाल्यार राज्य पांवड्यार खासा धोरण थारावन ते तितलेच खर यत्नांनी चालीक लावपाक जाय.
पारंपरीक वेवसाय तिगोवन दवरपा खातीर सगल्यांत पयलीं गरज आसा ती म्हणल्यार आपले पारंपरीकतेचो अभिमान आसपाची. जर अभिमान आसत जाल्यारूय फुडल्यो गजाली जावपाक शकतात. म्हाल्याच्या भुरग्यान आपूण स्वता हातांत कातर आनी वाकर घेवपाची गरज ना. जर तो शिकिल्लो आसत जाल्यार ताणें बरे आधुनीक सलून घालून धंदो वाडोवं येता. अशे तरेनूय आमी आमचे पारंपरीक वेवसाय तिगोवनूय दवरपाक शकतात आनी काळा प्रमाण तांचो दर्जोय वाडोवपाक शकतात. आदवोगादाचीं भुरगीं आदवोगाद जातात, दोतोराचीं भुरगीं दोतोर जातात जाल्यार म्हाल्याच्या भुरग्यांनी बरे आधुनीक सलून घालप कितें वायट आसा? तातूंत कसलें कमीपण? ते खातीर जाय ती इत्सा आनी तळमळ. दरेकल्यान ती बाळगूची. पारंपरीकतेचेर आतिक्रमण म्हणल्यार आमच्या अस्तित्वाचेर अतिक्रमण आनी आमची वळख नश्ट जावपाचे दिकेन पडपी पावल.

विश्वनाथ नेने
9604039519