माधवीबाय : कांय यादी सासणाच्यो

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

माधवीबाय म्हणल्यार चैतन्याचो एक झरो. माधवीबायच्यो साबार यादी म्हज्या काळजाच्या कुर्कुटांत घट्ट आसात.

आयज 7 जुलय. माधवी सरदेसाय हांची जयंती. खरें म्हणल्यार माधवीबायच्या नांवां फाटल्यान जयंती, पुण्यतिथी अशें बरोवपाकच जिवार येता. माधवीबाय म्हणल्यार चैतन्याचो एक झरो. माधवीबायच्यो साबार यादी म्हज्या काळजाच्या कुर्कुटांत घट्ट आसात.
कोंकणी चळवळ ऐन घोंसार आयिल्ली. सगळे कडेन कोंकणी विशीं जागृताय चालू जाल्ली. तो दीस 15 आगश्टाचो आसलो. स्वतंत्रतायेच्या दिसा निमतान मडगांव नगरपालिकेच्या सभाघरांत सांजेचें एक कोंकणी कविसंमेलन घडोवन हाडिल्लें. सभाघर लोकांनी खचाखच भरिल्लें आनी ताका कारणय तशेंच आसलें. ह्या कवी संमेलनाक कोंकणींतले नांवाजते आनी नवे तरणाटे कवी वांटो घेवपाचे आसले. एकाच वांगडा इतले कवींच्यो कविता आयकुपाक मेळप ही एक पर्वणीच. कोंकणी कार्यावळीक आनी तीवूय बी कवी संमलनाक इतली गर्दी हांव पयलेच फावट पळयतालों.
म्हाका याद जाता त्या प्रमाण ह्या कवी संमेलनाचे अध्यक्ष आसले दोतोर मनोहरराय सरदेसाय. माचयेर सगळे दिग्गज कवी आनी ते वेळचे तरणाटे कवी म्हणल्यार रमेश वेळुस्कार आनी पुंडलीक नायक. शंकर भांडारी हांणी आपल्या खाशेले शैलींत आपल्यो नांवाजत्यो कविता ‘गणराज’ आनी ‘गोमटे गोंय गायता’ म्हणल्यो. रमेश वेळुस्कारान आपली ‘सावुलगोरी’ कविता गावन दाखयली. पुंडलीक नायक हाणीं आपली ‘बांगरबैल’ कविता म्हुणून सगळें सभाघर माथ्यार घेतलें. आनी शेवटाक आयलें एक विस्तीद घाल्लें ल्हान चली. तें आयलें आनी आपली चार ओळींची ‘मिठाची कणी हांव’ ही कविता म्हणली. सगळ्या सभाघरांत ताळयांचो कडकडाट जालो आनी त्या कडकडटांतच तें माचयेवेल्यान सकयल देंवलें.
म्हज्या म्हऱ्यांत बशिल्ल्या एका मनशान म्हाका विचाल्लें, ‘तूं हे चलयेक वळखता?’ हांवे ‘नां’ म्हळें. “तें माधवी सरदेसाय! रवीन्द्र बाबाली भाची!”. रवीन्द्रबाबाचें नांव आमच्या कोंकणी मोगींच्या तोंडार आसलें. पूण माधवी सरदेसाय हें नांव पैलेच हांव फावट आयकतालों. घरा पावसर हांव ती कविता गुणगूणत आसलों. घरा वतगीर हांवे ती कविता म्हजे डायरेंत बरोवन दवरली. ही म्हजी माधवीची पयली याद!
मागीर माधवीबाय म्हाका बद्द मेळलें तें गोंय विध्यापिठांत. पिरायेच्या चाळीसाव्या वर्सा हांवे गोंय विध्यापिठांत कोंकणी एम. ए. प्रवेस घेतलो. तोवूय बी दोतोर ओलिव्हिन्य गॉमिस हांचे सांगणे खातीर. तांणीच म्हाका एम. ए. करपाक स्फ़ुर्त दिली. म्हजे वांगडचे भुरगे म्हजे परस कितलेश्याच वर्सांनी ल्हान. आनी शिकोवपी तर म्हजे पिराये परस ल्हान. तेन्ना म्हाका माधवीबायन म्हज्यांतलो न्युनगंड काडून उडयलो. माधवी गोंय विद्यापिठांत एम. ए. क म्हाका शणै गोंयबाब आनी कोंकणी व्याकरण शिकोवपी विद्यार्थीप्रिय शिक्षिका आसली.
माधवीबायक हांव साबार फावटीं मेळटालों. कोंकणी कार्यावळींनी तर हमखास. इल्लोसो वेळ मेळत जाल्यार खांदार लायिल्ल्या बोटव्यांतलीं जागाचीं प्रुफां तपासपी माधवीबाय आजून दोळ्यांमुखार येता. माधवीबायचो फ़्लॅट बी.पी. एस. कल्बा लागसार. जागाचो नवो आंक आयलो की माधवीबायन म्हाका उमेदीन फोन करप आनी आंक व्हरपाक यो म्हण सांगप. आंक दितना माधवीबायच्या तोंडार जें स्मित झळकतालें तेच तरेचो अणभव आयज म्हाका येता. मागीर आमकां आयस्क्रीम खावपाक दिवप. थोड्यो खबरो मारप आनी आमी भायर सरप. माधवीबाय आमकां सकयल पावपाक येतालें. आनी सकयल पावतगीर आपणे बिल्डींगेच्या कंम्पावंडांत लायिल्लीं झाडां म्हज्या घरकान्नीक दाखोवप. तांचें पैयसुल्ल्यान नातें. परततना घरकान्नीन सदांच म्हणप हें कितलें विद्वान आनी कितलें सादें!
माधवीबाय सदांच हांसतें मुखाचें. खळखळीत हांसपी. पूण ह्या हांशा फाटल्यान एक गंभीर व्यक्तिमत्व आशिल्लें. ताका डायरी बरोवपाची संवय. आपल्याक पटना त्यो गजाली, आपलो घुस्मटमार जाता त्यो गजाली डायरेचेर बरोवन तें व्यक्त जातालें. आपले परखड विचार तें डायरेंत मांडटालें. हांतूंतल्यान आपलीं लागीचीं घरचीं, कोंकणींतले म्हालगडे लेगीत सुटूंक नात. तांच्यो डायऱ्यो वाचल्यार तें आमकां होलमता.
माधवीबायची आनी म्हजी निमणी भेट जाली ती ऑक्टोबर 2013 म्हयन्यांत. अना म्हांब्रो हांकां एप्रिल 2013 त मरण आयिल्लें. अना माधवीबायचें एक दैवत. जागाचो ऑक्टोबर म्हयन्याचो आंक तांकांच ओंपिल्लो. बरोच दाटगुळो आंक. तो व्हरपाक यो म्हण माधवीबायन म्हाका फोन केलो. सदचेवरी आमी तांगेर गेलीं. जागाचीं पार्सलां तेन्नाच आयिल्लीं आसूंक जाय. पार्सलां हॉलांत आशिल्लीं. माधवीबायन आंक काडून म्हजेकडेन दिलो. आंक खूपच सोबित जाल्लो. सदचेवरी आमकां पावोवंक सकयल आयलें. परततना घरकान्न म्हणूंक लागली आयज माधवी बरें फ्रेशशें दिसना. हांवें म्हळें आतांच विद्यापिठांतल्या आयलां न्ही म्हुणून जायत. पूण माधवी येद्या व्हडल्या दुयेंसा कडेन झुजतालें हाची मात लेगीत सुलूस कोणाकूच लागली ना.
मागीर फेब्रुवारी म्हयन्यांत माधवी उपचारा खातीर मुंबय गेलां म्हणपाचें कळ्ळें. अशा अवस्थेंत लेगीत तें जागाचें काम करतालें. तें बरें जावन येतलें अशी सगळ्यांकच आस्त आसली. पूण दुयेंस हळू हळू हाताभायर गेलें. इतले मजगतीं, माधवीबायक डिसेंबर 2014 त तांच्या ‘मंथन’ ह्या लेख संग्रहाक साहित्य अकादेमी आनी बिम्ब पुरस्कार फावो जालो पूण आपल्या हातांतल्यान हाचे परस बरें पुस्तक येवंचें आनी ताका पुरस्कार मेळिल्लो जाल्यार बरें जावपाचें, अशें ताका दिसतालें. माधवीबाय इतलें निगर्वी, डॉक्टरेट स्कॉलर, भाशेचें जाणकार कोंकणींत दुसरें जालेंना. 22 डिसेंबर 2014 दिसा माधवी बायन निमणो स्वास घेतलो. तेन्ना हांव मुंबय आसलों.
हांव मुंबय आशिल्ल्यान माधवीबायचें निमणे दर्शन घेवंक म्हाका मेळ्ळें ना ताची म्हाका आयजूय खंत जाता. तेच बराबर माधवीबायच्या अचेतन कुडीचें चित्र म्हज्या स्मृती पटलाचेर ना. आसा तें हांसतें माधवीचें चित्र!. माधवीबायक नमन.

सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751