सरकारी नोकऱ्यो आनी गांवगिऱ्या तरणाट्यांची आवतिकाय

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

… पूण परिक्षेच्या हॉलान गेल्या उपरांत प्रस्नपत्रिका पळोवन तांची अवतिकाय उदकांतल्यान भायर काडिल्ल्या नुस्त्या वरीं जाता.

गोवा लोकसेवा आयोग आनी राज्य कर्मचारी निवड आयोग हांच्या माध्यमांतल्यान सरकारी नोकऱ्यांची भरती सुरूच आसता. खबरांपत्रांनी खंयच्या ना खंयच्या खात्याची जायरात नदरेक पडटाच. हजारांनी तरणाटे ह्या पदां खातीर अर्ज करतात. सरकारी नोकरेच्यो ह्यो संदी पळोवंक गेल्यार तरणाट्यां मदीं आस निर्माण करपी, पूण खरी परिस्थिती भोव कठीण आनी हुस्क्याची जाल्या. खास करून गांवगिऱ्या तरणाट्यां खातीर. नोकरी मेळोवपाचो हो मार्ग तांकां आनीकय निराश आनी दिशाहीन करता काय कितें, असो प्रस्न म्हाका एक शिक्षक आनी मार्गदर्शक म्हूण सतोवपाक लागला.

बदलिल्लें परिक्षा तंत्र

फाटल्या कांय वर्सां सावन सरकारी नोकऱ्यां विशीं ‘वशिलेबाजी’ आनी ‘भ्रश्टाचार’ हाचेर टिका जाली. हाचेर उपाय म्हूण सरकारान आतां नोकरभरतीची प्रक्रिया ‘स्टाफ सिलेक्शन कमिशन’ सारक्या स्वतंत्र संस्थे कडल्यान करपाचो निर्णय घेतलो. सरकाराच्या नदरेन ही एक पारदर्शक प्रक्रिया. तातूंत आतां ‘तर्कशास्त्रीय विचार’, ‘गणीत’ आनी ‘बौद्धिक चांचण्यांचो’ आस्पाव आशिल्ल्यो कठीण परिक्षा सक्तीच्यो केल्यात. सरकाराक जायरात काडली, परिक्षा दवरली म्हणल्यार जापसालदारकी सोंपली अशें दिसूं येता. पूण, जे विद्यार्थी ही परिक्षा दिवपाक वतात, ते ह्या नव्या तंत्राक तोंड दिवपाक सक्षम आसात वा ना, हाचो विचार करपाक प्रशासन खंय तरीं फाटी पडटा व्हय हो प्रस्न उप्रासपाक लागला.

शिक्षण वेवस्थेचें अपयश आनी… 

ह्या स्पर्धात्मक परिक्षांचो पांवडो खूब कठीण जाला. आमची मुळावी आनी माध्यमिक शिक्षण वेवस्था अशे तरेच्या स्पर्धात्मक परिक्षांक तोंड दिवपाक विद्यार्थ्यांक तयार करपांत फाटीं पडल्या, हें आमी मान्य करूंक जाय. आमची शिक्षण वेवस्था अजूनय ‘पाठांतर’ आनी साद्या पदवीच्या अभ्यासक्रमाचेर आदारून आसा. बी.ए., बी.कॉम. वा बी.एस्सी. करपी भुरग्यांक तर्कशास्त्र वा गणिताच्यो ‘शॉर्टकट ट्रिक्स’ केन्नाच शिकयिल्ल्यो नासतात.

हातूंत सगळ्यांत चड लुकसाण गांवगिऱ्या विद्यार्थ्यांचें जाता. शारांतल्या बऱ्या शाळा- महाविद्यालयांनी शिकपी विद्यार्थ्यांक थंयच्यो आधुनिक सुविधा, समुपदेशन आनी खाजगी प्रशिक्षण केंद्रांचो आदार मेळटा. तांकां स्पर्धात्मक परिक्षेची जाण पयलींच आसता. ताका लागून तांकां ह्यो परिक्षा पास जावप सोंपें वता. पूण गांवगिऱ्या भुरग्यांक फावो तें मार्गदर्शन मेळनाशिल्ल्यान, परिक्षेच्या हॉलान गेल्या उपरांत प्रस्नपत्रिका पळोवन तांची अवतिकाय उदकांतल्यान भायर काडिल्ल्या नुस्त्या वरीं जाता.

लोकांची मानसिकताय 

जेन्ना अभ्यास करूनय परिक्षा पास जावप कठीण जाता, तेन्ना तरणाट्यांची मानसिक घुस्मट जाता. हातूंत भर घालपाक समाजा मदीं पयलींच एक मानसिकताय आसा. ती अशी, “सरकारी नोकऱ्यो पयशांक विकतात वा आमदाराच्या वशिल्या बगर मेळनात.” जेन्ना एखाद्रो तरणाटो परिक्षेंत नापास जाता, तेन्ना तो आपलें अपेश मान्य करचे परस हे वशिलेबाजीचे अफवेक बळी पडटा. तो विचार करता, “पास जावनय कांय फायदो ना, नोकरी तर पयशेकारांकूच मेळटली.” ही मानसिकता तरणाट्यांक अभ्यासा पसून पयस व्हरता.

हाचोच फायदो कांय संदीसाधू घेतात. ते भुरग्यांक आनी तांच्या पालवांक ‘ह्यो नोकऱ्यो पयशांनी मेळोवन दिवपाचें हांयस दाखयतात. ‘सुशेगाद’ सरकारी नोकरी मेळोवपाच्या मोहाक बळी पडून जायते पालक रीण काडून दलालांच्या हातांत पयशे दवरतात. शेवटाक परिक्षा पास जावंक नाशिल्ल्यान नोकरीय मेळना आनी पयशेय बुडटात. हे फसवणूक जाल्ले तरणाटे उपरांत मानसिक आघाताक बळी पडटात. सरकारी नोकरी मेळोवपाची उमेद एका व्हड अरिश्टाच्या स्वरुपांत रुपांतरीत जाता.

तंत्रज्ञानाचो गैरसमज 

सद्याच्या ‘एआय’ आनी इंटरनेटच्या काळांत सरकार आनी कांय विचारवंतांचो असो गैरसमज आसूं येता की, “सगळ्या विद्यार्थ्यां कडेन स्मार्टफोन आसा, युट्युबाचेर फुकट म्हायती आसा, आमच्या संकेत स्थळांचेर सराव प्रस्न आसात, आदल्या परिक्षेंची प्रस्नावळ आसा तेन्ना तांणी स्वताच अभ्यास करपाक जाय.” हो विचार पुरायपणान चुकीचो. गांवगिऱ्या वाठारांत इंटरनेट पावलांच, पूण आमचो युवा वर्ग ताचो वापर शिक्षणा परस ‘सोशल मिडिया’, रील्स आनी मनोरंजना खातीर चड करता.

जर फकत इंटरनेट आनी मोबायलाच्या आदारान विद्यार्थी परिक्षा पास जावंक शकताले, जाल्यार शाळा- महाविद्यालयां बंद करपाचो वेळ येतली! शिक्षकाचें मार्गदर्शन, विद्यार्थ्याची आकलन शक्त समजून घेवन ताका शिकोवप. आनी खऱ्या वर्गांत बसून जी शिस्त मेळटा, ती मोबायलाच्या स्क्रीनाचेर केन्नाच मेळूंक शकना. तांकां तंत्रज्ञानाचो बरो वापर कसो करचो, हाच्याय मार्गदर्शनाची गरज आसा. एक गुरूच विद्यार्थ्याक परिक्षेच्या तणावांतल्यान भायर काडूंक शकता. ह्यो परिक्षा उत्तीर्ण जावपाक प्रत्यक्ष आनी अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शनाची खर गरज आसा हें समजून घेवप गरजेचें.

समान संद आनी उपाय 

आयज खाजगी ‘कोचिंग क्लासेस’ हजारांनी- लाखांनी रुपया फी घेतात, जी सामान्य गोंयकारांक परवडपाची ना. ‘समान संद’ म्हणल्यार फकत सगळ्यांक एकाच वर्गांत बसोवन एकूच प्रस्नपत्रिका दिवप न्हय! खऱ्या अर्थान समानताय तेन्नाच येतली, जेन्ना गांवगिऱ्या विद्यार्थ्याकय शारी विद्यार्थ्यां इतलेंच बरें मार्गदर्शन परिक्षे पयलीं मेळटलें. हाचे खातीर सकयल दिल्ले उपाय तातडीन चालीक लावपाची गरज आसा.

गांवानी ‘सरकारी कोचिंग केंद्र : जशें गोंयांत प्राध्यापक जावपा खातीर (NET/ SET) परिक्षांचें मार्गदर्शन दिवपी सरकारी आनी संस्थात्मक केंद्र आसात, तशेंच ‘जीपीएससी’ आनी ‘स्टाफ सिलेक्शन’ परिक्षां खातीर सरकारान गोंयच्या खाची कोनशांनी (पंचायत पांवड्यार) फुकट वा सवाय दरेन प्रशिक्षण केंद्र सुरू करपाक जाय. हांगा तज्ञा कडल्यान गणित आनी तर्कशास्त्राचें प्रशिक्षण दिवंक जाय.

महाविद्यालयांच्या अभ्यासक्रमांत बदल : पदवेच्या निमाण्या वर्गांत (TYBA/ BSc/ BCom) ‘ॲप्टीट्यूड आनी रिझनिंग’ हो विशय सक्तीचो जाय. हो विशय पयल्या वर्साच्या अभ्यासक्रमांत आसा. तो आनीक व्यापक आनी तिनूय वर्सां खातीर सक्तीचो करूं येता. हाका लागून विद्यार्थी पदवी घेवन भायर सरतना स्पर्धात्मक परिक्षांक तोंड दिवपाक तयार जातलो. शाळेच्या पांवड्याचेरय अशींच पावलां उबारपाची गरज आसा.

गांवगिऱ्या वाचनालयांचें आधुनिकीकरण : पंचायत वाचनालयांनी स्पर्धात्मक परिक्षेंचीं पुस्तकां, सराव चांचण्यो आनी अभ्यासा खातीर संगणक आनी ‘हाय-स्पीड इंटरनेट’ उपलब्ध करपाक जाय.

समुपदेशन : विद्यार्थ्यांची मानसिक तयारी करपा खातीर आनी परिक्षेची भिरांत पयस करपा खातीर तज्ञां कडल्यान समुपदेशन गरजेचें.

वेळ उणो आसा!

सरकारान हीं पावलां बेगोबेग झुजा पातळेर उखलपाची गरज आसा. सरकार सद्या एकाच वांगडा जायत्या पदांची भरती करता. फुडलीं दोन- तीन वर्सां हो भरतीचो काळ चलतलो आनी उपरांत नोकऱ्यांची संद खूब उणी जातली. जर आमी आमच्या तरणाट्यांक आतांच योग्य प्रशिक्षण दिलें ना, जाल्यार ते ही भांगराळी संद व्हगडावन बसतले. प्रस्न नोकरी कोणाक मेळ्ळी हाचो ना, प्रस्न आसा समान संद आनी स्पर्धेचो.

सरकारान फकत परिक्षा घेवन प्रशासकीय औपचारिकताय सोंपयल्यार उपकारचें ना. आपल्या राज्यांतल्या तरणाट्यांक ते परिक्षे खातीर ‘सक्षम’ करपाची जापसालदारकीय सरकारानूच उखलपाक जाय. जाल्यारूच खऱ्या अर्थान तरणाट्यांक न्याय मेळटलो आनी गोंयचें प्रशासन हुशार तरणाट्यांच्या हातांत सुरक्षित उरतलें! हाचो फायदो राज्या सरकाराकच न्हय तर केंद्र सरकाराच्या नोकरभरते वेळारय जातलो. गोंयचे तरणाटे ह्या परिक्षांक बसून येश मेळोवंक शकतले. देश निर्मणेच्या- विकासाच्या वावराक योगदान दिवंक शकतले.

(लेखक सहाय्यक प्राध्यापक आनी स्पर्धात्मक परिक्षांचे मार्गदर्शक आसात.)

प्रा. जयेश अर्जुन राऊत