भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गोयांत 1987 वर्सा अधिकृत भाशा कायदो मंजूर जालो. तेन्ना तो फकत एक कायदो नासलो, तो हजारांनी गोंयकाराच्या बऱ्याच वर्साचें भाशीक आनी सांस्कृतीक लढ्याचें एक जैत आशिल्लें. कोंकणीक अधिकृत भाशेचो दर्जो मेळप म्हणजे गोंयच्या अस्मितेक मेळिल्ली संविधानीक मान्यताय. पूण ह्या इतिहासीक जैताच्या उपरांत कितें जालें, हो प्रस्न आयज लेगीत कितल्याश्याच जाणांच्या मनांत उबो रावता, बरीच चर्चा जाल्ली दिसता.
वास्तवांत पळयल्यार, कायदो मंजूर जाले उपरांत सुमार 15 ते 20 वर्सां ताची प्रभावी अंमलबजावणी जालीच ना. कायदो अस्तित्वांत आयलो, संस्था उबारल्यो, समित्योय नेमल्यो, पूण प्रशासनाच्या दिसपट्ट्या कामकाजांत कोंकणीक जाय तशें स्थान मेळ्ळें ना. आयज लेगीत बऱ्योच सरकारी अधिसुचोवण्यो, आदेश आनी पत्रवेव्हार इंग्लिशींतूच जाता. कोंकणींत राजपत्र येना. राज्याची अधिकृत भाशा कोंकणी आसूनय सामान्य नागरिकांक सरकारी म्हायती आपल्याच भाशेंत सोंपेपणान मेळना, ही वस्तुस्थिती आसा.
हे फाटभुंयेचेर एक म्हत्वाचो प्रस्न उबो रावता. भारतांतल्या दुसऱ्या राज्यांनी आपल्या अधिकृत भाशा कायद्यांची अंमलबजावणी कशी केली? ही आसा उडटी नदर आनी तातूंतल्यान गोंयाक कितें शिकपाक मेळत?
तमिळनाडूचें उदाहरण ह्या संदर्भांत विशेश उल्लेख करपा सारकें आसा. 1956 वर्सांत तमिळ भाशेक अधिकृत भाशेचो दर्जो मेळ्ळे उपरांत राज्य सरकारान जमत तसो प्रशासनांत ताचो वापर वाडयलो. अधिकारी वर्गाक प्रशिक्षण दिलें, भाशांतर यंत्रणा उबारल्यो, शासकीय परिभाशा तयार केल्यो. हो बदल एका दिसांत जालो ना, पूण सरकाराची बांधिलकी स्पश्ट आशिल्ली. कर्नाटकानय कन्नड भाशेच्या बाबतींत अशेंच धोरण स्विकारलें. अधिकृत भाशेचो प्रचार आनी भाशीक विविधतेचो आदर ह्यो दोनूय गजाली एकठांय नांदूं येतात, हें कर्नाटकान दाखयलें.
ओडिशाचें उदाहरण वेगळें आसा. ओडिया भाशेक 1954 वर्सांत अधिकृत भाशेचो दर्जो मेळ्ळो, पूण खूब वर्सां हाची अंमलबजावणी कमजोर रावली. उपरांत जनतेच्या दबावान सरकारान अंमलबजावणीचेर लक्ष दवरपा खातीर स्वतंत्र यंत्रणां उबारलीं.
गोंया खातीर सगळ्यांत म्हत्वाचो धडो महाराष्ट्रा कडल्यान मेळटा. महाराष्ट्र सरकारान शब्दकोश, विश्वकोश, परिभाशा कोश, तांत्रिक उतरावळ, भाशांतर साधनां आनी संदर्भग्रंथांची निर्मिती केली. शासन, न्यायववेवस्था, शिक्षण, विज्ञान, तंत्रज्ञान आनी प्रशासन ह्या सगळ्या क्षेत्रां खातीर लागपी उतरांची संपत्ती विकसीत केली. ह्या तयारेक लागून मराठी प्रशासनांत प्रभावीपणान वापरप जाली, जायत आसा.
गोंयांत मात कोंकणी खातीर अशे प्रकारचे व्यापक उपक्रम अपेक्षित प्रमाणांत जाल्ले दिसनात. कोंकणी खातीर आधुनीक शब्दकोश, विश्वकोश, प्रशासकीय परिभाशा कोश, कायदेशीर आनी तांत्रिक उतरावळ, तशेंच डिजिटल भाशा डेटाबेस तयार करप ही काळाची गरज आसा. यत्न केल्यात. नेटान हें काम जावंक जाय.
केरळचें उदाहरणय गोंयां खातीर खूब म्हत्वाचें आसा. दोनूय राज्यां ल्हान आसात, साक्षरतेचो दर उच्च आसा आनी सेवा क्षेत्राचेर व्हडा प्रमाणांत अवलंबून आसात. केरळान मल्याळमाक अधिकृत भाशेचो दर्जो दिले उपरांत ती भाशा प्रशासन, स्थानीक स्वराज्य संस्था आनी सार्वजनीक सेवांमदीं सातत्यान रुजयली. आयज बऱ्योच सरकारी सेवा मल्याळमांत ऑनलायन मेळटात.
ह्या अणभवांतल्यान एक स्पश्ट संदेश मेळटा. प्रादेशीक भाशेचो विकास करप म्हणजे इंग्लिशीक विरोध करप न्हय. दोनूय भाशा एकठांय नांदूं शकतात. हे चर्चेंत आनीक एक मुद्दो बऱ्याच वेळा कुशीक उरता. महाराष्ट्र, कर्नाटक, गुजरात, केरळ वा भारताच्या दुसऱ्या राज्यांत नोकरी वा वेवसाय करपी गोंयकारांनी त्या त्या राज्यांच्यो अधिकृत भासो शिकल्यो. तांणी त्या भाशांनी वेव्हार केल्लो आसा आनी अप्रत्यक्षपणान त्या राज्यांच्या भाशा धोरणांच्या अंमलबजावणीक हातभार लायिल्लो आसा.
गोंयांत अशी अपेक्षा बिगर-गोमंतकीयां कडल्यान सातत्यान उक्तावप जाता. गोंयांत काम करपी व्यक्तींनी किमान कार्यक्षम पातळेचें कोंकणी ज्ञान संपादन करप, हें पुरायेन रास्त आसा. अधिकृत भाशेचो सन्मान हो परस्पर आसपाक जाय.
सगळ्यांत पयली गजाल म्हणल्यार कोंकणीक सरकारी कामकाजांत चड आसपाव करप. अधिसुचोवणी, अर्ज, संकेतस्थळां, नागरीक सेवा आनी भौशीक म्हायती कोंकणींत मेळपाक जाय. अधिकृत राजपत्राचें नेमान कोंकणींत प्रकाशनय सुरू जावपाक जाय. दुसरी गजाल म्हणल्यार सरकारी कर्मचाऱ्यांक प्रशिक्षण दिवप. तिसरी गजाल म्हणल्यार महाराष्ट्राच्या धर्तेचेर शब्दकोश, विश्वकोश, परिभाशा कोश आनी डिजिटल संदर्भ साधनांची निर्मिती करपा खातीर विशेश मोहीम हातांत घेवप.
आनीक एक गजाल म्हणल्यार तंत्रज्ञानाचो चड वापर करप. भाशांतर सॉफ्टवॅर, डिजिटल उतरावळ आनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आदारीत भाशा साधनां कोंकणीच्या वापराक मोठी चालना दिवंक शकतात.
पांचवी गजाल म्हणजे अंमलबजावणीचें नेमान मुल्यमापन करून त्रुटी पयस करप.
गोंयांत कायदो आसा. तो चार दशकांपासून आसा. आतां गरज आसा ती ताच्या प्रभावी अंमलबजावणीची. महाराष्ट्र, केरळ, तमिळनाडू, कर्नाटक आनी ओडिशा ह्या राज्यांनी दाखयलां की इच्छाशक्ती, नियोजन आनी सातत्य आसल्यार अधिकृत भाशा कायदो येसस्वीपणान राबोवपाक येता.
कोंकणीक फकत वळखीची भाशा म्हणून न्हय, तर प्रशासनाची जिती आनी कार्यक्षम भाशा म्हणून वापरपाचो वेळ आतां आयिल्लो आसा.
वामन रा. नायक
9922445059
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
