भांगरभूंय | प्रतिनिधी
कविता, विनोदी लेख, भलायके वयले लेख, एकांकिका, बाल साहित्य अशा विंगड साहित्य प्रकारांत तांणी मोलाचें योगदान दिलें.
गोंयच्या सांस्कृतिक, साहित्यिक आनी समाजीक वाठारांत आपली वेगळी म्होर उमटयिल्ले व्यक्तीं मदले डॉ. भिकाजी घाणेकार हें एक मानांचें नांव. विनोदी शैलींत, सहज संवाद म्हणपाचे कुशळटायेच्या बळग्यार सुत्रसंचालन करून कार्यावळीची सोबा वाडोवप आनी साहित्य निर्मणी, समाजसेवा करप हें तांचें खाशेलेपण आशिल्लें.
डॉ. घाणेकर हांचो जल्म 20 जून 1942 दिसा पणजे जालो. तांणी 1966 वर्सा गोवा मेडिकल कॉलेजींतल्यान वैजकी पदवी मेळयली. 1968 ते 2000 ह्या कार्य काळांत ते भलायकी खात्यांत वैजकी अधिकारी, उपरांत भलायकी उपसंचालक आशिल्ले.
गोंय मुक्ती उपरांत दोतोर कोंकणी भाशा चळवळींत सक्रिय जाले. कोंकणीची समृद्धी आनी प्रसार होच तांचे जिणेंतलो एक महत्त्वाचो ध्यास आशिल्लो. लिखणी ही समाजांत जागृताय हाडपाचें एक धारदार साधन हाचेर तांचो ठाम विस्वास आशिल्लो. ‘राष्ट्रमत, वावराड्यांचो इश्ट’ म्हयनाळें, आकाशवाणी आनी उपरांत ‘सुनापरांत, गुलाब, कोकण भारती’ अश्या जायत्या प्रकाशनांनी तांणी लेखन केलें.
कविता, विनोदी लेख, भलायके वयले लेख, एकांकिका, बाल साहित्य अशा विंगड साहित्य प्रकारांत तांणी मोलाचें योगदान दिलें. आकाशवाणीन प्रस्थापीत कवी म्हणून तांगेली विशेश वळख केल्ली. तांगेलीं खुब गितां, कांतरां पणजी, मुंबई, धारवाड आनी मंगळूर केंद्रां वयल्यान प्रसारित जातालीं. ‘आयज म्हज्या मना’, ‘कोंब्यान साद घालो’ हीं तांचीं गितां लोकांक विशेश आवडलीं. कांय गितांचो इंग्लीश आनी हिंदींत अणकार जाला. साहित्याचे वाठारांत तांचें योगदान खूब व्हड आशिल्लें. “सपन”, “रानफुलां”, “अमरगीतां”, “हांवेस”, “पिकनिक”, “क्रिकेट”, “सदाफुली”, “स्वप्न सरिता”, “गांधीजी”, “चेंडूची भोंवडी”, “महाभारत गीतां”, “कृष्णगीतां”, “क्रिस्तगीतां”, “एकवटाचें मोल”, “शकुंतला”, “पिपरमिट”, “बालगीतां”, “चॉकलेटी”, “फुलांच फुलां” हीं तांचीं कांय पुस्तकां.
भलायके विशीं समाजीक जागृतायेची मोख दवरून “भलायकी”, “तुमची भलायकी तुमच्या हातांत”, “भलायकी एक गिरेस्तकाय”, “आमचो डॉक्टर”, “भलायकेचो राखोंणदार”, “वैजकीय शब्दकोश” आदी पुस्तकांचीं निर्मणी केली. इंग्लिश- कोकणी वैजकी शब्दकोश ही समाजा खातीर ताणी दिल्ली एक म्हत्वाची देणगी.
डॉ. घाणेकर हांणी संगीत मळारुय छाप सोडल्या. “सपन सुंदरी”, “त्या दिसा”, “सत्यम शिवम सुंदरम” नांवाच्यो ध्वनिमुद्रिका प्रकाशित केल्यात. गोंयांतल्या बारा देवळां खातीर तांणी विशेश गीतरचना केल्या. “मंगेशी”, “देवकी कृष्ण”, “शांतादुर्गा”, “महालक्ष्मी”, “रामनाथ”, “नागेश” आदी देवस्थानांचेर आधारित गीतां रचून धार्मिक साहित्य समृद्ध केलें.
समाजीक कार्यांतय तांचो सहभाग उल्लेखनीय आशिल्लो. ते खुब वर्सां “गोवा कल्चरल अँड सोशल सेंटर”चे अध्यक्ष आशिल्ले. गोवा कला अकादमीचे वांगडी, कोंकणी भाशा मंडळाच्या पणजी शाखेचे चिटणीस आनी “असोसिएशन ऑफ फ्रेंड्स ऑफ अॅस्ट्रॉनॉमी”चे उपाध्यक्ष म्हूण तांणी काम केलें. तांचे वैजकी सेवेचे उपसंचालकाच्या कार्य काळात आंगणवाडी कर्मचाऱ्यांक तशेंच गांवगिऱ्या पंचायत वाठारांतल्या शिक्षीत तरणाट्याक प्रथमोपचार प्रशिक्षण दिवन तांणी समाजसेवेचो वेगळो आदर्श घडयलो. कोंकणी चळवळींत तांचें योगदान विशेश याद उरपा सारकें. फादर मोरेनो डिसूझा, फादर लॅक्टान्सियो आल्मेडा, उदय भेंब्रे, चंद्रकांत केणी अशा म्हालगड्यां बराबर तांणी कोंकणीचे उदरगती खातीर विचारमंथन केलें. ह्या यत्नांतल्यान “सुनापरान्त” सारकें पयलें देवनागरी कोंकणी दिसाळे जल्माक आयलें.
सूत्रसंचालक ही तांगेली खास वळख. गोवा कल्चरल अँड सोशल सेंटराचो “मांडो” उत्सव, गोवा कला अकादेमी, आकाशवाणी, दूरदर्शन आनी कोकणी भाशा मंडळाचे कार्यावळींत दोतोर भिकाजीन स दसकां परस चड काळ सुत्रसंचालन केलें. तांगेल्या सूत्रसंचालनात विनोद, हजरजबाबीपणा आनी प्रभावी सादरीकरण आशिल्यान रसिकांल्या मनांत तांणी अढळ सुवात निर्माण केल्ली. अजित कडकडे सयत बऱ्याच गायकांनी तांचीं पदां गायल्यांत. तीं आयजूय आकाशवाणीचेर वाजतात.
गोंय सरकारान 2005 वर्सा कविते खातीर तांकां पुरस्कार प्रदान केलो. 2010 वर्सा थॉमस स्टिफन्स कोकणी केंद्रान साहित्य क्षेत्रांतल्या मोलाच्या योगदानाखातीर तांचा गौरव केलो. वाचन, लेखन, संगीत आनी सूत्रसंचालन ह्यो तांगेले जिणेंतल्यो वेगळावं नजं अश्यो गजाली. “वाचप, आयकप आनी आपली स्वतंत्र शैली घडोवप” हो तांणी तरणाटे पिळगेक दिल्लो संदेश आजय तितलोच महत्त्वाचो आसा.
28 फेब्रेर 2022 दिसा दोतोर भिकाजी हो भोवआयामी कलाकार, साहित्यकार काळाच्या पडद्याआड गेलो. मात आजूय गोंयचे जायते सांस्कृतिक कार्यावळीच्या यादींत तांगेलो हांसरो चेरो, हजरजबाबी शैली जिवी आसा. वेवसायान दोतोर म्हूण तांणी वायटकारांले कुडीची सेवा केली, लेखक म्हणून विचारांक दिका दिली, कवी म्हणून भावविश्व समृद्ध केलें आनी सूत्रधार म्हूण असंख्य कार्यवळीक आत्मो दिलो. डॉ. भिकाजी घाणेकार हें निखटे एक व्यक्तिमत्त्व न्हय, तर गोंयच्या सांस्कृतिक इतिहासांतलें एक जिवें पर्व आशिल्ले.
—————–
सुदिन वि. कुर्डीकार
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
