युगपुरुस शणै गोंयबाब

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ताणें स्वताचेर प्रेम करूंक ना. फक्त कोंकणीचेर केलें. पुरस्कारांचेर केलेंना. कोंकणीचो पुरस्कार केलो. हाचेर इल्लें अंतर्मुख जावन मंथन, चिंतन, मनन जाल्यार बरें.

कोंकणीचे युगपुरुस वामन रघुनाथ राव वर्दे वालावलीकार उर्फ शणै गोंयबाब हांचें आयज 150 वें (23 जून 2026- 23 जून 2027) जयंती वर्स सुरु जाता. तांकां आमी नमळायेन आर्गां ओंपुया. कोंकणी ही भाशा हें गोंयबाबान सगल्या जगाक पटोवन दिलें. आमकां दिश्टावो घडयलो.

शणै गोंयबाबाची कोंकणी शुद्ध. सुगंधीत. कोंकणीचें स्वतंत्र अस्तित्व दाखोवपा खातीर दरेका उतराक तांणी कोंकणी उतर घडयलें.  कांय तंत्रीक पारिभाशीक उतरां लेगीत तांणी घडयलीं.  गिरूलो हें अशेंच एक उतर. गोंयबाबांनी त्या काळांत जें साहित्य रचलें तें वाचून आमचो कोंकणीवेलो मोग घट्ट जालो. भगवद्गीतेचो तांणी जो अणकार केला तो वाचून आमी अणकाराचें मर्म शिकले. ‘योगाभ्यास’ ह्या उतराक तांणी मुदयेर थीक कशें ‘योगाची येसाय’ अशें उतर आपल्या ‘भगवंताचें गीत’ ह्या गीतेच्या अणकारांत वापरलां. गीतेचे कोंकणींत डझनभर अणकार आसात. पूण शणै गोंयबाबांचो गीतेचो अणकार उजवो. अनुवादकांनी तर हो अणकार वाचचोच.

तांणी फ्रेंच भाशेंतल्यान कोंकणीत हाडिल्लीं नाटकां आज रिमेक आनी रिकास्ट करून कोंकणीत सादर करपाची गरज आसा. कॉपी मारून इंग्लिशींतल्यो कलाकृती कोंकणीत हाडून मंचीत करपाचो जो पाडो यत्न चल्ला तो बरो न्हय. तो कोंकणीत आनी त्या कॉपी मास्तराक सकयल पावयता. त्या काळांत कोंकणीची गरज म्हूण तांणी ही नाटकां रूपांतरीत केलीं. तातूंतली भाशा गोड. समग्र शणै गोंयबाब कोणेय अभ्यासलो जाल्यार ताची कोंकणी चकचकतली. येदो व्हड विद्यावंत अभ्यासक आनी विद्वान इतिहासकार कोंकणीत आशिल्लो जांणी कोंकणीत अस्तित्व मेळोवन दिलें हें चिंतून तांचे यादी मुखार नमळायेन बाग घेवची कशी दिसता. 

गोंयबाब बहुभाशाकोविद आशिल्ले. गोंयबाबाक साबार भासो कळटाल्यो. देशी विदेशी भासो तांचे जिबेर घोळटाल्यो. तळटिपो वाचल्यार तांची खोलाय समजता. ही शिस्तीची पद्दत तांणी सुरू केली.  आपल्या कथनाचो स्रोत पद्दतशीरपणान सांगप ही गजाल समाधानाची. 

साबार विदेशी नाटकां तांणी कोंकणींत हाडलीं. तांचेर कोंकणीचो अस्सल साज चडयलो. इतलो कीं तीं मुळचीं विदेशी नाटकां हें सांगले बगर कळचें ना. ह्या नाटकांतल्या संवादांचो अभ्यास तरणाट्या अणकार करप्यांनी जेरुल करचो. तांकां कोंकणी भाशेची गोडसाण आनी खोलाय कळटली. 

भूलविद्या विद्वान आबे फारिय, पुण्यात्मो राम कामती हीं पुस्तकां मुजरत वाच्चीं. गोमंतोपनिषत पयल्या खंडांतल्यो कथा वाच्च्यो. वाचप्यांची कोंकणी लखलखीत जातली. घांसून पुसून निवळ जातली. ‘कोंकणी, कोंकणी म्हजी मायभास’ म्हणत जप केलो म्हूण कांय साध्य जावचेंना. गोंयबाब वाचल्यार कोंकणी बरोवपाक एक आत्मविश्वास येतलो. समाजीक माध्यमांचेर चडांत चड कोंकणीचो वापर करपाची सुबुद्धी येतली. तांचें साहित्य वाचिनासतना वरभर उलोवपी उणे नात. गोंयबाबाच्या आदराक सोबना हें. 

शणै गोंयबाबांच्या लिखाणांत एक परमळ आसा. आमचे भितर स्वाभिमान जागो करपी धग आसा. अस्मिताय जागी दवरपी कीट आसा. गोंयबाबांचें पुराय साहित्य चार खंडांत गोवा कोंकणी अकादेमीन छापलां. ही एक मोटी आस्पत. तें साहित्य तरणाट्यांनी वाचचें. ‘एकला चलो रे’, या तत्वान कोंकणीचो लढो ह्या द्रष्ट्या विद्वानान दिला. तांच्या साहित्याचेर आनीकूय खोलायेन संशोधन जावंक जाय. शणै गोंयबाबांची कोंकणी कडली निश्ठा आनी ताचें सारतत्व हें भुरग्यां कडेन, विद्यार्थ्यां कडेन पावोवपाची गरज आसा. आत्मकेंद्रीतपण पयस करून कोंकणीक मुखार व्हरपाचें हें सगळें काम एकवटान जावंचें. कोंकणी हें एकमेव ध्येय आसचें, हाचेर लक्ष जाय. 

गोंयबाब हो विद्वान, संशोधक, सृजक आनी कोंकणीचो निष्ठावान सेवाव्रती आशिल्लो. ताणें स्वताचेर प्रेम करूंक ना. फक्त कोंकणीचेर केलें. पुरस्कारांचेर केलेंना. कोंकणीचो पुरस्कार केलो. हाचेर इल्लें अंतर्मुख जावन मंथन, चिंतन, मनन जाल्यार बरें. आपल्या आनी समाज हिताच्या नदरेन.

23 जून 1877 वर्सा संवसारांत साबार लोक जल्माक आयले. गोंयकार जल्माक आयले. पूण एक शणै गोंयबाब सोडून कोणाची याद आमी आज काडटात? दर दीसा तो कोंकणी मनशाक उसकायता, कोंकणींक नखलामी करप्यां आड झुजपाक बळगें दिता. जो मेरेन कोंकणी ह्या संवसारांत उरतली तो मेरेन शणै गोंयबाब ह्या युगपुरसाचें नांव जण एकल्या गोंयकाराच्या कोंकणी उलोवपी ओंठार घोळत उरतलें. 

आयज आमी तांचें 150 वें जयंती वर्स मनोवपाक सुरवात केल्या, तातूंतच ह्या युगपुरसाचें म्हत्व कळटा. ह्या वर्सा तांच्या साहित्याचेर ‘क्वीज सर्ती’ जावच्यो. गोवा कोंकणी अकादेमीन हे खातीर फुडाकार घेवं येता.  ह्या जयंती वर्सा निमतान म्हजीं तांकां आर्गां. 

– सखाराम शेणवी बोरकार

9923306751