भांगरभूंय | प्रतिनिधी
का ल 18 जूनाक गोंयकारांनी आनीक एक क्रांती दीस मनयलो. सरकारी पांवड्यार, शाळांनी, राजकी पक्षांनी दोतोर लोहियांच्या फोट्याक हार घाले, फुलां ओंपलीं आनी व्हडलीं व्हडलीं भाशणां पेटयलीं. सालाझाराचे राजवटींत गोंयकारांक कशे तरेन पिडापीड सोंसची पडटाली ताचें बेस बरें वर्णन वक्त्यांनी केलें. दोतोर लोहियांनी गोंयकारांच्या काळजांत कशे तरेन क्रांतीची ज्योत पेटयली तिचें वर्णन करपी कविता, गितां गावन लोहियांक आर्गां ओंपलीं. दोतोर लोहियांनी पेटयिल्ले क्रांती ज्योतीचेर सगलेच उलयले. पूण ती ज्योत आयज पेट्टी आसा काय ती पालवल्या हाचें भान मात्त कोणाकच ना. तशें भान कोणेंय, कित्याक म्हूण दवरचें? आमकां मुक्ती तर मेळ्ळी… आमचें सरकार तर आयलें… मागीर ती ज्योत पेट्टी उरली वा पालवली म्हूण कितें फरक पडटा?
पुर्तुगाली राजवटींतल्यान कित्याक जाय आशिल्लें आमकां आमचें स्वताचें राज्य? बाकीबाब बोरकार हांणी आपल्या कवितेंतल्यान मुक्तीचो हावेस परगटायिल्लो. तांणी म्हणिल्लें, ‘सात लाख गोंयकार आमी, यूग नवें फुलयतले… अंदल्यात मंत्र जिवीं, तें फाल्यां केळयतले…’. स्वातंत्र्य मेळटगीच अंदल्ले मंत्र गोंयकारांनी खऱ्यांनीच केळयले व्हय? मुक्ती उपरांतच्या नव्या युगाचें सपन पळोवपी बाकीबाबाक ‘प्राणाक क्षय, बुद्दीक भंय… फाल्यांक जंय कालचीच वंय, आयलां थंय स्वातंत्र्य तें स्वातंत्र्य न्हय, स्वातंत्र्य न्हय’ अशें खंतीन कित्याक म्हणचें पडलें?
आयज गोंयांत असंवेदनशिलतायेन तेंगशी गाठल्या. गांवांगांवानी दोंगर, परंपरीक तळीं, शेतां, उदाकाळ वाठारांनी लोकांक काळखांत दवरून व्हडले व्हडले प्रकल्प उबे जातात. ग्रामसभांनी घेतिल्ल्या निर्णयांक कोयराचे पेटयेंत उडोवन पंचायत मंडळां बेकायदेशीरपणान ह्या प्रकल्पांक गरजेच्यो सगल्यो मान्यतायो दिता. हाचे आड जेन्ना गांवचे लोक उबे रावतात तेन्ना तांच्या भावनांची पर्वा करप जायना. फाटले दोन म्हयने जाले कारापूर- सर्वण वाठारांतले लोक आपली भूंय सांबाळपा खातीर शांतिकायेन आंदोलन करतात. पूण तांच्यो मागण्यो आयकून घेवपाक लेगीत संबंदितांक वेळ ना. कालच्या क्रांती दिसा तांकां जे तरेची वागणूक मेळ्ळ्या ती असंवेदनशिलतायेची तेंगशी! ह्या सगल्या गोंय विरोधी
प्रकल्पां आड निवृत्त न्यायाधीश फेर्दीन रिबेलो हाणी फुडाकार घेतिल्ल्या ‘इनाफ इज इनाफ’ ह्या आंदोलनाक लोकांचो उत्स्फूर्त तेंको मेळटा.
दोन दिसां आदीं केपें म्हालांतल्या आमोलें गांवचे आदले सरपंच आनी जेश्ठ नागरीक महेंद्र बाळे हांणी समाज कल्याण खात्याच्या दक्षीण गोंय कचेरेंत आयिल्लो एक अणभव समाज माध्यमाचेर उक्तायला. जेश्ठ नागरिकांक जर अशे अणभव येतात जाल्यार सर्वसामान्य लोकांक कितें भोगचें पडटा हाची कल्पना येता. अशे अणभव येवपी आनी मुकाट्यान सोंसपी साबार जाण आसात. साद्या साद्या कामां खातीर सामान्य मनशांक फावटी मारपाक लावपांत सरकारी कर्मचाऱ्यांक असुरी आनंद मेळटा. व्हडले व्हडले कंपनींचीं, उद्देजकांची, परप्रांतियांचीं कामां मात्त गोंयच्या शासकी कार्यालयांनी सहज आनी सोंपेपणी अल्पकाळांत जातात. सामान्य गोंयकारांचेर मात्त ‘नाका तीं कामां आनी नाकाच त्यो येवजण्यो’ अशें म्हणपाची वेळ येता.
खुना सारके गुन्यांव एका काळार गोंयांत आडवादान घडटाले. पूण हालींच्या काळार अश्यो घडणुको वाडूंक लागल्यात. आठ- धा वर्सां आदीं खून प्रकरणांनी बिगर गोंयकारांचो आस्पाव चड आसतालो. हे खून सोऱ्याचे घुंवळेंत, अनैतीक संबंदांतल्यान, वा पयश्यांच्या वादांतल्यान जाताले. पूण हालींच्या काळांत अशा प्रकरणांनी गोंयकारांचो आस्पाव वाडपाक लागला. ही चिंतेची गजाल. आतां तर खुनी लागींच्या नात्यांतलोच आसता म्हणपाच्योय साबार देखी आसात. कायद्याचो भंय, नैतिकता, मुल्यां गुन्यांवकारी प्रवृत्तीच्या लोकांच्या संस्कारांतल्यान ना जाल्यांत.
रस्त्या वेल्या अपघातांत मरणां येवप, न्हंयंत वा व्हाळांत पेंवपाक गेल्ले कडेन बुडून मरणां येवप, आत्महत्या अश्या घडणुकांनी गोंय दर दिसा गाजता. दुर्दैवान कोणाकच कांयच पडून गेल्लें ना. येरादारी खातें, भौशीक बांदकाम खातें, पुलीस खातें हीं खातीं अस्तित्वांत आसात काय ना म्हणपाचो दुबाव निर्माण जाला. मंत्र्यांच्या हातांतली तीं कथपुतळीं जाल्यांत. दिसाळ्यांनी छापून येतल्या बातम्यांची आतां लोकांकय संवय जाल्या. ‘जन पळभर म्हणतील हाय हाय, तू जाता राहील काय काय’ ह्या मराठी म्हणणेक धरून लोक दोन दीस चुरचुरतात आनी मागीर सदचे संवयेक धरून विसरून वतात.
हालीं समाज माध्यमाचेर एक विनोद वाचिल्लो. गोंयांतल्या आसागांव (आसगांव) गांवाक ‘आसा गांव?’ म्हणपाचो वेळ आयला अशें संदेशांत म्हणिल्लें. फक्त आसागांवच कित्याक, आयज गोंयांतले साबार गांव परप्रांतियांची आनी खेरीतपणान दिल्लीकारांची मालमत्ता जाल्यात. गोंयांत जमीन विकत घेवपाचो घटनात्मक अधिकार दरेका भारतीय नागरिकाक आसा हें खरें. पूण पयलीं गोंयच्या लोकांचो विचार जावचो. गोंयांत जमनीचे दर मळबाक तेंकल्यात.
लोक अस्वस्थ आसा. पूण तो मोनो आनी भेड्डो आसा. 1946 वर्सा दोतोर लोहिया गोंयांत आयल्यात म्हूण कळटगीच कांय गोंयकार तांकां मेळपाक गेल्ले. भायल्यान कोणय येवन तांचें फुडारपण करतलो म्हूण गोंयकारांनी वाट पळोवची न्हय. तांणीच मुखार सरचें पडटलें अशें लोहियांनी तांकां सागिल्लें. ताचेर खंय एकल्या गोंयकारान ‘गोंयकारां मदीं ती तांक ना. गोंयकार म्हणल्यार पॅज’ अशें म्हणिल्लें. आयजय उण्या-चड प्रमाणांत परिस्थितींत व्हड फरक पडिल्लो ना. ‘म्हाका कित्याक लागता’ ही वृत्ती आयजय आसा. मनोहररायांच्या कवितेंतलो लोखणाचो पुरूस, आग्वादाचो शींव खंयच्यान तरी येवचो आनी ताणें क्रांती करची हाची तो वाट पळयता. ‘संवसारांत जो बदल येवचो अशें दिसता ताचो आरंभ तुमचेच कडच्यान करात’ अशें गांधीजी म्हणटाले. क्रांती हेरांनी करची आनी फळां आपणे भोगचीं ही वृत्ती बळावपाक लागल्या.
आमचें गोंय शांतिकायेन आनी संस्कृतायेन नटिल्लें अशी संवसारभर नामना आसा. पूण दुर्दैवान हालींच्या काळांत गोंयची ही वळख नश्ट जातली असो भंय उप्रासता. संवेदनशिलताय शुन्य जाल्या. परतून एकदां क्रांती खातीर आमीच दोतोर लोहिया जावन भायर सरल्यार कशें कितें?
अनंत अग्नी
9422439903
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
