जांबळांची रास पडप, ही खर्यानीच दुश्काळाची शिटकावणी काय?
भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सध्या गांवच्या तशेंच शारांतल्या रस्त्यांचेर एक वेगळेंच चित्र पळोवपाक मेळटा. अंदूं जांबळांच्या झाडांचेर फळांचे व्हड घोस दिसतात, तशेंच बाजारांनीय जांबळांची आवक वाडल्या. अंदुंच्या जांबळांचो आकार बरोच व्हड आनी ती खावपाकूय रसाळ आसात. सैमान भरभरून दिवपा वांगडा सोशल मिडिया आनी गांवगिर्या वाठारांत एक आदलो भंय आनी दावो वेगान व्हायरल जावपाक लागला. ‘जांबळांची रास पडप म्हळ्यार येवपी भिरांकूळ दुश्काळाची शिटकावणी’ ह्या दाव्यान सध्या सगल्यांचेंच लक्ष ओडून घेतलां.
हेच फाटभूंयेर एके वटेन पुर्वजांचें परंपरीक ज्ञान आनी दुसरे वटेन आधुनीक वनस्पतीशास्त्र तशेंच भुगोल हाचे मदीं नेमको कितें संबंद आसा, हाची खोलायेन म्हायती घेवप गरजेचें जावन पडलां. हो विशय फकत एका सोशल मिडियावेल्या पोस्टा पुरतो मर्यादीत ना तो सैमा कडेन आनी बदलपी हवामाना कडेन जुळिल्लो आसा.
ह्या पुराय प्रकरणाचेर शास्त्रीय नदरेन विचार केल्या उपरांत वनस्पतशास्त्रज्ञांनी ह्या दाव्यांतली चुकीची गजाल स्पश्ट केल्या. जैवविविधताय आनी पर्यावरण संशोधकांच्या मतान खंयच्याय झाडाची फळां फुडाराच्या हवामानाचो अदमास थारना. हें फकत झाडाच्या आदल्या आनी सद्याच्या पर्यावरणीय परिस्थितीचें प्रतिबिंब. झाडाची फुलांची आनी फळां येवपाची प्रक्रिया पुरायपणान फाटल्या हंगामांत उदकाची उपलब्धताय, थळावें हवामान, तापमान, परागण करपी किडे आनी जमनींत पोशक तत्वां हांचेर आदारून आसता.
वनस्पतशास्त्राच्या मतान झाडांक फळां दिवपाक खूब उर्जेची गरज आसता. फाटल्या वर्सा बरो पावस पडलो जाल्यार झाडां मुळां वरवीं चड उदक आनी पोशक तत्वां सोसून घेतात आनी आपल्या भितर व्हड प्रमाणांत कार्बोहायड्रेट सांठोवन दवरतात. फुडल्या हंगामांत झाडांक भरपूर चंवर आनी फळां येवपाक हो उदकाचो सांठो उपेगी पडटा. म्हळ्यार अंदू दिवपी जांबळांचें व्हड उत्पादन प्रत्यक्षांत फाटल्या वर्साच्या अनुकूल आनी बर्या हवामानाचें फळ आसता. फुडाराच्या दुश्काळाचीं लक्षणां न्हय.
पूण ह्या दाव्यांचे दुसरे वटेन पुर्विल्ल्या निरिक्षणांचो आनी विज्ञानाचोय एक मेळ दिसून येता. ताका वनस्पतशास्त्रांत ’स्ट्रेस फ्रूटिंग’ आनी ’स्ट्रेस फ्लॉवरिंग’ म्हळ्यार ताणाक लागून जावप फळां अशें म्हण्टात. जेन्ना वनस्पतीक उदकाचो खर उणाव वा पर्यावरणांत चड उश्णताय येता तेन्ना वनस्पत आपल्या जिविताखातीर सैमीक संरक्षण प्रणाली सक्रीय करता. संकश्ट येवंक शकता असो जैविक संदेश वनस्पतीक मेळटा, देखून ही वनस्पत मरणाची भिरांत आशिल्ल्यान आपली सगळी उर्जा प्रजननांत घालता आनी व्हड प्रमाणांत फुलां आनी फळां निर्माण करतात.
गांवगिर्या वाठारांत ‘जेन्ना जांबळां भरपूर लागतात तेन्ना दुकळ येता’ ही गांवगिरी म्हण ह्या निरिक्षणांतल्यान आयिल्ली आसूं येता. म्हळ्यार जांबळाचीं फळां भरपूर आयिल्ल्यान दुकळ पडना, पूण वातावरणांत उदकाचो उणाव आनी झाडाक आदींच आशिल्लो चड उश्णतायेचो ताण हाका लागून जाता. ह्या थळाव्या सुक्ष्म हवामानांतल्या बदलांचेर बारीकसाणेन नदर दवरून आमच्या पुर्वजांनी हो निश्कर्श काडिल्लो. पूण हाकाय पुराय अंधश्रध्दा म्हणूंक जायना.
तशेंच भुगोल आनी संवसारीक हवामान पळयल्यार अंदूं संवसारीक पांवड्यार ‘एल निनो’ हें हवामान घटकाची सावळी दाट पडपाची आशिल्ल्याचो भंय आसा. एल नीनोक लागून पॅसिफीक म्हासागरांतल्या उदकाचें तापमान वाडटा आनी ताचो सरळ परिणाम भारतीय पावसाचेर जाता आनी ताका लागून तो उणो जाता वा नियंत्रणांत येना. अंदूंंय पावसाचें वितरण सामकें असमान उरपाचो अदमास आसा.
पूण जांबळाच्या झाडावेलीं फळां आनी संवसारीक एल निनो हांचे मदीं सरळ शास्त्रीय संबंद ना. स्थूल हवामान आनी थळाव्या सुक्ष्म हवामानांतलो फरक समजून घेवप म्हत्वाचें. एकाच गांवांतल्या दोन वेगवेगळ्या जांबळांच्या झाडांचीं फळां येवपाची पद्दत वेगळी आसूं येता. न्हंयेच्या देगेवेल्या झाडाक उदकाक लागून भरपूर फळां मेळूं येतात, जाल्यार सुक्या वाठारांतल्या झाडाक स्ट्रेस फ्रुटींगाक लागून चड फळां मेळूं येतात. देखून फकत एकाच झाडाच्या वागणुकेचेर आदारून पुराय राज्य वा देशाचें हवामान अदमास लावप हें तर्कशुद्ध न्हय.
निमाणें सैमाच्या अद्भुत पर्यावरण यंत्रणेचो (Ecological Balance) तो एक भाग म्हणून पळोवंक जाय. एका सिध्दांता प्रमाण सैमांत दुकळ सारकी परिस्थिती निर्माण जातकच रानांतल्या जनावरांक आनी सुकण्यांक अन्नधान्याचो उणाव जावचो न्हय म्हूण जांबळां, वड सारकिल्लीं झाडां व्हड प्रमाणांत फळां दितात. परंपरीक गिन्यान आनी लोकनिरिक्षण म्हत्वाचें आसलें तरी आदल्या काळांत हवामानाचो अचूक अदमास काडपा खातीर फकत एकाच घटकाचेर आदारून रावप योग्य ना.
गांवगिर्या वाठारांत आंब्याचो चंवर, मुयांची वागणूक, सवण्यांचे घोंटेर आनी मान्सुना आदलें वारें ह्या सगल्या संकेतांचो एकठांय येवन विचार करतात, जाका दीर्घकालीन नोंदी आनी शास्त्रीय विश्लेशणाची जोड गरजेची आसता.
हाका लागूनच सोशल मिडियाचेर व्हायरल जावपी ’जांभळांची रास म्हळ्यार येवपी दुश्काळाची शिटकावणी’ हो दावो विज्ञानीक पुराव्यांच्या उणावाक लागून पुरायेन स्विकारूं येना. वाचकांनी आनी विशेश म्हळ्यार तरणाटे पिळगेन अशे तरेच्या पोस्टांचेर दोळे धांपून विस्वास दवरचे पयलीं ताचे फाटली पर्यावरणीय, भौगोलीक आनी विज्ञानीक बाजू समजून घेवप हीच काळाची गरज आसा.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
