भांगरभूंय | प्रतिनिधी
स्लमडॉग मिलेनियर- सिनेमा पळयले उपरांत आशियांतल्या सगल्यांत व्हडल्या झोपडपट्टेक भेट दिवन थंय वचून पळोवपाची म्हाका इत्सा जाल्ली. ही इत्सा निमाणी पुराय करून हालींच हांव धारावी वचून आयलों.
‘धारावी’ उतर म्हणना फुडें तुमकां जर फकत झोपडपट्टी, सामकी गरिबी, गुंड, फाटल्यान लागपी भिकारी, चोर होच विचार मनांत येतात जाल्यार तुमी पुरायपणान चुकीचे आसात. ह्या सिनेमांत धारावीची सामकी चुकीची प्रतिमा दाखयल्ली. तरी ह्या सिनेमान ही सुवात पुराय संवसारांत फामाद केली; फकत झोपडपट्टी पळोवपाची अपेक्षा दवरून विदेशांतले पर्यटक हांगा येतात, पूण हांगाचें खरें चित्र पळोवन तांकां अजाप जाता. धारावी फकत झोपडपट्टी न्हय; थळावी कला, कुशळटाय आनी एक जिवंत समाज सोदून काडपाक ही एक अद्भुत सुवात. फाटल्या वर्सा धारावींत मेट्रो स्टेशन आसा हें पळोवन म्हाका अजाप जालें. म्हणजे हांव आनीकय उत्सुक जालो, धारावीचें गुपीत कितें? ‘धारावी’ आयकून लोक कित्याक तोंड वाकडें करतात? हे लोक केन्ना थंय गेल्यात तरी?
धारावी फकत झोपडपट्टी न्हय, ती एक पुराय व्हडली उद्देगीक सुवात. ₹ 9000 कोटी परस चड वर्सुकी उलाढाल आशिल्लो हो एक व्हडलो वेवसाय! धारावीक खऱ्या अर्थान वेगळें करपी गजाल म्हळ्यार ताची अविश्वसनीय लोकसंख्याशास्त्रीय विविधताय आनी समाजीक समरसताय. ह्या झोपडपट्ट्यांनी हिंदू, मुसलमान, गुजराती आनी दक्षिणे कडल्या लोकांची व्हड लोकसंख्या व्हड एकचार आनी एकचारान रावतात.
विसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक तमिळनाडूंतल्यान व्हड प्रमाणांत स्थलांतरीत लोक धारावीक आयले. चामडाचो उद्देग आनी कपडे विणपाची कुशळटाय तांणी आपल्या बरोबर हाडली. गुजरातांतले स्थलांतरीत, खास करून सौराष्ट्रांतले कुंभार समाज, 1930 च्या काळांत धारावींत स्थायीक जाले. तांणी हांगा ‘कुंभारवाडा’ बांदलो, जो आज आशियांतली सगळ्यांत व्हडली आनी नामनेची कुंभारांची रावपाची सुवात आसा. उत्तर प्रदेश, बिहार आनी महाराष्ट्राच्या वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान आयिल्लो मुसलमान समाज चामड्याच्यो वस्तू तयार करप, रिसायकल करप आनी भरतकाम करपाच्या वेवसायाचो मुखेल आदार जाला.
धारावी झोपडपट्टीचे दोन भाग आसात. एका भागांत लोक दिसाक 12 ते 15 वरां अथक परिश्रम करतात. प्लास्टीक रिसायकल, कपडे, सूट, पॅंट, शर्ट, सुटकेस, बॅगां, चामड्याचें काम, वीज काम, शाबू तयार करप आनी ‘खारी’ बिस्कीटी सारकिल्ल्यो खाणाच्यो वस्तू तयार करतात. हांगाचे कामगार आपल्या कामांत इतले व्यस्त आसात की जेवणाची वेवस्था करपाक खाशेली वेवस्था आसा, जंय दर आठवड्याक 1500 रुपये हे दरान जेवण दितात. हांगा भितर सरतना भारतांतल्या हेर खंयच्याय सामान्य शारां प्रमाण सगलें विकपी असंख्य दुकानां आनी बाजार मेळटलो. धारावी झोपडपट्टेचे भितर जायत्यो शाळा आनी ट्युशन क्लास आसात. हांगा चवथीचो कायम स्वरूपी माटव आसा आनी विसर्जनाखातीर वेगळी बांय आसा.
आतां खरी अडचण खंय आसा? हांगाचे लोक खूब अरुंद गल्लींनी रावतात आनी थंय खूब गर्दी आसा. 590 एकर वांठारांत सुमार 10 लाख लोक रावतात. तांचें म्हयन्याचें उत्पन्न चडांत चड ₹ 35,000 आसता. कांय गल्ली इतले अरुंद आसतात की एकाच वेळार दोग जाणांक एकठांय चलप खूब कठीण जाता. वॉशरूमांचो अजूनय उणाव आशिल्ल्यान लांब रांक लागतात. ताका लागून धारावी भायर काम करपी कांय लोक कामाक वचपा खातीर भौशीक शौचालयांचो उपेग करतात. सुरक्षेचे नदरेन हांगा पुलीस सदांच गस्त घालतात आनी गुंडांक पयस दवरपाचें काम तांणी बरें केलां. धारावींत जाती-धर्मभेद ना; सगळे एकठांय काम करतात. सामान्य लोक ‘शुभ म्हुर्ताची’ वाट पळयता वा म्हणटात ‘फाल्यांच्यान करतलों’, पूण हांगाचे लोक दर दिसा कश्ट करतात; खंयच्याय वेळार, कसलोच शुभ म्हूर्त सोदी नासतना! हांगाचे लोक अत्यंत मोगाळ आनी आतिथ्यशील, तुमकां कोणूच त्रास दिवचो ना. हांगा तुमकां मुक्तपणान भोंवपाक मेळटा, पूण लोकांच्या खाजगी घरांचे फोटो काडचे न्हय. फोटोग्राफी आनी व्हिडियो रेकॉर्डिंग करपाक मेळटा अशा ल्हान उद्देगीक युनिटांनी तुमी चित्रां काडूंक शकतात.
‘जिसने लाहौर नहीं देखा, उसका जन्म ही बेकार है’ अशी म्हण आसा, पूण पुराय संवसार भोंवलीं, विदेशांत भोंवलीं वा भारताचीं सगलीं राज्यां भोंवल्यांत अशें अभिमानान जर तुमी सांगतात आनी धारावी पळोवंक ना जाल्यार तुमचें जिवीत अपूर्ण. तुमी जिणेंत एकदां तरी धारावीक भेट दिवचीच. पोट भरपा खातीर कश्ट करपी लोकांचें खरेंच जिवीत समजून घेवपाक धारावीक वचचें-खास करून सगल्यो सुविधा आसून जे लोक सदांच कागाळ करतात तांणी. धारावीचें स्वताचें टपाल खातें आनी बँकूय आसा. पूण पोस्टमन भितर शेणपाक शकता म्हणून तो भितर वचना. एका सुवातेर येता जंय लोक येवन आपलें पार्सल घेतात. हांगाच्या सगळ्या रहिवाशांचे कडेन स्मार्टफोन आसात; धारावीचे लोक हुशार आसात.
पर्यटकां खातीर गोंयची प्रतिमा जशी सोरो आनी दर्यादेगांचेर मर्यादीत जाल्या तशीच धारावीचीय वायट प्रतिमा जाल्या. हांगाची तरणाटी पिळगी ही प्रतिमा सुदारपाचें बरें काम करतात. तरणाटे दर दिसा पर्यटकांक ‘धारावी झोपडपट्टी भोंवडी’ घडोवन हाडटात. तुमी ही ऑनलायन बूक करूंक शकतात. सरकारान बरोच तेंप पुनर्विकास करपाची येवजण आंखल्या तरी आतां एकूच तात्काळ गरज आसा ती म्हणल्यार थंयच्या लोकांक बरी वॉशरूम सुविधा दिवची. धारावी रहिवाशां कडेन जी अर्थीक कुशळटाय, कलाकुसरी आनी कश्ट करपाचो निर्धार आसा, तो हेर खंयच्याच मुंबयकार वा भारतीयाचे भितर ना.
आदित्य सिनाय भांगी
9673585953
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
