18 जून, क्रांती दीस

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भावंडांनो,
1947 वर्सा 15 ऑगस्टाक आमचो देश स्वतंत्र जालो. पूण खऱ्या अर्थान न्हय. देशांतलीं कांय राज्यां परकी सत्ते खाला दीस काडटालीं. तातूंतलेंच एक आमचें गोंय आशिल्लें. तेदे वेळार गोंयांत पोर्तुगीज गाजयताले. तांणी गोंय हें लश्करी तळ शें केल्लें. भारता आड केन्नाय झुजूंक शकता अशी तयारी दवरिल्ली. दुसरी आनीक एक गजाल म्हणल्यार पोर्तुगीजांनी गोंयकारांक उतर दिल्लें तें म्हळ्यार पोर्तुगालांत सत्ता येतकच गोंयकारांक सगळे हक्क मेळटले म्हण. पुणून उपरांत ‘अॅक्ट कॉलोनियल’ कायदो काडून तांणी गोंयकारांक रानटी लेखले. गोंयकारांचे सगळे हक्क काडून घेतले. सरकाराआड उतर काडूंक वर्तमानपत्रांचेर नियंत्रण दवरलें. गोंयकार पोर्तुगीजांच्या चेंपणा खाला घुस्मटमारान दीस काडूंक लागले. मेकळो उस्वास घेवंक मेळ्ळो ना.
भावंडांनो, हेच वेळार ब्रिटिशांनी डॉ. राम मनोहर लोहिया हांकां पंजाबांत बंदखणींत उडयिल्ले ते तांकां सोडिल्ले. आनी डॉ. राम मनोहर लोहिया हे विसव घेवपा खातीर गोंयांत आपले इश्ट डॉ. ज्युलियो मिनेझिस हांच्या घरा असोळण्या आयिल्ले. ते वेळार तांणी गोंयची परिस्थिती पळयली. योगायोगान गोंयांत जे गोंयचे मुक्ती खातीर वावुरपी फुडारी—देखीक दोतोर गायतोंडे, पुरुषोत्तम काकोडकार, दिवाकर काकोडकार, टि बी कुन्य हांकां ही खबर कळटकच तांणी असोळण्यां वचून तांची भेट घेतली. गोंयचे स्थितीची म्हायती तांकां दिली. सगळें आयकून घेतले उपरांत दोतोर लोहियांनी सरकारी कायदो मोडून काडपाचो थारायल्लें. ते खातीर तांणी मडगांवां एक जाहीर बसका घेवपाचें थारायलें. इतले मजगतीं, गोंयकारांच्या एका पंगडान हो प्रस्न शांतीकायेन सोडोवपा खातीर दोतोर लोहियांक विनवणी केली. पुणून दोतोर लोहियांनी तांची विनवणी मानून घेतली ना.
भावंडांनो, बसकेचो दीस थारलो, 18 जून. पुणून पोर्तुगीजांच्या कायद्या प्रमाण लोहियांक मडगांवां बसका घेवपाक बंदी घातली. बसकेंत तांकां उलोवपाक मेळचें ना अशें तांकां सांगलें. भोंवतणी कडक पुलीस बंदोबस्त दवरलो. उटंगराचो पावस पडटा आसतनाय लोकांनी मडगांवां उपाट गर्दी केल्ली. कडक बंदोबस्त आसतनाय लोहिया मडगांवां आयले. ते वेळार पुलिसांनी तांकां अटक केली. लोहियांनी परिस्थिती पळोवन आपलें भाशण पुरुषोत्तम काकोडकार हांचे लागीं दिलें. तांणी तें लोकांक वाचून दाखयलें. दोतोर लोहियांक अटक केल्ल्यान गोंयकार खूबूच खवळ्ळे. भावंडांनो, गोंयच्या मुक्ती खातीरचे चळवळीची खरी कीट पेटली ती ह्याच दिसा. ह्याच दिसाचे बुनयादीचेर विश्वनाथ लवंदे, नारायण हरी नायक, दत्तात्रय देशपांडे, विनायक मयेंकार, निळकंठ कारापुरकार, गिलेर्न टिकलो, पी पी शिरोडकार, टी बी कुन्य, पुरुषोत्तम काकोडकार, दिवाकर काकोडकार, आदी फुडाऱ्यांनी आजाद गोमंतकाची दळाची स्थापणूक केली. ते वरवींच 18 जूनाक गोंयच्या मुक्ती खातीर पेटिल्लें किटीचें होमखण पेटयलें.
भावंडांनो, ह्या सप्तकांत 18 जूनाक आमी ह्या बंडाची याद काडून हो क्रांती दीस मनोवया हां. ते वेळार ह्या होमखणांत जांणी आपल्या संवसाराची पर्वा करिनासतना उडकी मारली तांकां नमळायेन याद काडून श्रद्धांजली ओंपुया हां. उल्हासभाई