एक दूजे के लिये : धर्माचे पलतडचो मोग

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

आयज फाटीं वळून पळयतना म्हाका जाणवतां की, ही फकत आमच्या कुटुंबाची कथा न्हय तर ही मोगान समाजांतल्या वण्टींचेर मेळयिल्ल्या जैताची कथा.

खुबश्या कुटुंबांक दायजान संपत्त मेळटा, जमीन- जुमलो, तर थोड्यांक परंपरा. पूण आमच्या कुटुंबाक दायजान मेळिल्ली सगळ्यांत मोलाची गजाल म्हणल्यार – शिमें पलतडीं वचून मोग करपाची हिंमत. घडये मोग आमच्या रगतांतच आसा.

म्हजो आजो जुआंव कार्लोस आगियार, तिस्क- फोंड्या वाठारांत फकत देखणो मनीस म्हणूनच न्हय, तर मनान एकदम रोमँटिक मनीस म्हूण वळखताले. तांकां आपल्या मिश्यो आनी खाडाचो खूब अभिमान. त्या काळांत खाड- मिश्यो हो दादल्यांचो पुरुशी रुबाब आनी आकर्षणाचें प्रतीक मानताले. तांचे जिणेंत मोगाची सुलूस लागली ती बोरये. एके दनपरां ताणें एंजेलिका फर्नांडिस नावाचे एके तरणाटे चलयेक तिच्या घरा मुखार झोपाळ्यार घोलतना पळयली. तिचें सौंदर्य पळयतकच तो तिच्या मोगांत पडलो. धाडस करून ताणें लग्नाची मागणी घाली. पूण एंजेलिकान न्हयकार दिलो. कारण सादें — तिका ताचें खाड आनी मिश्यो आवडूंक नाशिल्ल्यो.

चडशे दादले त्या नकारा उपरांत फाटीं सरतले आसले. पूण आजो हार मानपी न्हय. ताणें आत्मविश्वासान तिका सांगलें- “एक दीस तूं म्हजेलागींच काजार करतलें.”

ताणें तिचें मन कशें जिखलें, हें आयज कोणाकूच नीट खबर ना. घडये ती ताची चिकाटी आसतली, घडये प्रामाणिकपण, वा घडये नियतीचो खेळ. शेवटाक तांचें लग्न जालें आनी आयज लेगीत तिस्क- फोंड्यां तांची गणना एकदम रोमँटिक जोडप्यांत जाता.

म्हजी आजी एंजेलिका तिच्या भांगराळ्या-तपकिरी केसां खातीर खूब परिचित आसली. सुर्याच्या उजवाडांत तिचे केस चकचकताले. दोगांचो एकमेकांचेर अपाट मोग. तांचो मोग लोकांक दाखोवपाचो नाशिल्लो, पूण खूब खोल, शांत आनी जीवितभर तिगपी आसलो.

मोगाची हीच परंपरा फुडले पिळगेंतूय चलत रावली. म्हज्या बापायनय समाजाच्या वण्टीं परस मोगाक चड म्हत्व दिलें. कपिलेश्वरी ताची वळख एके गौड सारस्वत ब्राह्मण चलये कडेन जाली— ती म्हजी आवय. ती राव वालावलीकार कुळांतली. त्या काळांत क्रिस्तांव दादल्यान आनी हिंदू चलयेन केल्लें आंतरधर्मीय लग्न ही एकदम दुर्मीळ आनी समाजाक न पचपी गजाल आसली. पूण तांणी एकामेकांची निवड केली. तांचो संसार परस्पर सन्मान आनी समजुतीचें सुंदर उदाहरण आसलें. धर्म केन्नाच तांच्या नात्यांत वणत जावन उबो रावलो ना. म्हजे आवयेन क्रिस्तांव धर्म आपणायलो ना, आनी तशें करपाचो आग्रोय तिचेर कोणे केन्ना केलो ना. ती जीणभर हिंदूच रावली आनी हिंदू म्हणनूच संवसारांतल्यान गेली. पूण ताका लागून तांच्या नात्यांत केन्नाच पयसावो आयलो ना. तांच्या मोगा फुडें धर्माचीं लेबलां ल्हान पडलीं.

घडये नकळटां हांवूय तेच वाटेन वचत रावलो. एका दिसाळ्यांत स्टाफ रिपोर्टर म्हणून काम करतना, म्हजी वळख पणजे मळ्यांतले सविता मणेरकार हाचे कडेन जाली. इश्टागत मोगांत फुल्ली आनी शेवटाक आमीं लग्न जालीं. म्हज्या कुटुंबांतल्या आदल्या बायलां प्रमाणेंच म्हजे बायलेनूय लग्ना उपरांत आपलो हिंदू धर्म कायम दवरलो. आमच्या भुरग्यांचेरुय धर्मांतराचो कसलोंच दबाव आयलो ना. तांच्या नांवा मागीर ‘आगियार’ हें आडनांव आसलें, तरी तीं हिंदूच रावलीं. आमचे खातीर वळख म्हणजे दुसऱ्याचेर आपलो धर्म लादप नाशिल्लें. तें आसलें सहअस्तित्व, सन्मान आनी स्वीकार.

दुर्दैवाची गजाल म्हणजे आयज कितलेच स्वताक उदारमतवादी म्हणपी लोक अशा नात्यांक समजून घेवपाक कमी पडटात. सहिष्णुतेच्यो गजाली करपी लोकूय केन्ना- केन्ना आमच्या सारक्या कुटुंबांक स्वीकारपाक तयार नासतात. खरो मोग केन्नाच कोणाची वळख मिटोवपाची मागणी करीना. उरफाटो दोन वेगळ्या वळखी शांतपणान एकठांय रावूंक शकतात, हाचो आदर करता. ही कथा फकत म्हजे पिळगे पुरतीच थांबली ना.

म्हजो पूत नवदीप हाणेंय कॉलेजांतली इश्टीण सितम हाचे कडेन लग्न केलें. आयज तिची नव्या आगियार म्हूण वळख आसा. परत एकदां मोगान समाजाची शीम हुपल्या. बोरयेच्या झोपाळ्या मुखार उब्या आशिल्ल्या एका दाडीवाल्या रोमँटिक तरणाट्या पसून सुरू जाल्ली परंपरा फुडें चालू रावल्या.

आयज फाटीं वळून पळयतना म्हाका जाणवतां की, ही फकत आमच्या कुटुंबाची कथा न्हय तर ही मोगान समाजांतल्या वण्टींचेर मेळयिल्ल्या जैताची कथा.

पिळग्यान पिळग्यो आमच्या कुटुंबांतलीं नातीं धर्मांतर, दबाव वा एकरूपतेचेर उबी नात. तीं उबी आसात मोग, परस्पर सन्मान आनी स्वातंत्र्याचेर. आनी घडये होच मोगाचो सगळ्यांत शुद्ध अर्थ आसत. ‘एक दूजे के लिये,  हें आमचे खातीर फकत चित्रपटाचें नाव नाशिल्लें — ती आमची जगपाची पद्दत जाली!

जॉन आगियार