भांगरभूंय | प्रतिनिधी
अामी सैमाच्या गोपांत आसात, ताका दायज्यांची दुरदृश्टी जापसालदार आसा. तांणी सैम फुलयलो, जपलो आनी नातरां, पण्टुरां मेरेन पावयलो. कांय कडेन सैमाची वाड जावपाक खुद्द सैम, मोनजातिनूय हातभार लायला. सैमांतली एक मोलादीक गजाल म्हणल्यार झाडां, झोपां, वेली…. आनी हेर वनस्पत. झाडां हीं पृथ्वीचीं पुलमांवा. तीं जपप म्हणल्यार स्वताचें जिवीत सांबाळप. रानां सोंपलीं जाल्यार पावस ना आनी मागीर ‘फूल स्टाॅप’. तरीय आमी सैमाचो विध्वंस करीत सुटल्यात. फाल्यां संवसारीक पर्यावरण दीस. ‘एक पेड माँ के नाम’ ह्या उपक्रमा खाला गोंय सरकारान 5 जून ते 5 सप्टेंबर मेरेन ‘पाचवें गोंय, नितळ गोंय’ मोहीम चालीक लावपाचें थारायलां. सगल्या रस्त्यां कुशीक मेळून 10 लाख झाडां लावपाची मोख दवरल्या. 10 लाख झाडां म्हणल्यार म्हयन्याक सवाय तीन लाख. हीं आनी हाचे मुखार सगलीं झाडां राज्यांतल्याच खाजगी नर्सरींतल्यान घेतल्यार आपरोजगार वाडटलो. जुलयांत झाडां रोवपाच्यो कार्यावळी जातात, त्योय अंदूं चड नेटान करच्यो पडटल्यो.
कसलीं झाडां लावपाची तोय निर्णय सरकारान घेतला. तातूंत पिपळ, वड, आंवाळो, अर्जून, आंबो हांचो आस्पाव आसा. जाणकारांचो सल्लो घेतलाच आसतलो. रस्त्या कुशीक अमूकच प्रकाराचीं झाडां लावपाक जाय. नाजाल्यार फळां पडून निसरड आनी उपरांत अपघात जातात. सांवळी दिवपी वडा, पिपळ, सारके रुख, उंबर, आवाळे, भिरंड, बेल, आंबे, बहावा, काजू, जांबळां, पणस, चिंच, माट्टी, सातीण असलींय झाडां सरभोंवतण पळोवन रोंवपाक जाय. ओंवळां, सुरंगांय जाय. देशी, विदेशी असो भेदभाव करचो न्हय. फायदो आसा (सावळी, फळां, उदका सांठ्याचो सांबाळ) तीं- तीं झाडां गोंयांत दिसचीं. काण्णां, चुन्ना, बोरां, चारां, जांबांचींय झाडां रोयल्यार आज्या, पणज्याच्या वेळा वयलो रानमेवो भुरग्यांक खावपाक मेळटलो. ‘कोणाक फळां आयतीं खावपाक मेळटलीं’ हो दुस्वास मात नाका. रुखा तळा भुरग्यां वांगडांच भिरमुट्यो, पांखे, सुकणींय परतून खेळटना दिसपाक जाय. रस्ते, सरकारी जमनींचेर झाडां लायतलेच, पूण कोणांकूय जाय जाल्यार ते रोंपे फुकटांत दिवचे. दरेके पंचायतींत झाडां वांटप कार्यावळी घेवच्यो. केंस गळचे, तशीं आयज झाडां नश्ट जायत आसात. भोवतेक दोंगर, जमनी बिगर गोंयकारांच्या ताब्यांत गेल्यात. थंय झाडां लावपाक तांची परवानगी घेवची पडटली काय? बोडकें जायत वचपी गोंय कालांतरान परतून जुंवान दिसचें.
रानां वाठार उणो जाता, प्रदुशण, तापमान वाड, उदकाचो उणाव हाचेर झाडांची लागवड हो सामको बरो उपाय. ‘एक पेड माँ के नाम’, अशें भावनीक आवाहन करपी हे मोहिमेंत कोट्यांनी झाडां लायल्यांत. ती 5 जून 2024 दिसा प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी हांणी सुरू केल्ली. तीन म्हयन्यांनी 80 कोटी रोंपां लावपाचें उद्दिश्ट दवरिल्लें, तें वेळा पयलींच पुराय जालें, अशें केंद्र सरकारान जाहीर केल्लें. ह्या झाडांचें संवर्धन झाड लावपी व्यक्ती, थळाव्यो स्वराज्य संस्था, रानां विभाग, संबंदीत सरकारी संस्थांनी उणेंच पांच वर्सां करचें, अशें येवजणेंत म्हणलां. उत्तर प्रदेश, गुजरात, हरियाणा, तेलंगण, ओडिशा ह्या राज्यांनी वेळा पयलींच लाखांनी झाडां लायल्यांत. गोंयांत सध्या रान आनी झाडांचो वाठार 70 टक्के आसा, अशें सरकारी आंकडेवारी सांगता. मात प्रकल्प, फार्म हावसां, निवासी प्रकल्प, उद्देग अशा कारणांक लागून तो उणो जायत आसा.
झाडां लायलीं म्हूण जायना, तातूंतलीं कितलीं जगलीं, हाचेर सगलें यश अवलंबून आसता. 1000 रोंपां परस फक्त 100 रोंपां लायलीं आनी तीं 20 वर्सां मेरेन जगयलीं जाल्यार ती खरी सैम सेवा म्हणची पडटली. संख्ये परस संवर्धनाक चड म्हत्व दिवंक जाय.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
