कुळार

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ड्रायव्हर यशवंतान आमकां भुरग्यांक कॅबिनांत दवरिल्लो जागो आनी आमी पणजे ते मडकय आनी परतीचे केल्ले प्रवास, खास अशी याद.

कुळार- संसारभरांतली माया, आपलेंपण, आशीर्वाद अशा अनेक भावनांची अनुभुती दिवपी ही सुवात, हक्काची. 

म्हजें कुळार मडकय. देवताईचे सासायेन भारिल्लो हो गांव. हांव थंयच ल्हानाचें व्हड जालें. घरा परस आमी देवळांत चड. देवळांत वतना आमी नवे कपडे चडशे घालेच ना. न्हालीं काय देवळांत आनी तिनसनांय देवळांत. कार्तिक म्हयन्यांत काकड आरतींक तर सदाआप्पा वांगडा प्रदक्षिणा घालप केन्ना आमी चुकयलेंच ना. आलार्म नासतना आमी उमेदीन कशी कांय उठ्ठालीं हाजें म्हाका आयजुय अप्रुप दिसता. घरा येतना उस आनी फोव हाडप हो आमचे खातीर व्हड उपक्रम आसतालो.

देवळांत वच्चे पयलीं भटागेर भितर सरप हो म्हज्या बाबाचो नेम. इशारत म्हणून वाजपी घांट तर केन्ना धोलार पडिल्ली बडी हे आवाज आयजुय कानांत घुमतात. नबतीचे सुर आनी शेनायेची धून आयजुय मनांत फेर धरता. देवाताईचो दर एक उत्सव आमचे खातीर व्हड सुवाळो आसतालो. नवरात्रांत मखरांत मोर, घोडो, शींव अशा वाहनांचेर तरेकवार अलंकार घालून धोलपी देवताई, तिचें प्रसन्न, देखणें रूप मनांक एक वेगळीच उर्जा दिवपी अशेंच.

म्हजे मडकयची जात्रा, शेटीगेर अर्थात आपल्या कुळारा वचपी देवताई. दरेका घरांतल्या प्रत्येक धुवेच्या भोवमानचो हो दीस. जात्रेतलो सांगोड, उफार, तुळाभार आनी दोळे दिपकावपी रथोत्सव. उफारा दिसा उपास करून देवताई कडें मागिल्लें मागणें आनी भक्ताच्या उल्याक तिणें दिल्लो प्रतिसाद आनी दिल्लें फळ श्रद्धेची हीय परमोच्च शीम. जात्रेक आमच्या घरा येवपी खाजेकार सदानंद आनी व्हड- व्हड कायलींत ताणें केल्लें खाजें, आल्याचीं कापां आनी चकऱ्यो…. जात्रेची एक वेगळीच उमेद आसताली. 

मडकय सांजे पाज्जेर वचून बसप तर खास अशी याद. देवळांतलो मंटप- मैदानूच जणू…. आनी मंटपांतले खांबे खेळांतली शीम. जिणेंत आपल्या पांयार आत्मविस्वासान उबें रावपाक शिकोवपी ही देवळाची वास्तु. केन्ना- केन्ना दोंगरार वा कुडचार वचुन आसाळे, काण्णां खांवप हें सगलें आतांच्या हिल-स्टेशनार वचपाची तृप्तताय दिवपी खीण आसताले.

नंदादीप- म्हजें कुळारचें घर चौकेचें. चारूय वाटेन कुडी, मदीं राजांगण. वयर माळी. दर दिसा सकाळीं आपापल्या कुडी सामकारां चौकेर आपापले पेटुल घेवन बसून केस वळोवन आमाडो घालुन फांती माळपी, कपलाक मेण लावन ल्हानसोच चांदीचो फॉर्म कपलार धरून कुकुम लावपी म्हज्यो काकी. सोज्वळतायेचो तो खीण.‘मोहरा’ फिल्मांतलें ‘ना कजरे की धार, ना मोतीयों के हार, ना कोई किया श्रृंगार, फिर भी कितनी सुंदर हो तुम…..’   हें गीत आयकतनां म्हाका ही दृश्यां दोळ्यां सामकार साकारतात. म्हज्या घरांतले सुवाळे, जावं लग्न, मुंज ह्याच ‘नंदादीपां’त जाताले. अशा अनेक सुवाळ्यांचे फोटो काडून प्रोजेक्टराचेर घालून व्हडल्या पड्‌ड्यार खिवराज भाऊ आनी अंबाजी भाऊ आमकां दाखयताले. माळयेर सालांत बसून हें सगलें पळोवप ‘हम साथ साथ हैं’ची अनुभुती दितालें. गोजडी तर खास अशीच. काकींच्या कापडांच्यो आनी वायलांच्यो ताणींच शिविल्ल्यो गोजड्यो मायेची उब दिवपी आसताल्यो.

सणासुदीक कांकणकार आमच्या घरा येतालो. सगळ्यो काकी, भयणी वांगडाच घरांत काम करपी सगळ्यां वांगडा कांकणा घालप, ह्या सुवाळ्याचीच खास अशी याद. लग्नां, मुंजी जाल्यो की सगळीं कापडां, साडयो काकींनी आंगणांत सुकयल्यो काय मागीर मडवळ घरा येतालो. कोळशे घाल्लें आनी वालो कपड्यांचेर घालून ताणें मारिल्लें फेर्र…. आमी लक्तुबायेन ताजे म्हऱ्यान बसतालीं.

श्री देवता प्रसन्न, लिंगुची ही बस, म्हज्या मडकय वचपी. तिचो उल्लेख केले बगर म्हज्यो यादी पुराय जावच्यो नात. ड्रायव्हर यशवंतान आमकां भुरग्यांक कॅबिनांत दवरिल्लो जागो आनी आमी पणजे ते मडकय आनी परतीचे केल्ले प्रवास, खास अशी याद. आयज आमी स्वत:च्या अत्याधुनिक अशा आलिशान गाड्यांनी भोवतात. पूण देवतेचो प्रवास आनी त्या प्रवासाचें सुख म्हज्या भुरग्यांक केन्नाच अणभवपाक मेळचें ना, हाची म्हाका खंत केन्ना केन्ना जाताच.

आमच्या आख्ख्या ‘नंदादीपा’ची गाडी एकूच. खिवराज भाऊची फियेट – 1415. ता;r जीव की प्राण. आमी सगळींच, कितलींशींच जाणा 1415 न खिवराज भाऊ वांगडा संकश्टी, नमींक वतालीं. फियेटीन हो मडकयचो प्रवास. ताची याद खास अशीच. आयज आमी देश- विदेशान विमानांनी भोवतात, पुण भुरगेपणांन 1415 न केल्लो हो प्रवास आमकां शिस्त आनी एकचाराची शिकवण दिवपी आशिल्लो.

मडकय म्हज्या भाऊ शीदादाचो माण म्हजी शाळाच जणु. खरेदी विक्री वांगडाच मनीसपणाची शिकवण ह्याच माणार म्हाका मेळ्ळी. नाब घालप, आडामो ओडप  हीं कामां करतनाच पुडयो बांदप म्हाका खूब आवडटालें. पांडू भटान पसरकार म्हणून मारिल्लो उलो म्हाका प्रचंड आत्मविस्वास दितालो. माण बंद करतना ‘लाभ, दोन, तीन’ म्हणीत पयशे 

मेजपी म्हजे काका म्हजे आदर्श. ‘वेळ किद्याक रे आज’ अशें म्हणीत तांणी गिरायकांचेर घाल्लो  धेंगसोय आपलेपणाचो आसतलो. आवय- बापायनुय तापयलें जाल्यार रागार जावपी आतांचीं भुरगी तांकां हें नातें समजत काय हो प्रस्न म्हाका सदांच पडटा.

मडकय म्हजो गांव, देवताई म्हजें श्रद्धास्थान. जिणेंत दरेका प्रसंगार तिचीच सासाय म्हाका लाभल्या. अपवाद एकाच प्रसंगाचो. म्हज्या दत्तराजान म्हाका सोडून वचप. आसुं- नशीब म्हजें. देवताईची नम म्हज्या बाबान केन्नाच चुकयलीना. निमाणो श्वास ताणें तिच्याच पांयांकडें घेतलो.

ह्या वर्सा अक्षयतृत्तीयेक खुब वर्सांनी हांव मडकय गेलें. नारायण देवाच्या देवळा- सामकार तळयेर बशिल्ले देवताईक पळोवन ह्यो सगळ्यो यादी याद जाल्यो, हे प्रसंग दोळ्यां सामकार साकारत गेले. सदां भशेंनुच प्रसन्न, देखणी देवताई म्हाका पळयताली. दोळे धापीत हांवें हात जोडले आनी म्हणलें – ‘देवताई पाव.’ 

चारूशीला दत्तराज देसाय

9421150739