भांगरभूंय | प्रतिनिधी
कांय जांण सामुदायीक उपदेशाच्या नांवान धर्मीक अस्मितायेचो उपेग करीत एका पंगडाक दुसऱ्या पंगडा आड संघटीत करपाचो यत्न करतात.
भौशीक मळार आपलें म्हणणें मांडपी तो कोण? तें तो खंय सावन मांडटा? कशें तरेन मांडटा वा तें मांडपा फाटलें तांचें ध्येय कितें? ह्यो सगळ्यो गजालीं आदीं जाणून घेवप गरजेचें. आयकतल्यांनी सगळें पुरायपणान आयकून घेतल्या उपरांत ताचेर खोलायेन चिंतूंक जाय. त्या विशींचें आपले स्वतंत्र मत थारावंक जाय. कारण जायत्या फावट काय कट्टरवादी मुखेली वा धर्मकोल्ली गुरु आपलीं मतां मांडपाच्या वगतार तर्कशुद्ध विचार करीनांत हें मतींत धरूंक जाय. ह्या भायर खंयची इलेसावां जेन्ना लागीं येवंक लागलीं की थळाव्या राजकारणी लोकांचीं ‘काळजां’ मोव जातात. तांका गरीब लोकां विशींचो पुळको येवंक सुरू जाता. गोंयांत खरेंपणी, राजकी नदरेंतल्यान पळयत तर ‘गरीब मनीस’ मेळूंक तसो कुस्तार! अशें आसून लेगीत कळवळो सुरू जाल्ल्यान गरिबांचो सोद सुरू जाता. आनी तांका तें मेळटात लेगीत. हालींसरा गोंयच्या राजकारणी लोकांक गोंय, गोंयकार आनी ‘पर्यावरण’ ह्या सगळ्या गजालींचो चड हुस्को जावंक लागला. गोंयकारपणाचो जागो आतां ‘पर्यावरणा’न घेतला. उपरांत हो हुस्को जावं समाजकारणी, राजकारणी, स्वामी, धर्मगुरु विंगड विंगड वेदी वेल्यान उक्तायतात आनी आपल्या अनुयायांक तें सांबाळूंक उलो मारतात.
प्रवचन काय प्रकटीकरण?
प्रवचन आनी प्रकटीकरण हीं दोनय उतरां मूळ संस्कृत भाशेंतल्यान आयल्यात. ह्या उतरांचो वापर, अर्थ आनी संदर्भ विंगड – विंगड तरांनी करूं येता. धर्मगुरु, पंथ मुखेली, स्वामी आदीं सावन ह्या दोनीचो उपेग करीत आयल्यात. धर्मीक नदरेंतल्यान ‘प्रवचन’ हें जायत्या फावट धर्मीक ग्रंथांचेर आदारिल्लें आसता. आनी तें तशेंच आसूंक फावो, ना तर तें प्रकटन जाता. धर्मीक थळांचो उपेग प्रवचनां पुरतो मर्यादीत उरत तर ताका आध्यात्मिक रूप येता. प्रवचनांचो उद्देश तें आयकतल्यांक नैतीक आनी आध्यात्मिक मार्ग दाखोवप, तत्वीक मार्गदर्शन करप तशेंच प्रबुद्ध करप असो आसता. धर्मीक प्रवचनांचो हेत म्हणल्यार जण एकले व्यक्तीक दैवी शक्ती कडेन जोडप, नैतीक मुल्यांचो प्रसार करप. मनश्या मदीं आत्मनिरीक्षण, करुणा, नमळाय, आपणा भितर शांतताय निर्माण करप असो उरूंक जाय. जाल्यारूच तें धर्मीक नदरेंत मन अस्वस्थ आशिल्यांक वाट दाखोवपी थारता. पूण ज्या वगतार प्रवचन करपाच्या जाग्याचो उपेग ‘टीका’ करपाक वापरप जाता, तेन्ना तें व्याख्यान थारता.
धर्मीक जाग्याचो दुरुपेग
धर्मीक प्रवचनांत स्वेच्छा म्हणल्यार कितें ? हें समजावन लोकांक आपणा लागीं हाडप. बळग्याचो वापर करून केल्ली कसल्याय गजालींक ती स्वेच्छेन आपणायिल्ली हें प्रोवार करपाचो यत्न प्रवचनात करूं नजो. ज्या वेळार स्वामी वा खंयचे धर्मगुरु क्षमा, दानधर्म वा शास्त्रांचो तत्वगिन्यानी अर्थ ह्यो शिकवणी समजावंक त्या – त्या जागेचो उपेग करता, ते खरें प्रवचन थारता. पूण जायत्या फावट धर्मकोल्ली तशें कट्टरवादी लोक ह्यो सगळ्यो बारीकसाणी, तर्क आनी पर्यायी नदर न्हयकारीत एके विचार विरयत उमेदींतल्यान प्रवचन करतात. धर्मीक जाग्याचो दुरुपेग करतात. तातूंत अनुयायांक नरकाची धमकी वा मानसीक अपराधीपणाची भावना तांच्या मनात उबी करतात. काय जांण तर असल्या वेळार आपल्या खाशेल्या धर्मीक संस्कारांच्या रुपांतल्यान मात्सो लेगीत पयस वचपी मनीस पुरायपणान भ्रश्ट आनी विध्वंसक अशें जाहीर करतात. तें प्रवचन आसना तें प्रकटन जाता. कसलोच विचार करीनास्तना ‘मुखार चलपी बोकड्या फाटल्या चलपी बोकडां’ अश्या प्रवृतीचें लोक हाका बळी पडटात.
संघटनाचो यत्न
कांय जांण सामुदायीक उपदेशाच्या नांवान धर्मीक अस्मितायेचो उपेग करीत एका पंगडाक दुसऱ्या पंगडा आड संघटीत करपाचो यत्न करतात. असल्या वेळार ते इतिहासीक कागाळींचो फायदो घेतात. लोकां मदीं भंय पातळायतात आनी हेर समाजा कडसून तांच्या अस्तित्वाक सक्रीय धोको कसो आसा ह्याचे चित्र तांच्या मुखार तयार करतात. तें चित्र जायत्या फावट समाजीक, अर्थीक वा राजकी विरोधांचेर आदारिल्ले आसता. ह्या लोकांचे ध्येय फक्त ‘आमी विरुद्ध तें’ अशी वाटणी करपांत आसता. राजकी लोक स्वताची सत्ता तिगोवन दवरूंक वा ती नव्यान स्थापीत करच्या पासत असल्या सामुदायीक उपदेशा वरवीं अर्थीक बहिश्कार वा दुसऱ्या धर्मीक गटाक राजकी विरोध करपाचो उलो मारपी भाशणा दितात. हाकाच लागून जण एकल्यान प्रवचन आनी प्रकटीकरणा मदलो फरक जाणून घेवप गरजेचें थारता.
प्रकटीकरणाचो उपेग सामान्य वेळार साहित्यीक, राजकी फुडारी, धर्म प्रचारक करीत आयल्यात. ज्या वगतार ताचो वापर कायदेशीर वा अधिकृतपणान जाता, तो मेरेन तो समजूं येता. मात हाचो फायदो घेत भावनीक तशीच भौतिक अस्तित्वा उक्ती करप असो जाता, तेन्ना थंय सावन वादाक तोंड फुट्टा. हो वाद कोणाच्या पथ्यार पडट्टा, हो वेगळो विशय जरी जालो तरी हाचो फायदो घेत एका रातींत काय राजकी मुखेली, धर्मगुरु, स्वामी ‘संसारीक नामनेचे’ जातात हें विसरूं नजो.
उजवाडाचे दोन प्रकार
मनश्याच्या मनांत वा काळजांत उजवाड घालपी हें दोनय प्रकार म्हणल्यार लामण दिवो आनी पेट्रोमॅक्स कशे. लामण दिवो, तांबे वा पितळेचो आसता, तो चड करून देवा सामकार हुमकाळायिल्लो आसता, ह्या दिव्यांत दर दिसा तेल घालचे पडटा. तशेंच ताची जळिल्ली वात बदलची पडटा. तो सतत पेटून उरता. पुरायपणान भारतीय जाल्ल्यान तो मंदपणान पेटत आपले सरभोंवतणी उजवाड घालीत आसता.
पेट्रोमॅक्स (दाबयुक्त केरोसीन कंदील) हें जर्मनीत तयार जाल्ले एक जटील यांत्रिक उपकरण. ताका खंयच्या देवा सामकार हुमकाळायनांत. चडशे वेळार तो माथ्यार घेवचो पडटा. ताची उजवाड दिवपाची तांक बंद हवेच्या दाबाचेर आदारून आसता. ती हवा भरुंक ताका पंपाचो आदार घेवचो पडटा. कारण ताची जाळीदार वात पेटोवंक पंप आनी हवा दोनय लागता. आनी पेटल्ल्या उपरांत पंपाच्या हवेचो दाब सारको उरलो ना तर ती वात फट्ट करून जळटा. जात्रां, फेस्तांनी देवळांत, इगर्जीनी, ताचो वापर जाय तसो उपेग करूं येता. लामण दिव्या भशेन ताचो उजवाड मंद आसना, उरफाटें तो प्रखर आसता. फरक इतलोच लामण दिव्याची वात आपणाक जाय तितलेच तेलाचो उपेग करीत जळत उजवाड दीत आसता. उजवाड दिवंक तिका पंप मारचो पडना आनी भायल्या हवेचो आधार घेवचो लागना. पेट्रोमॅक्स कांय वेळार पंपाच्या हवेच्या चड दाबान पालवूं येता. ताची वात केन्ना जळत हाचो नेम नासता.
आतां हे वेल्या सगळ्याचेर उजवाड घालपी प्रवचन काय प्रकटन, वाचप्यांनी थारावचे !
दादा हेगडे
९५१८२२९४९८
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
