कोंकणी ललित साहित्यांत मोलाची भर घालपी ‘अनरस’

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

‘अन्न आनी रस अशी संधी आशिल्लें नांव ह्या पुस्तकाक समर्पक आसा. ह्या पुस्तकांतल्या निबंदांच्या वळेरीचेर नदर मारल्यार हाचो वाचप्यांक प्रत्यय येतलो.

एका काळार कोंकणींत खूब ललित निबंदकार आसले. गोविंद मुद्रस, विश्वंभर उसगांवकार, दत्ताराम सुखठणकार, निकुबाब कारापूरकार, प्रो. लुसियो रोड्रिक्स, लक्ष्मणराव सरदेसाय, श्याम वेरेंकार आदी. कवी म्हण फामाद आशिल्ल्या बाकीबाब बोरकार आनी मनोहरराय सरदेसाय हांणीय उत्कृश्ट निबंद बरयले. तांचे उपरांत पुंडलीक नायक, प्रकाश थळी, शंकर भांडारी, लक्ष्मीनारायण पारज हांणी हें निबंदाचें दायज फ़ुडें व्हेलें. आतांच्या काळार दत्ता नायक, मुकेश थळी, दिलीप बोरकार आनी सुमेधा कामत देसाय निबंदाचें हें दालन आपल्या परीन सजयत आसात. हे वळेरेंत एक आश्वासक नांव म्हळ्यार रुपा कोसंबे.
रुपा कोसंबे हांचीं हाचे पयलीं ‘पल्लू’ आनी ‘सुवर्णमध्य’ हीं दोन निबंदांचीं पुस्तकां उजवाडाक आयल्यांत. ‘अनरस’ हें तांचे निबंदांचें तिसरें पुस्तक. ह्या तिनूय पुस्तकांतले निबंद आनी जे पुस्तक रुपांत येवंक ना अशे सगळे निबंद धरल्यार आयज मेरेन तांणी 100 वयर निबंद बरयल्यात. हाचे वेल्यान तांचें सातत्य आनी ललित निबंद ब़रोवपाची फिशालकाय दिश्टी पडटा.
‘अनरस’ हें पुस्तकाचें नांव म्हाका खूब आवडलें. अन्न आनी रस अशी संधी आशिल्लें नांव ह्या पुस्तकाक समर्पक आसा. ह्या पुस्तकांतल्या निबंदांच्या वळेरीचेर नदर मारल्यार हाचो वाचप्यांक प्रत्यय येतलो. तोय पुराण, अऩस, तेफळां, रेसिपी, सोलां कडयो, पुरुमेंत आदी हे सगळे अन्नाचेर आदारिल्ले ललित निबंद आनी भांगर, केंस, स्टेटस आदी निबंद हे जिणेच्या रसा क़डेन संबदीत. अशे विंगड विंगड विशयावेले 28 निबंद ह्या पुस्तकांत आसात. हाचे वेल्यान लेखिकेच्या बरपाचो आंवाठ लक्षांत येता. हे सगळे निबंद लेखिकेऩ साम़के आत्मियतेन, रूचीन आनी घोस्तान बरयल्यात.
ह्या पुस्तकांतलें लेखिकेचें मनोगत सामकें ‘बोलकें’ आसा. लेखिका म्हण्टा, ‘म्हाका खरें ललित बरोवपाक आवडटा. तें बरयतना हांव सामकें समरसून वतां. अणभवांचेर आदारीत तें बरप आशिल्ल्यान तातूंत वेगळावं नजो अश्यो फ़ाटल्यो- फ़ुडल्यो घडणुको ठाण मारून बसतात. ताकाच लागून घडये म्हजें बरप ‘नोस्टालजीक’ असो वाचकांचो सूऱ लागता. त्या स्मरणरंजनांतूय आमी रंगून वतात आनी गेले ते दीस गेले म्हणून चुरचुरताय बी. अशी जायती वाचकांनी म्हाका पावती दिल्या आनी फुडें बरोवपाक बळगेंय. तांच्या ह्या तेंक्याक लागूनच म्हज्या कडल्यान कमी चड बरोवन जालें हें म्हाका मान्य करुंकच जाय.’ कितलें पारर्दशक मनोगत हें!
ह्या पुस्तकांतल्या निबंदांचेर हांव बरोवंचो ना कित्याक तर वाचकांनी ते वाचूनच ताचो आस्वाद घेवपाचो. हातूंतले अठ्ठावीसूय निबंद एका परस एक सरस आसात. तुमी फ़ाटले यादींनी शेणून वतले हाची गारांती हांव दितां. कारण आदलीं खाण जेवणां हांकां वेगळोच परमळ आसा. रूच आसा. तें सगळें आमचे जिबेर आसा. मनाचे यादींत आसा. तें वर्णन वाचतकच जीव धादोशी जाता.
निमणें हें बरप सोंपयतना म्हाका ह्या पुस्तकाच्या फाटल्या पानार बरयल्ल्या ह्या पुस्तकाचे प्रकाशक़ आनी नामनेचे लेखक दिलिप बोरकार हांचो बर्ल्ब म्हत्वाचो दिसता. ते म्हण्टात, ‘रुपा कोसंबे हें कोंकणी साहित्याच्या मळावेलें कोणेय़ लक्ष दिवंक़ नाशिल्लें एक गुणी साहित्यकार. विनोदाची झालर आशिल्लें ललित साहित्य रचपाक तें फ़िशाल. जिवना कडेन पळोवपाची ताची आपलीशी खाशेली एक नदर आसा. केन्ना गांभिर्याऩ जाल्यार केन्ना तिरसुवादपणाऩ. जेन्ना तें गांभिर्याऩ सैमाकडेन पळयता तेन्ना ताचें मन सैमाचो जावपी विध्व़ंस लूट पळोवन खासाविस जाता. जेन्ना तें तिरसुवादीक नदरेन समाजा कडेऩ पळयता तेन्ना ताची शब्दकळा त्रोसात्मक जाता’. ह्या ताच्या अनरस संग्रहांत चांटेपावलाक वाचप्यांक ताचो अणभव येत़लो.
रूपा कोसंबे कडेन एक मार्मिक मिस्कील शैली आसा. वर्णन करतना ती दिसता. सैलसर विनोदी कथन आसतच वाचप्याक ताण जायना. ललीत बरपाची ही एक शक्त. दर्शनमात्रे मन हो निबंदाचो माथाळो वाचतनाच एक उमळशीक तयार जाता, कितें आसा काय हातूंत हे गजालीची. भोंवती भागरथ हें उतर कावळ्या आवय ह्या उतरावांगडा लुप्त जावपाक लागलां. भोंवती भागरथ ह्या माथाळ्याचो निबंद लेखिकेन बरयला. गांवांत हांगा थंय घराघरांनी पत्रावळ कशी भोंवपी, ढवळे करपी, चाडयाळे पाताळे लागोळे बायलेक भोंवती भागरथ म्हणटालीं. अप्रत्यक्षपणान हे शब्दसंपदेचें डोक्युमेंटेशन लेखिकेन सहज केल्लें दिसता.
हें पुस्तक ‘बिम्ब’ प्रकाशनान छापलां. कोंकणी ललित साहित्यांत मोलाची भर घाली देखून लेखिका रुपा कोसंबे आनी प्रकाशक दिलीप बोरकार हांचे अभिनंदन!

सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751