‘एआय’ युगांत कोंकणीचें शास्त्रोक्त शिक्षण घेतिल्ल्यांचें कितें?

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

तरणाट्यांनी आतां फकत ‘डिग्री’ न्हय, तर ‘डिजीटल स्किल’ आनी भाशीक कुशळटाय मेळोवप तांचे खातीर आनी कोंकणी भाशे खातीर भोव म्हत्वाचें आसा.

अायच्या तंत्रगिन्यानाच्या युगांत ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ (AI) दर दिसा नव्यो तेंगशो गाठीत आसा. एक कोंकणी प्राध्यापक म्हूण आनी कोंकणी भाशेचें राखण आनी तिचें डिजिटल रूप सांबाळपा खातीर एआय (AI) आनी एलएलएम (LLM) मॉडेल्स विकसीत करपी संशोधक म्हूण, म्हाका जें दिसता, तें खऱ्या अर्थान मन अस्वस्थ करपी आसा. फाटल्या कांय दशकां सावन कोंकणी भाशेच्या विद्यार्थ्यां खातीर तीन मुखेल रोजगाराचीं मळां आशिल्लीं: शिक्षक, पत्रकार आनी अनुवादक, पूण आतां हें चित्र पुरायपणान बदलत चल्लां. फुडाराक, आमचीं पदवी प्रमाणपत्रां फकत कागदार उरतलीं, कारण संगणक आनी एआय ह्या मळांचेर दिसानदीस जावपी उत्क्रांती भाशेच्या सगळ्या मळांचेर मनशांक फाटीं घालपाची आसात.
एआयचो शेक
कांय वर्सां फाटीं गूगल ट्रान्स्लेट आयलें आनी अणकाराच्या नोकऱ्यांक आव्हान दिवपाक लागलें. ताची अणकाराचो दर्जो बरो नाशिल्लो, देखून कोंकणी अणकार तज्ञांक तग धरपाक मेळ्ळी. पूण आतां एआय मॉडेल्स खूब प्रगत जायत आसात. तांचें कोंकणी भाशेचें ‘इंटरप्रिटेशन’ आनी व्याकरणीक शुद्धताय अचूक जायत चल्ल्या. हांव स्वता कोंकणी भाशेच्या प्रॉम्ट्सां (Prompts) वरवीं एआय मॉडेल्स विकसीत करतां आनी तांच्या दर्ज्यांत दिसान दीस सुदार जायत आसा. तशेंच, पत्रकारितेचें मळूय आतां बदलूंक लागलां. जर कोणाक थोडी भोव भाशीक, भोवतीक आनी तंत्रज्ञानाची जाण आसत, जाल्यार तो एआय प्रॉम्ट्स वापरून पत्रकारितेचो उत्कृश्ट दर्ज्याचो मजकूर तयार करूंक शकता. हाका लागून, फक्त भाशेचें गिन्यान आशिल्ल्या उमेदवारांची गरज उणी जायत आसा. ‘सर्व्हायव्हल ऑफ द फिटेस्ट’ म्हणल्यार ‘सक्षम तोच तग धरतलो’ हो डार्विनचो सिद्धांत आतां भाशेच्या मळारूय लागू जाला.
विवीध आव्हानां
फुडाराक अशे युक्तीवाद जावंक शकतात की, “भाशा ही भावना, एआय ती केन्नाच आत्मसात करूंक शकचो ना.” पूण नोकरेच्या बाजारांत भावने परस ‘कार्यक्षमताय’ आनी ‘वेळ’ हांकां चड म्हत्व आसता. एआय कांय खिणांत जें काम करता, ताका मनशाक वरांचीं वरां लागूंक शकतात. ही सर्त आतां मनशां आड यंत्रां अशी जाल्या. जरी अणकार संपादन वा ‘व्हेटींग’ सारकीं उच्च-स्तरा वयलीं कामां सोडलीं जाल्यार अणकाराच्या मळाक संबंदीत हेर सकयल्या पावंड्या वयलीं कामां एआय बळकायतलो ही वास्तविकताय आसा. टीसीएक सारकेली भाशीक आनी सेवां संबंदीत कंपनी आतां ‘जॉब कट’ म्हणल्यार नोकऱ्यो कमी करपाचीं पावलां उबारपाक लागल्या. भाशिनी आनी हेर अणकार टूल्स अणकार तज्ञांचीं कामां करतले आनी अणकारीत मजकुराचें संपादन, नियाळणी आनी प्रमाणीत करपाच्या कामां खातीर भोव थोड्या तज्ञांकूच नेमपाचो वावर सुरू आसा. उंचेल्या पावंड्यांचेर भाशा तज्ञ म्हणून वावुरपा खातीर लेगीत आतां प्रगत संगणकीय कुशळटायेची खर गरज आसा. गोंय विद्यापिठांत विद्यापती प्रकल्प सुरू आसा. ह्या ल्हानशा उपक्रमा अंतर्गत लेगीत अणकार मॉडल तयार केला, जो गूगल ट्रांस्लेटकूय बरी गुणवत्ता दिवपाक लागला. एआय स्वताक सातत्यान सुदारीत आशिल्ल्यान काळांतरान अणकाराचो दर्जोय सुदरतलो, हातूंत मात लेगीत दुबाव ना.
तरणाट्यांनी कितें करप?
आतां प्रस्न उप्रासता तो, कोंकणी पदवी घेतिल्ल्या तरणाट्यांनी कितें करप? जर फकत पदवीचेर नोकरी मेळपाची आस्त बाळगून रावले जाल्यार फुडाराक आव्हानांक तोंड दिवचें पडटलें. आयज गूगल लेन्स आनी हेर हातबरपां वळखून तांची टंकलीखीत सॉफ्टप्रत कांय खिणान तयार करपी, वापरा खातीर फुकट आशिल्लीं संगणकीय तंत्रगिन्यानां आसात. अशें आसतना लेगीत कांय तरणाटे आयज लेगीत टंकलेखनाचें काम सोदपाक संपर्क करतात. अर्विल्ल्या तंत्रगिन्यानांची जाण नाशिल्ल्यान वा तीं प्रत्यक्षान हाताळूंक नाशिल्ल्यान जायते तरणाटे फाटीं पडपाक लागल्यात. आतां भाशेच्या पदवीधरांक ‘मल्टी-स्किल्ड’ जावप गरजेचें आसा. कोंकणी भाशेचो आनी तंत्रज्ञानाचें सुगिन्यान मेळोवप आनी तें प्रत्यक्षान वापरून तातूंत प्रभुत्व मेळोवप होच उपाय आसा.
कोंकणी आनी तंत्रज्ञान

1. एआय टूल वापरून कोंकणींत मजकूर तयार करून तो डिजिटल स्वरूपांत मांडप.
2. अभिनय आनी डबिंग : अभिनयाची आवड कोंकणी भाशेंतल्यान विकसीत करून डबिंग क्षेत्रांत पावल दवरप, आवाज आनी भावना हो मानवी घटक एआय खातीर अजूनय एक आव्हान आसात.
3. लायव्ह इंटरप्रिटेशन: एआय कितलोय हुशार जालो तरीं ‘लायव्ह’ कार्यवळींत भाशांतर करपा खातीर मनशांची गरज लागताच.
4. भासविज्ञान: डेटा सायन्स आनी भासविज्ञान हांचो मेळ सादून ‘नैसर्गिक भास प्रक्रिया’ (NLP) सारकिल्या मळांचेर कोंकणी भाशेचें संशोधन करप.
   असल्या हेर मळांचेर आपलें कौशल्य विकसीत करपाचेर भर दीवं येता.
   कोंकणीचें दायज आनी उदरगत
   साहित्यीक जावप वा पत्रकार जावप हें पयलीं सन्मानाचें मानतालें, पूण आजचे परिस्थितींत तातूंन आर्थीक थिराय मेळप कठीण आसा. जर कोंकणी भाशेचो विकास जाय जाल्यार, भाशा पदवीधरांनी ‘भाशा-तंत्रज्ञ’ (Language Technologist) जावचेंच पडटलें. सरकारानूय आतां अशा आधुनीक अभ्यासक्रमांची (Skill-based courses) मुळाव्या पांवड्या वयल्यान अमलांत हाडपाची तरतूद करपाची गरज आसा. नव्या शिक्षणीक धोरणाचें हें एक मुखेल उद्दिश्ट आसा जाचे वरवीं विद्यार्थ्यांक पदवी घेतले उपरांत रोजगाराच्यो नव्यो संदी मेळटल्यो.
   बदल हो सैमीक नेम. एआयची क्रांती भाशेच्या उदरगती खातीर वापरपाची गरज आसा. कोंकणी भाशे खातीर हें भोव म्हत्वाचें. भास वापराची पद्दत बदलतली. कोंकणी भाशेचेर मोग करपी तरणाट्यांनी आतां हो बदल आपणावचो पडटलो. एका काळार तरणाट्यांनी आनी जाणकारांनी कोंकणी भाशेच्या अस्तित्वा खातीर स्वाताक पणाक लायिल्ले. ती त्या काळाची गरज आशिल्ली. अर्विल्ल्या काळांत आयच्या तरणाट्यांक संगणकीय गिन्यान आत्मसात करून कोंकणी मायेची सेवा करपाची गरज आसा. तरणाट्यांनी आतां फकत ‘डिग्री’ न्हय, तर ‘डिजीटल स्किल’ आनी भाशीक कुशळटाय मेळोवप तांचे खातीर आनी कोंकणी भाशे खातीर भोव म्हत्वाचें आसा.

प्रा. जयेश अर्जून राऊत
8329426896