भांगरभूंय | प्रतिनिधी
आयज घटक राज्य दीस. ते निमतान गोंयां संबंदी स्टॅम्प, कव्हरां आयल्यांत, ताचे विशीं म्हायती.
स्टॅम्पां वरवीं तुमचें गोंय वळखात (Know Your Goa Through Stamps) ह्या लेखांत, हांवें गोंयचीं विंगड विंगड रूपां उक्तावपाचो यत्न केला. देखीक, गोंयचीं राज्य चिन्नां, संत आनी कवी, नामनेच्यो व्यक्ती, भाशा आनी साहित्य, गोंयचे किल्ले, उत्सव, कला, सिनेमा, नाच, संगीत, चित्रकला, जेवण, मसाले, यादस्तीक थळां, वनस्पत आनी प्राणी, दुर्मीळ प्रजाती, लोककला, कायम पोस्टाचीं चिन्नां (Permanent Pictorial Cancellations), स्वातंत्र्य लढ्यांतले नायक, मुक्तीचो आवाज, मुक्तीचो रुप्यां महोत्सव, भांगरा महोत्सव, हिरक महोत्सव, गोंय@60, स्वातंत्र्य सैनिकांच्यो यादी आनी जगांत गाजिल्ले दर्यादेगेचे वाठार.
गोंय राज्य स्थापना
डॉ. जॅक द सिक्वेरा हांकां जनमताचे एक शिल्पकार मानतात. तांचो जल्म 20 एप्रिल 1915 दिसा जाल्लो. ते युनायटेड गोवन पार्टीचे संस्थापक अध्यक्ष आनी पयले विरोधी पक्ष फुडारी. गोंयचे वेगळेपण तिगोवपा खातीर आनी गोंय महाराष्ट्रांत विलीन जावपा पसून वांचोवपा खातीर तांणी मेहनत घेतली. 16 जानेवारी 1967 दिसा जाल्ल्या सार्वमतांत गोंयच्या विलीनीकरणाचो प्रस्न सदां खातीर सोंपलो. सिक्वेरा हांकां 17 ऑक्टोबर 1989 दिसा मरण आयलें, तेन्ना गोंयाक घटक राज्यपद मेळिल्लें. तांचे जल्मशताब्दी निमतान (20 एप्रिल 2015) ‘कोंकणी कला मंदिर, मेरशी’ हाणीं विशेश कव्हर जारी केल्लें.
राज्य चिन्नां
पर्यावरण दिसा निमतान (3 मार्च 2022) टपाल विभागान जारी केल्ल्या एका विशेश कव्हरार गोंयचीं राज्य चिन्नां आसात. अ) गवो (Bos Gaurus) – राज्य प्राणी, ब) रुबी थ्रोटेड यलो बुलबुल (Pycnonotus Gularis) – राज्य पक्षी, क) क्रोकोडाईल बार्क ट्री (Terminaia Elliptica) – राज्य झाड, ड) मलबार ट्री नँफ (Idea Malabarica) – राज्य फुलपाखो
कोळी
ओरिएंटल स्पायनी ऑर्ब वीव्हर. नोव्हेंबर 2025 च्या गोवापॅक्स प्रदर्शनांत गोंयच्या कोळयाचेर एक विशेश कॅन्सेलेशन जारी केल्लें.
12 व्या सेंट फ्रान्सिस झेवियर एक्स्पोझिशन (24 नोव्हेंबर 1964 ते 6 जानेवारी 1965) निमतान टपाल विभागान 6 जानेवारी 1965 दिसा एका 6 पयशांच्या पोस्टकार्डार विशेश एस.एफ.एक्स. कॅन्सेलेशन जारी केल्लें.
शणै गोंयबाब (आधुनिक कोंकणी भाशेचे जनक) हांचे जल्मशताब्दी (1877- 1977) निमतान 14 नोव्हेंबर 1976 दिसा पणजे भरिल्ल्या तिसऱ्या फिलेटेलिक प्रदर्शनांत एक विशेश कव्हर आनी कॅन्सेलेशन जारी केल्लें.
दामोदर धर्मानंद कोसंबी (31 जुलय 1907 – 29 जून 1966) हे गणित, सांख्यिकी, भाशाशास्त्र, इतिहास आनी जनुकीय शास्त्रांतले विद्वान आशिल्ले. तांणी ‘कोसंबी मॅप फन्क्शन’ आनी ‘कोसंबी-कर्हुनेन-लोएव थ्योरम’ सारकीं मोलाचीं योगदानां दिलीं. तांचे मुद्राशास्त्र आनी संस्कृत साहित्यांतले कामूय खूब गाजलां.
किल्ले
गोंय टपाल विभागान गोंयच्या किल्ल्यांचे चित्रण आशिल्लें एक पोस्टकार्ड जारी केल्लें, तांतूंत अ) रेयस मागुस किल्लो, ब) आग्वाद, क) तेरेखोल आनी ड) खोर्जुवें किल्ला हांचो आस्पाव आसा.
गोंयांत ‘कार्निवाल’ उत्सव म्हत्वाचो. रिओ कार्निवलाचे तुलनेत तो ल्हान आसलो तरी, भारतांतलो हो सगळ्यांत व्हडलो कार्निवल जावन आसा.
कला, संगीत, चित्रकला
ह्या वर्सा आमी मारियो मिरांडा (2 मे 1926 – 11 डिसेंबर 2011) हांची जल्मशताब्दी मनयतात. ते लोटले रावपी व्यंगचित्रकार आनी चित्रकार आशिल्ले. जल्मशताब्दी निमतान 2 मे 2026 दिसा ‘पोदेर’ कॅन्सेलेशन आशिल्लीं पोस्टकार्ड जारी केल्यांत.
दीनानाथ मंगेशकर (29 डिसेंबर 1900 – 24 एप्रिल 1942) हे नामनेचे मराठी नाट्य कलाकार आनी शास्त्रीय गायक आशिल्ले. तांचेर पोर्टकार्ड जारी केलां. ‘देखणी’ हो गोंयांतलो एक अर्ध-शास्त्रीय नाच. गोंयच्या तियात्राची 125 वर्सां पुराय जाल्ल्या निमतान 17 एप्रिल 2017 दिसा टपाल विभागान एक फर्स्ट डे कव्हर जारी केल्लें.
वेंडल रॉड्रिक्स (28 मे 1960 – 12 फेब्रुवारी 2020) हे नामनेचे फॅशन डिझायनर आनी लेखक आशिल्ले. तांकां पद्मश्री पुरस्कार फाव जाल्लो. ‘इंडियन फॅशन सिरीज 4’ अंतर्गत तांच्या फॅशन डिझायनाचेर स्टॅम्प जारी केल्लो.
जेवण आनी जीनस
बेबींका : इंडो- पुर्तुगेज संस्कृतायेचो हो लेयर केक गोंयच्या गोडशांची राणी मानतात. गोंयचे पाव, खाजें आनी काजू, फेणी हे गोंयचे खाशेले खाद्य आनी पेय प्रकार.
स्मारकां, स्वातंत्र्य सेनानी
गोंय मुक्तीच्या रुप्या, भांगरा आनी हिरक महोत्सवा निमतान टपाल विभागान विशेश कव्हर्स आनी स्टॅम्प जारी केल्यात. त्रिस्टांव द ब्रागांझा कुन्हा. हांकां ‘गोंयच्या राष्ट्रवादाचे जनक‘ मानतात. लक्ष्मीदास बोरकर: स्वातंत्र्य सेनानी, पत्रकार आनी लेखक हांचेरुय कव्हरां काडल्यांत. लिबिया लोबो हाणीं 1955 वर्सा आंबोलीच्या रानांतल्यान ‘व्हाॅयस द लिबरदाद’ नांवाची भुयारी रेडिओ सेवा चलयिल्ली.
मोटार पायलट टॅक्सी
गोंयची एक अनोखी वाहतूक वेवस्था म्हणल्यार ‘मोटार पायलट टॅक्सी’. 2 डिसेंबर 2021 दिसा पणजे हेड पोस्ट ऑफिस ते पोरणें गोंयां मेरेन हे टॅक्सीन एक कॅरीड कव्हर धाडिल्लें.
संस्कृती आनी हेरिटेज
सां जुआंव हो पावसाळ्यांतलो एक व्हड उत्सव. बांयंत उडकी मारून हो सण मनयतात. तांबडी सुर्ला मंदिर हें 12 व्या शेंकड्यांतलें शिव मंदिर कदंबा शैलींत बांदलां. भारताच्या पाचव्या अंटार्क्टिका मोहिमेच्या वेळार हे कव्हर अंटार्क्टिका वचून परत आयिल्लें.
नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ ओशनोग्राफी (एनआयओ): 1 जानेवारी 1966 दिसा स्थापन जाल्ल्या ह्या संस्थेच्या सुवर्ण महोत्सवा निमतान विशेश कव्हर जारी केल्लें. सेंट ऑगस्टीन टॉवर, जुने गोंय: 1602 वर्सा बांदिल्ले हे युनेस्को हेरिटेज थळ. पोंते कोन्दे द लिन्हारेस (रायबंदर – पणजी काॅसव्हे) : 1634 वर्सा बांदिल्लो हो पूल तेन्ना जगांतलो सगळ्यांत लांब पूल आशिल्लो. गोंयचे दर्यादेगेचे वाठार: अंजुना आनी बोगमाळो सारक्या नामनेच्या दर्यावेळांचेर 11 ऑगस्ट 1997 दिसा स्टॅम्प आनी फर्स्ट डे कव्हर जारी केल्लें.
(लेखक एनआयओचे आदले मुख्य शास्त्रज्ञ आसात.)
– डॉ. एम. आर. रमेश कुमार
94230 56323
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
