भारताचे उदरगतीचो प्रवास

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हांव तरणाटो आसतना तिरुप्पूरच्या शाळेंत शिकतालों, तेन्ना म्हाका आमच्या देशा विशीं जायतीं सपनां पडलीं. म्हजे भितर सतत प्रस्न उप्रासताले: भारताक आपलें व्हडपण परत केन्ना मेळटलें? संवसारीक माचयेर एक बळिश्ट राष्ट्र म्हणून तो केन्ना वयर येतलो? आमच्या गरीब आनी वंचीत भयणीं-भावांक सन्मानाचें जिवीत केन्ना मेळटलें? म्हज्या किशोरावस्थेंत म्हजे मनांत आशिल्ले विचार आतां वास्तवांत येवपाक लागल्यात हें पळोवन म्हाका खोस जाता.
स्वामी विवेकानंदांच्या उतरांची हांव खूबदां याद काडतां: “उठात, जागे जायात आनी ध्येय साध्य जाय मेरेन थांबूं नाकात”. स्वामीजींनी तमिळनाडूचे भुंयेंतल्यान जाहीर केल्ल्या ह्या उतरांनी दरेका मनशा भितर देशभक्ती आनी बांधिलकी निर्माण करपाची अपार शक्त आसा. जेन्ना भारताची पुराय तांक उक्ती जातली तेन्ना पुराय संवसाराक मार्गदर्शन करपाक सक्षम राष्ट्र म्हणून तो वयर सरतलो अशें म्हाका सदांच दिसतालें. फाटल्या दशकांत, आमचो देश व्हड नेटान आनी निर्धारान काम करता हें पळोवन म्हाका खोस जाता.
“जे आपल्या जिद्दीचेर ठाम आसात ते आपल्या कल्पनेंत जें साध्य करतले तेच साध्य करतले” ह्या तिरुवल्लुवर हांच्या उतरांची सत्यता आमकां आतां आमच्या दोळ्यां मुखार पळोवपाची संद मेळ्ळ्या.
आमचो देश नेटान प्रगती करता हें आमी पळोवंक शकतात. फाटल्या दशकांत भारतांत जाल्ले प्रगतीक लागून पुराय संवसार वळटा आनी दखल घेता. संवसारभर अर्थीक मंदी आनी अनिश्चितताय आसा अशा वेळार भारताची अर्थवेवस्था नेटान आनी नेटान वाडत आसा.
ह्या काळांत तिगून उरपी उदरगतीचें युग करपा खातीर सरकार आनी लोक ह्या दोगांयनी जो उमळशीक दाखयलो तो ह्या प्रगतीचें कारण आसा. नाजूक अर्थवेवस्थेंतल्यान आमचो देश आतां चवथी सगळ्यांत व्हडली अर्थवेवस्था जाल्या आनी आमी रोखडीच संवसारांतली तिसरी व्हड अर्थवेवस्था जावपाचे वाटेर आसात. ताचे परस चड म्हत्वाची गजाल म्हणल्यार आमची अर्थीक उदरगत सर्वसमावेशक जाल्या.
फाटल्या दसकांत सुमार 250 दशलक्ष भारतीय अत्यंत गरिबींतल्यान भायर सरून सन्मानाचें जिवीत जगपाक शकल्यात. आतां मेरेन भारतांत बेघर गरीबां खातीर सुमार 40 दशलक्ष कायम स्वरुपी घरां बांदल्यांत. 120 दशलक्षा परस चड लोकांक नळांतल्यान पिवपाच्या उदकाची जोडणी दिल्या. आमकां उक्ते शौच पसून मुक्त राष्ट्र जावपाची इत्सा आशिल्ली आनी फकत 60 म्हयन्यां भितर देशान 60 कोटी लोकां खातीर हें शक्य करून दाखयलें. प्रधानमंत्री गरीब कल्याण येवजणे खाला दर वर्सा 80 कोटी लोकांक 2.3 लाख कोटी रुपया खर्च करून 5 किलो अन्नधान्य मुफत दितात.
प्रधानमंत्री गरीब कल्याण येवजणे खाला दर वर्सा 80 कोटी लोकांक 2.3 लाख कोटी रुपया खर्च करून 5 किलो अन्नधान्य मुफत दितात. गांवांतल्या लोकांक वैजकी सुविधा मेळूंक नाशिल्ल्यान तांकां त्रास सोंसचे पडटात हें हांवें ल्हानपणा सावन पळयलां. तांच्या घरच्यांनी सोंसिल्लें दुख्ख पळोवन म्हाका दुख्ख जातालें. आयज भलायकी सेवा सुविधा सगळ्यांक मेळची हे खातीर देश आयुष्मान भारत येवजण चालीक लायता. ताका लागून आतां 44 कोटी परस चड लोकांक पीएम-आयुष्मान भारत खाला 5 लाख रुपयांचो विमो मेळ्ळा. फाटल्या वर्साच 2.5 कोटी लोकांक हे येवजणे खाला मुफत वैजकी उपचार मेळ्ळ्यात.
आमच्या शेतकारांनी आपल्या कश्टान 350 दशलक्ष टन अन्नधान्याचें उत्पादन करून भारत संवसारांतलो दुसरो सगळ्यांत व्हडलो अन्न उत्पादक देश म्हूण पावला. भारत हो दुसऱ्या क्रमांकाचो तांदूळ उत्पादक देश जावन आसा आनी निर्याती वरवीं संवसारा मेरेन पावपाक लागला. प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी खाला आतां मेरेन 4 लाख कोटी रुपया थेट तांच्या बँक खात्यांत ट्रान्सफर जाल्यात.
देशाच्या उदरगतीक पुरायपणान हातभार लावपाखातीर आमच्या बायलांक आतां संदी उक्त्यो जाल्यात. 3 कोटी परस चड बायलां लखपती दीदी आनी नमो ड्रोन दीदी जाल्यात. शेती, शिक्षण, वैजकी, विज्ञान आनी तंत्रगिन्यान, अंतराळ तंत्रगिन्यान अशा दरेक मळार बायलां मुखार आयल्यात. बायलांक आतां सशस्त्र दळांत कायम स्वरुपी कमिशन मेळपाक लागल्यात आनी झुजाच्या भुमिकेंत वांटो घेवपाक लागल्यात. नारी शक्ती वंदन अधिनियम कायद्याक लागून संसद आनी राज्य विधीमंडळांत तांचो वांटो आनीक वाडटलो.
देशभरांत भोंवडी करतना जेन्ना हांव लखपती दीदी आनी नमो ड्रोन दीदींक मेळटा तेन्ना आमच्या भयणींच्या तोंडार आशेचो उजवाड चमकता अशें म्हाका दिसता. बायलांचें दिसपट्टें जिवीत सोंपें करपा खातीर आनी तांच्या भलायकेचो हुस्को करून देशभरांत सुमार 2 कोटी नवे एलपीजी गॅस जोडणी दिल्यात. जेन्ना आमी तरणाटी पिळगी स्टार्टअपा खातीर उमेदीन मुखार येता तें पळयतात, तेन्ना आमकां देशभक्त कवी सुब्रमण्य भारती हांच्या उतरांची याद जाता: “येयात, येयात, येयात आनी तुमी जें पळयलां तें साध्य करात. पुराय राष्ट्र एकचारान वयर सरूं आनी समृध्द जावं. चलात, येयात, येवन एक व्हड कार्य करात”.
तरणाट्यां खातीर फाटल्या धा वर्सांत 13 नव्या आयआयटी स्थापन जाल्ल्यान आयआयटींचो आंकडो 23 जाला. आयआयएमांची संख्याय 13 वयल्यान 21 जाल्या. एम्सांचो आंकडो 7 वयल्यान 23 चेर पावला आनी वैजकी म्हाविद्यालयांचो आंकडो 387 वयल्यान 823 चेर पावला. वैजकी विद्यार्थ्यां खातीर सुवातींची संख्या 51,348 वयल्यान 1,29,603 जाल्या ही अभिमानाची गजाल जावन आसा.
तशेंच मुळाव्या सुविधांच्या बाबतींत आमी संवसारीक दर्ज्याच्या मानकां कडेन प्रगती करीत आसात. रेल्वेचें सुमार 99% मेरेन विद्युतीकरण जालां. देशभरांत 164 वंदे भारत एक्सप्रेस गाडयांनी नव्या युगाची सुरवात केल्या. विमानतळांचो आंकडो लेगीत 74 वयल्यान 163 चेर पावला आनी उडाना खाला सामान्य लोकां खातीर हवाई प्रवास सुलभ जाला.
एका दसका आदीं तमिळनाडू खातीर रेल्वे अर्थसंकल्पाची तरतूद सुमार 880 कोटी आशिल्ली ती 2026-27 वर्सा 7,600 कोटी रुपया जाल्या. तामीळनाडूंत रामेश्वरम आनी पांबन मजगतीं नवो पंबन पूल बांदला, जो भारतांतलो पयलो उबो उखलपी पूल आसा, जाका लागून आध्यात्मीक पर्यटन आनी अर्थीक उदरगतीची संद मेळटा. जम्मू-काश्मीरांतलो चिनाब पूल आसूं वा आसामांतलो बोगीबील पूल आसूं, भारत आतां नव्या युगांतल्या साधनसुविधांचेर भर दिता.
देशभर संवसारीक दर्ज्याचे चार पदरी आनी आठ पदरी रस्ते, तशेंच पयसुल्ल्या गांवांनी लेगीत रस्ते जोडपी रस्ते भारताच्या उदरगती खातीर बळिश्ट विकसीत केल्यात. तमिळनाडूंत फाटल्या 10 वर्सांत 4,000 किलोमीटरां परस चड राश्ट्रीय म्हामार्ग बांदल्यात. फकत ईशान्य राज्यांतूच फाटल्या 10 वर्सांत सुमार 7,200 किलोमीटर लांबीचे राष्ट्रीय म्हामार्ग बांदल्यात. ‘प्रगती’ खाला स्वता प्रधानमंत्र्यान बारीकसाणेन नदर दवरिल्ल्यान ही उदरगत साकार जाल्या.
मॅट्रीक पयलीं आनी मॅट्रीक उपरांतची शिश्यवृत्ती येवजण आनी एकलव्य मॉडेल निवासी शाळांचो अनुक्रमान अनुसुचीत जाती आनी अनुसुचीत जमातीच्या विद्यार्थ्यांक खूब फायदो जाला. उदरगत फकत समाजीक गटांचीच न्हय तर प्रदेशांचीय आसपाक जाय अशें म्हजें सदांच मत आसा. एका काळार भारतांतले निमाणे गांव मानिल्ले शिमे वयले गांव आतां पयलें गांव जावन व्हायब्रंट व्हिलेज येवजणे वरवीं विकसीत जावपाक लागल्यात.
प्रधानमंत्र्यान ईशान्ये कडल्या राज्यांक राष्ट्राची अष्टलक्ष्मी अशें म्हळां, तें म्हाका खोशयेन याद जाता. हालींच हांवें नागालँड, मिझोराम, त्रिपुरा आनी सिक्किम ह्या राज्यांक भेट दिली तेन्ना येरादारी सुविधा तशेंच साधनसुविधांत व्हड प्रमाणांत सुदारणा जाल्ल्याचें म्हाका दिसलें. विज्ञान, तंत्रगिन्यान, नवनिर्मिती ह्या क्षेत्रांत देशान केल्ली प्रगती आमकां अभिमानान भरता. तंत्रगिन्यान ते वैजकी मेरेन, दरेक क्षेत्रांत नेटान उदरगत जायत आसा. कोवीड-19 म्हामारीच्या काळांत भारतान लस तयार करपाच्या यत्नांत फुडाकार घेतलो आनी स्वदेशी पद्दतीन लस तयार करून सगळ्यांक फुकट उपलब्ध करून दिवपाची जतनाय घेतली.
भारतान संवसारांतल्या 100 परस चड देशांक मनीसपणाचो हुस्को दवरून लस उपलब्ध करून दिल्या, जाका लागून संवसारीक इतिहासांत सुवात मेळ्ळ्या. चांद्रयान 3 येसस्वीपणान प्रक्षेपणाक लागून भारताक प्रगत अंतराळ संशोधनाच्या युगांत पावयलां. कृत्रीम बुद्धिमत्ता (एआय) ह्या क्षेत्रांत संवसारीक कंपन्यो भारताक आपलें केंद्र म्हूण वेंचून काडटात, ताका लागून गुंतवणुकींत कितलेशेच पटीन वाड जाल्या. सेमीकंडक्टर निर्मितीच्या मळार भारत आतां संवसारा खातीर एक आदर्श म्हूण मुखार येवपाक लागला. तशेंच संवसारीक पांवड्यार मोबायल फोन उत्पादनांत आमी दुसरें स्थान मेळयलां. एका तेंपार मोबायल फोन आयात करपी आमी आतां 300 कोटी अमेरिकन डॉलराचे मोबायल फोन निर्यात करपी देश जाला. हे सगळे येस फुडले पिळगेच्या समृध्द फुडाराची बुन्याद थारतली.
कितलींशींच दसकां आमच्या देशान फकत दहशतवादाचेंच न्हय तर बंडखोरी आनी डाव्या विचारसरणेच्या अतिरेकाक लेगीत तोंड दिलां. धाडशी धोरणात्मक निर्णय आनी कायदो पाळून, राष्ट्रांत शांतताय आसा आनी ह्या वाठारांनी उदरगतीचीं दारां उक्तीं जाल्यांत.
2047 मेरेन म्हळ्यार स्वातंत्र्या उपरांत एका शेंकड्या भितर भारत एक मुखेल संवसारीक शक्त जावन संवसाराक मार्गदर्शन करपाच्या स्थितींत पावपाक जाय अशें आमी ध्येय दवरलां. कश्टाचें हें युग म्हळ्यार ‘अमृत काळ’. जशें दर एका स्वातंत्र्य झुजाऱ्याच्या काळजांत स्वातंत्र्याची तहान आसताली, तशींच आयच्या तरणाट्यांच्या मनांत राष्ट्राचे उदरगतीचो विचार वाडपाक जाय. ह्या अमृत काळांत तरणाट्यांचे विचार आनी यत्न देशभक्तीन मुखार येवपाक जाय, व्हड आदर्श आनी चारित्र्यवान लोक म्हूण मुखार येवंक जाय, मागीर 2047 वर्सा आमी विकसीत भारत पळोवपाक शकतले.
स्वामी विवेकानंदांचीं उतरां: “म्हज्या भावांनो, आमी सगळे कश्ट करुया. न्हिदपाचो हो वेळ न्हय. भारताचो फुडार आमच्या यत्नांचेर निंबून आसतलो” आमकां प्रेरणा आनी मार्गदर्शन दोनूय दाखयता. आमी आमच्या कश्टान एक विकसीत भारत घडोवपा खातीर एकठांय येवन काम करुया.


  • सी पी राधाकृष्णन,
    उप राष्ट्रपती, भारत