देशांतल्या व्हड शारांनी २५- ६०% मेरेन उदकाची नासाडी

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

नवी दिल्ली: देशांतल्या सुमार सगळ्या मुखेल शारांनी २५-६०% उदकाची नासाडी जातात. एक तर पिवपाच्या उदकाच्या लायनींत व्हडली लिकेज जाल्या वा पायपलायनींत बेकायदेशीर जोडणी जाल्या. परिस्थिती अशी आसा की मुंबय दर दिसा सुमार ३,८५० एमएलडी (दिसाक लाख लिटर) उदकाची पुरवण जाता.
हातूंतली सुमार ३०% गळती जातात. नळ गळती आनी हेर मार्गांनी दर दिसा सुमार १००० एमएलडी उदकाचो इबाड जातात. हो उदकाचो उणाव इंदौर-भोपाळाच्या वट्ट दिसपट्ट्या गरजां परस चड आसा. ह्या दोनूय शारांनी दिसाक फकत ९०० एमएलडी उदकाची गरज आसता.
२०१६ वर्सा शारी थळाव्या संस्थांनी (यूएलबी) स्मार्ट सिटी आनी अमृत २.० सारकिल्ल्या प्रकल्पां खाला देखरेख नियंत्रण आनी डेटा संपादन (एससीएडीए) प्रकल्प सुरू केल्लो. हाचे खाला गळती आनी चोरीक लागून जावपी बिगर महसूल उदक (एनआरडब्ल्यू) २० टक्क्यांनी उणें करपाचो हेतू आशिल्लो.
फाटल्या धा वर्सांत ह्या प्रकल्पा खाला सुमार देड लाख कोटी रुपया खर्च जाला, तरी लेगीत परिस्थितींत बदल जावंक ना. भोपाळ-इंदौर सारक्या शारांनी उदकाची गळती ३५%-६५% मेरेन आसता. भोपाळान २०२१ मेरेन पिवपाच्या उदकाची गळती १६ टक्क्यां मेरेन उणी करपाचो दावो केल्लो. पूण २०१९ वर्साच्या कॅग अहवाला प्रमाण भोपाळांत उदक गळप ४८% आसा. इंदौरांत ६५% मेरेन आसा.

उदकाचेर खंय आनी कितलो खर्च जाता?
इंदूराक जलूद हांगच्यान नर्मदा जल ७० किमी पयस शारा मेरेन हाडपा खातीर आनी ते ६०० मिटर उंचाये मेरेन पंप करपा खातीर प्रति हजार लिटर २९ रु. खर्च येता. हातूंत फकत वीज बिल म्हयन्याक २५ कोटी आसा. ६५% उदक वाया पडल्यार १५ कोटीचें लुकसाण जाता.
१६,०९२ कोटी रुपया खर्च करून मुंबयंत पावोवपी उदकांतल्यान सुमार ४,५०० कोटी रुपया गळती आनी चोरीक लागून इबाडटा. बंगळुरूच्या उदका पुरवणेक वर्सुकी १० हजार कोटी रुपया खर्च जाता. गळती ३५% आसा. म्हणल्यार ३५०० कोटी रुपयांचो वाटो.

देशांतल्या १६६ मुखेल जलाशयांनी ३३% उदक उरलां
देशांतल्या १६६ मुखेल जलाशयांनी फकत ३३% उदक आसा. पूण शारांनी दिसपट्ट्या पिवपाच्या उदकाची गरज ४८% वाडल्या. सामान्य दिसा शारांनी दरेकल्याक १३५ लिटर उदकाची गरज आसता. गिमाच्या दिसांनी ही गरज २०० लिटर मेरेन वता. ६० कोटी शारांतले लोक उदकाच्या उणावाक लागून झगडटात.