भांगरभूंय | प्रतिनिधी
कथा काशांवांचे फास्केंत न्हय तर अमुर्त विचारांचे फास्केंत आसात, जांतूंत जिवीत आनी मरण, कर्तव्य आनी विचार, बंदिस्तपण, घुस्मटमार, पिडा, दुख्ख, तशीच खुशालकाय उफाळून येता.
विशाल सिनाय खांडेपारकार, हो रोमी आनी देवनागरी कोंकणी मळा वेलो साहित्यीक. ताणें वेगवेगळे साहित्यप्रकार हाताळ्ळ्यात. तो एक शिकोवपी जाल्ल्यान, ताचें गिन्यान भांडार खूब. ताचें वाचनूय खूब. नॉबेल पुरस्कार जैतिवंत भारतीय लेखक रवींद्रनाथ टागोर म्हणटा, “उंच पाव, कित्याक तुज्यांत नखेत्रां लिपून पडल्यांत. खोल सपनां पळे, कित्याक दर एक सपन ध्येया पयलीं आसता.” असल्या विचारांक धरून विशालान रचिल्ल्या साहित्यांतल्यान आपल्यो कथा एकठांय करून एक कथासंग्रह काडूंक येवजिलें आनी ताका नांव दिलें ‘जड काशांव’. हें कसल्या मड्याची कथा सांगपी पुस्तक काय अशें दिसलें. पूण जेन्ना कथा वाचल्यो तेन्ना समजलें ताच्या कथांक रुपकात्मक विचार आसा. कथा काशांवांचे फास्केंत न्हय तर अमुर्त विचारांचे फास्केंत आसात, जांतूंत जिवीत आनी मरण, कर्तव्य आनी विचार, बंदिस्तपण, घुस्मटमार, पिडा, दुख्ख, तशीच खुशालकाय उफाळून येता.
फाटभूंय
एदुआर्दो ब्रुनो दे सौजा हाणें एकूणीसाव्या शेंकड्याचे अखेरेक अधिकृत कोंकणी साहित्याक चालना दिली, ती परंपरा जावन पडली आनी कथा फुलत गेली. रोमांशिच्या रुपान उबीं जाल्लीं कथानकां मोटव्या कथांनी बदल्लीं. आयज कोंकणी भारतीय भाशाचें तुळेन खंयच कमी ना. हेंच विशाल बाबाचें ‘जड काशांव’ हें पुस्तक सिद्ध करता. ह्या पुस्तकांत वेगवेगळ्या विशयांचेर आदारीत 14 कथा आसात. त्यो हिंदू, मुस्लीम, क्रिस्तांव, अश्या तिनूय धर्मांक लागीं हाडपाचो यत्न करतात. हें पुस्तक वर्धा प्रकाशनान उजवाडायलां आनी एॅड्स प्रिंटर्सान छापलां. ताचें मोल 199 रुपया आसा.
पुस्तकाचो गाभो
‘जड काशांव’ ही ह्या पुस्तकांतली शिर्शकथा जिचो सरळ संबंध ‘कोवीड’ म्हामारी कडेन आसा. दोन वर्सां वयर पसरिल्ले हे म्हामारींत लोक कशे झुजले, कितले जण कशे हारले, म्हारगायेन तांकां कशे फटयले आनी संवसारभरच्या लोका सांगाता गोंयच्याय लोकाचे कशे हाल जाले हें सरळ हे कथेंत दिश्टी पडटा. उज्यान पेट घेतच उज्याच्यो किटी सैर-भैर उसळटात तशीं मडीं हस्पिटलांतल्यान भायर पडटालीं. तांकां पुरूंक काशांव जाय पडटाले. पूण काशांव खंय आशिल्ले? पांच हजारांचो काशांव 30- 40 हजार रुपयां मेरेन पाविल्लो. कोणाक हें परवडटालें? म्हारगायेच्या उज्याचो हो जड काशांव आपणाक फावो जायना जावंक लोक आकांतून आनी भियेवन घरांत रावतालो, तरी सैम आपल्या खेळा पासून पयस जायनाशिल्लें. थोड्यांक काशांव नासतना पुरले, थोड्यांक लासले, थोड्यांक न्हंयेच्या पाटांत सोडले जाल्यार थोडे हाॅस्पिटलाच्या प्रशासनाच्या दारा कडेन पडून उरले. जायना हाडूंक काशांव, म्हणून तो जड काशांव.
‘कुमसार’ ही एके चोरयेची काणी. पिक्निकेक वचूंक पयशे नात देखून एक चेडूं ल्हानपणांत एक चोरी करता, पूण व्हड जातच ताका आपल्या पातकाचो पश्चाताप जाता. म्हूण कबुली दिवंक तें कुमसार जावंक इगर्जेच्या पाद्रीक मेळटा. तेन्ना पाद्री ताका सांगता, त्या दिसा चोरयेची तपासणी करतना सगळ्यांच्या दोळ्यांक लेंस बादिल्ले आशिल्ले. देवा मुखार कोण गुन्यांवकार आनी मनशा मुखार कोण नितळ हाचें दर्शन दिवपी ही कथा. ‘अव्यक्त सेर्मांव’ हे आनीक एके कथेंत अशेंच पाद्रीचें वेगळें मन वाचूंक मेळटा. ‘केळ’ हे कथेंत केळीक बोंड फुटप आनी एके बायलेन गर्भ संभवप हाची सर केल्लें वाचूंक मेळटा. ‘गाबणी गाय’ हे कथेंत बरोवपी गाबणी गायेक एके अस्तुरे कडेन सर करता.
नातीं कितलीं अखंड आसतात आनी त्या नात्यांचें सूख- दूख कितलें आकर्शीत आसता तें ‘रग्ताची भयण’ हे कथेंत तृतीय पंथियां विशीं, ते कशे जगतात आनी कशे कश्टवतात हाचें चित्रण दिलां. हेच धरतेचेर आदारीत ‘शिगमो’ ही रशिया आनी युक्रेन हांच्या झुजांत सांपडिल्ल्या एका चेडवाच्या जिविताची कथा आसा. विशाल बाबाची ‘एका जिविताचो स्फोट’ ही मुस्लीम धर्माचेर आदारीत एक विशिश्ट कथा. ती मुस्लीम आनी हिंदू धर्मियां मदलो संघर्श दाखयता.
बरोवप्याल्यो कथा कांय वेळार व्यक्तिचित्रणां जाल्यार कांय वेळार रहस्य वर्णनां दिसतात. ‘शिमे वेलो देवचार’ ही मिना-खणीचेर आदारीत कथा. रमेश सरपंच ना जाता, तो मेला अशें लोक मानतात पूण ताचें मडें मेळना म्हूण ताका देवचारान लिपयला असोय दुबाव घेतात. अंधश्रद्धेचें चादर पांगरिल्ल्या गांवकारांक घाडी पिशांत काडटा अशी ही सुंदर गूढ कथा फुडें चलता. हालींच ती कन्नड भाशेंत अणकार जावन ‘कथा बिजन’ ह्या कथा संग्रहांत आस्पावल्या.
‘अळणी रेंव’ ही मोगाचेर आदारीत सुखेस्त, धाडस दाखोवपी मोगाची कथा जाल्यार ‘सांवोर’ ही देव, मोग आनी समाज हाचे मदलो संघर्शात्मक भुमिकेची कथा आसा.
‘रात एक पावसाची’ ही घुंवळी वखदांचो परिणाम दाखोवपी आनीक एक सोबीत कथा. एकलो तरनाटो, पुलिसाचो बाचो, पुलीस सोद जातना तोच ते केसींत आशिल्लो सांपडटा. शेतूच वंय खाता काय? ‘भुंय म्हजी भांगराची’ ही बी अश्याच विशयाची एक कथा. ‘नशिबांतली अस्तुरी’ ही आजिलांत आशिल्ल्या जाण्ट्यांचें रुदान व्यक्त करपी कथा.
एका मड्याची शोकांतिका
‘जड काशांव’ हे कथेंत काशांव हें मेल्ल्याची कूड घालपाचें बॉक्स, पूण हांगा तें बॉक्स आमच्या जिविताची नकलामी करता, बरोवपी ह्या बॉक्सांत भितर नदर मारूंक आपयता आनी आपस्वार्थी तशेंच पोखळ जिवितांत कितेंच ना हें सिद्ध करता. दर एकल्याचे कश्ट अमुर्त रितीन हे कथेंत मांडपाचो यत्न जाला. हो काशांव जरी मेल्ल्या मनशा खातीर आशिल्लो तरी जिव्या मनशांक पाठ दिवपी आसा. ‘कोवीड’ म्हामारीक लागून मेल्ल्या मनशाक भायल्यान काशांव फावो जालो पूण भितरल्यान… बरोवपी विचारता, मनशाचें जिवीत एका काशांवांतल्यानूच पासार जावपाचें काय?
खाशेलेपण
ह्या चौदाय कथांनी वेगळेपण जाणवता. कथेंतलीं पात्रां, वातावरण, प्रसंग, वर्णनां, विशय बांदणी हांचें सादरीकरण उत्कृश्ट तरेन जालां. कथांनी वास्तववाद जाणवता. विशालाच्यो कांय कथा संस्कृताय, परंपरा प्रज्वलीत करपी आसात. गाबणी गाय सारकी कथा मनशाचे रोमांच उबे करता. खेळ, अळणी रेंव, सांवोर ह्यो कथा अस्तुरेचीं विचित्र रुपां फुडें हाडटा. मोग आनी संवेदनशीलताय, विचार प्रणाली आनी सृजनशीलताय कथांक उंचल्या पावंड्यार व्हरतात. विशालाच्या ह्या कथांनी आधुनिकताय झळकता.
सोंपयतना…
दक्षीण भारतांतलो तपस्वी रमण महर्शी म्हणटा, “जें येता तें येवंदी, जें वता तें वचुंदी, उरलां तें पळेवंया.” विशाल सिनाय खांडेपारकारान ह्या पुस्तका वरवीं कोंकणी सरस्पतींत नवेपण हाडलां. रमणाच्या उतरांचो फव्वारो विशालाचेर घालतना ताणें साहित्यांत उरलां ताचो सोद घेवन नव्या- नव्या विशयांक धरून कथा बरोवंच्यो अशी आस्त बाळगितां आनी ताका यश आवंडेतां.
—-
– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट,
9822587498
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
