मनीसपणाचे संस्कार आनी रीत, नीत

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

जगाक फटोवन, तोपयो घालून हे फटींग न्हिदतात कशे हें चिंतून आमची न्हीद खळटा.

कोणालोय फोन आयलो रे आयलो, तेन्नाच कळटा ताचें कितें तरी काम आसा. पयलीं खूब वेळ तो सुवार्थी तुजी खबर घेता. ऑफ स्टम्पां भायर बॉलींग घालची तश्यो हेवटेनच्यो तेवटेनच्यो खबरी करता. मैदानाचेर वांटकुळ्या शिमेर भोंवताडे मारिल्ले वरी गुळगुळावन खबरी करता. जगा वेल्यो वासपुसो करता आनी मागीर ल्हवूच कायलोळी तापिल्ल्या तव्यार सोडची तशें आपलें काम मोटे नमळायेन सांगपाक सुरू करता. तुका आदेश दिता. ही जगाची रीत जाल्या. काम जालें काय तुका धन्यवाद दिवपाक ताका याद आसना. तें कित्याक, तो तुका हडकी लेगीत ना. तुज्या कसल्याच संपर्कांत हो मनीस आसना आनी काम जातकच तुका मात्सो हो अणकार करून दी नाजाल्यार हें मात्शें संपादीत करून दी अश्यो ऑर्दी सोडटा. गरज जाली काय वैज मरूं ही म्हण लेगीत असल्याच पडमुरां वेल्यान आयल्या.
आजूच जाय, मातशें पळे, करून दी अशें म्हणून हे लोक फाटीक लागतात. तुजीं सगलीं आदीं थारायल्लीं कामां आसतात तीं सोडून तूं हांचें काम करता, तें वॉट्सएपा वेल्यान धाडून दिता, परतून पावलें वा देव बरें करूं, कितेंच मेसेज येना. पावना जायत जाल्यार परत परत फोन. कितलेशेच जाण दोन दोन दीस मेसेजी पळेनात. फोन केल्यार घेनात. परत करिनात. ताका गरज आसल्यार अर्जंट म्हूण तुका मानार केल्ले भशेन मेसेजी धाडटा. असल्यांक हाताळपाक खूब तरेच्यो युक्ती आसात. कला आसात. हांव त्यो आपणायतां.
पावला पावलाक फट उलोवप हें तर सगल्यांच्याच आंगवळणी पडलां. जिणेचो भाग जाल्ले वरी. नीट सरळ कोणूच उलयना. हालींच एकल्याक फोन केलो. हांव वास्को आसा रे, म्हणपाक लागलो. म्हणटकच हांवें ताका कितें सांगपाचें तें सांगलें ना आनी डिस्टब केलो ना. थोड्या वेळान फोंडेंचे नगरपालिकेंत वचत जाल्यार हो थंय बसला. हो हवेंतल्यान उडून आयलो काय वास्कोच्यान फोंड्यां एकाच खिणांत अशें म्हाका दिसलें. तोंड पडिल्लें. तरिकूय मुखामळा वेलो आपलो भाव लिपोवपाचो अभिनय पळोवं नजो जालो. लज नाशिल्ल्यांक सगलें सारकेंच तें. ती लज भाजून खाल्या म्हणूनच असले लोक फटींगपदार पावल्यात.
कांय जाणांक आमी साडेभावराथी, भोळे, सादे समजतात ते तर पावला कणकणीं आकांताच्यो फटी मारतात हो अणभव. जगाक फटोवन, तोपयो घालून हे फटींग न्हिदतात कशे हें चिंतून आमची न्हीद खळटा. आपल्या कामा वेळार बिलू जावन येतात. रोखडेचे परततात. कालेतूच बाद.
लागोळपणा, पातोळपणा हें खूब जाणांच्या रगतांत हेमोग्लॉबीन कशें घोळटा. व्हडल्या व्हडल्या अभिनेत्यांक फाटीं उडोवपी फट उलोवपाचो अभिनय हालींची पिळगी करपाक लागल्या. दुसऱ्याचो अनादर आनी अपमान करप, गृहीत धरप हें सदचेंच जालां. आपूण दुसऱ्याक दुखयतां हें माज मारिल्ल्यांक कळना. एका उतरान उपरांत सॉरी म्हूण वेंग मारली म्हूण तो घावो पेखून येना. पॅच-अप जायना. भावना ह्यो खूब नाजूक आसतात. तांचे फ्रॅक्चर भिरांकूळ आसतात. नाका तेन्ना नाका तें उलोवप वा बरोवप हें सुसंस्कृत मनशाचें लक्षण न्हय. रीत आशिल्ले, परिपक्व शाणे मनीस अशें केन्नाच करिनात. ते शालीन आनी संसदीय भाशा वापरतात.
जल्माक येतना जिणेचें सविस्तर युजर्स मॅन्युअल म्हळ्यार मार्गदर्शक पुस्तक आमचे वांगडा येना. जिणेच्या मार्गार आपटत धोपटत, धोंपरां सलपून घेत, झरत मरत, खरशेत शिकचें पडटा. कोण सज्जन, कोण दुर्जन, कोण सेवाभावी, कोण सुवार्थी, कोण नाटकी, कोण दांभीक हें सगलें अणभवानूच शिकपाचें आसता. कोणूय ब्रूत वागलो, दुख्ख जालें काय तो अणभव आमचे खातीर एक धडो आसता. एकदां हळशीक कळ्ळी काय परत आमी थंय वचनात. वचूंक फावो ना.
म्हाका केन्नाय कॉलेजांत शिकपी तरणाट्यांचे वॉट्स एप मेसेजी येतात. कसलीच वळख ना देख. थेट संपर्क. हांव अमको अमको तमको. अमूक कॉलेजांत शिकतां. म्हाका म्हज्या अणकार प्रॉजेक्टा खातीर तुमी ह्या विशयाचेर काम केलां ती अमूक म्हायती जाय. ह्या ईमेलाचेर धाडून दी.
हो जालो आदेश. वळख ना देख. कसलीच काडयेची स्पश्टता ना. विनंती ना. मुदलांत ताका ह्या अभ्यासाची, स्वाध्यायाची कितली आस्था, निश्ठा आसा तें कळटा. ना रीत, ना नीत, ना शिस्त. ना नम्रता. म्हजे परस जाणट्या मनशान लेगीत असली भास वापरली जाल्यार ती नॉर्मल नाशिल्ल्यान हांव मौन रावन ती टाळटां.
इंग्लिशींत audacity हें उतर आसा. म्हळ्यार मद, उन्मत्तपणा, आपसुलादपणा, उद्दटपणा, उर्मटपणा. आयज भोंवतणी हो रोग पातळत आसा. मुल्य शिक्षणांत बऱ्या वर्तनाचे संस्कार हो विशय जाय. बरो मनीस हो बरो नागरीक आसता. आपणाक लागून दुसऱ्याक त्रास जावंक फावना हाची पर्वा आसूंक जाय. कशें, कितलें केन्ना उलोवचें ही देख भुरग्यांक दिवंक जाय. हांवें दुसऱ्यां कडल्यान शांती वगडायनासतना पिडणूक आनी फटवणूक करपाची चावी दुसऱ्यांच्या हातांत दिवंक फावना. आपलो वेळ कोणूच खावचो ना हाची जतनाय घेवंक जाय.
नम्रता ही फ्राकेज अशें समजून कोणूय तुजो गैरलाव घेवन वापर करूंक सोदता अशें दिसल्यार सडीक भायरी दिवची. फुत्कार घालचे. पूण घांस काडचे न्हय. ताणें दुसरे फावट तुजे कडेन मस्ती करूंक फावना. झुपाटी दिल्या ताच्यो मावो आनी कुरवो हाची ताका याद उरूंक जाय. तो सुदरूं वा भायरो जावं. आप-राखण पयलीं. वरांचीं वरां तोंडांत गुटखा कुच्यू कुच्यू करून रवंथ करून पाच्च करून थुकतात तसो हो संद सादपी समाज, दुसऱ्यांक वापरता. टिश्यू पेपर वा करबील कसो दुसऱ्यांक गोड गोड उलोवन वापरता आनी शेंवटून मारता. तांचे भकीक पडूंक फावना.
गुरू शिश्यांक शिकयतालो. एकलो उसरां पावलो. ताणें दार घब्ब करून मारलें, भितर येवन बसलो. तो कसल्या तरी पिकासांवांत आशिल्लो हें गुरून ताडलें. गुरून सांगलें- थंय वच, दार वेवस्थीत परत लाय. ताका पांयां पड. तो तें करून आयलो. एकल्यान गुरूक विचारलें – दार निर्जीव न्ही? हय. हांव हांगा सजीव मनीस घडयतां. गुरून सांगलें.

मुकेश थळी
फोंडें