भांगरभूंय | प्रतिनिधी
नामनेचे चित्रकार, व्यंगचित्रकार मारियो मिरांडा हांची जल्मशताब्दी आयच्यान सुरू जाता. गोंयच्या ह्या म्हान पुता विशीं……
मारियो जुआंव कार्लोस दो रुझारियो दे ब्रिटो मिरांडा हांगां कोण वळखना. ते आंतरराष्ट्रीय नामना मेळिल्ले चित्रकार, व्यंगचित्रकार आशिल्ले. जल्म 2 मे 1926 (मरण 11 डिसेंबर 2011). ‘मारियो मिरांडा’ वा ‘मारियो द मिरांडा’ अशी तांची वळख. गांवान लोटलेचे.
मिरांडा ‘’द टाइम्स ऑफ इंडिया’ आनी तांच्या हेर दिसाळ्यां वांगडा, काम करताले, पूण तांकां खरी वळख ‘इलस्ट्रेटेड वीकली ऑफ इंडिया’तल्या तांच्या कामाक लागून मेळ्ळी. तांकां 2012 त भारत सरकाराचो दुसरो सर्वोच्च नागरी पुरस्कार ‘पद्मविभूषण’ (मरणोत्तर) दिवन सन्मानित केले.
मारियो हांचो जल्म तेन्नाच्या पुर्तुगेज गोंयच्या दमणांत जालो. ल्हानपणा सावन ते घराच्या वण्टींचेर चित्रां काडटाले, मागीर तांच्या आवयन तांकां एक कोरी कादेर्न (वही, चोपडी) हाडून दिली. 1930 आनी 1940 च्या दशकांत ताणीं आपल्या इश्टां खातीर सवाय मोलान खाजगी पोस्टकार्ड, ग्रीटींगकार्ड तयार करपाक सुरवात केली. शाळेत आसनाय पाद्रींचीं चित्रां काडिल्ल्यान ते अडचणींत सांपडिल्ले. तांचीं सुरवातीचीं व्यंगचित्रां गोंयच्या गांवातल्या जिविताचेर आदारिल्लीं आशिल्लीं. 10 वर्षांचे आसताना सावन ते डायरी बरयताले आनी भोंवतणच्या जिविताचीं चित्रां काडटाले.
ताणीं बेंगळूरच्या सेंट जोसेफ बॉयज हायस्कूलांत शिक्षण घेतलें आनी मागीर मुंबयच्या सेंट झेवियर्स कॉलेजांतल्यान इतिहासांत बी.ए. केलें. तांकां आय.ए.एस. जावपाची इत्सा आशिल्ली. आवय- बापायच्या सांगण्या वयल्यान ताणीं वास्तुकलेचो अभ्यास सुरू केलो, पूण रोखडेंच तातूंतलें तांचें लक्ष उडलें. 1949 सावन ताणीं आपले डायरेंत लोकांचीं चित्रां काडपाक सुरवात केली. तांकां बरें खाण-जेवण आनी रेड वायन आवडटाली, पूण ते चड करून खाणावळींनी आनी तावेर्नांनी लोकांचें जिवीत पळोवपा, तांचो अभ्यास करपाक वताले.
ताणीं चार वर्सां एके जायरात स्टुडिओत काम केलें आनी मागीर पूर्णवेळ व्यंगचित्रकार जाले. तांकां ‘इलस्ट्रेटेड वीकली ऑफ इंडिया’ कडल्यान पयलो ब्रेक मेळ्ळो. मागीर ताणीं ‘करंट’ नेमाळें आनी ‘द टायम्स ऑफ इंडिया’त काम केलें. तांचीं ‘मिस निंबुपाणी’ आनी ‘मिस फोन्सेका’ हीं पात्रां ‘फेमिना, इकॉनॉमिक टाइम्स आनी इलस्ट्रेटेड वीकली’ हातूंत नेमान येतालीं. मागीर तांकां पुर्तुगालांत रावन अभ्यास करपाक स्कॉलरशिप मेळ्ळी. थंयच्यान ते लंडनाक गेले आनी थंयच्या वृत्तपत्रांत तशेंच टिव्ही अॅनिमेशन क्षेत्रांत काम केलें. थंय आसताना तांचीं व्यंगचित्रां ‘मॅड’, ‘लिलीपुट’ आनी ‘पंच’ सारख्या जागतिक मासिकांनी उजवाडाक आयलीं. ताणीं बऱ्याच देशांचो प्रवास केलो आनी थंय प्रदर्शनां आयोजीत केलीं.
1980 च्या दशकाच्या निमाणें ते भारतांत परतले आनी ‘द टाइम्स ऑफ इंडियां’त परत रुजू जाले, थंय ताणीं नामनेचे व्यंगचित्रकार आर. के. लक्ष्मण हांचे वांगडा काम केलें. ताणीं हबिबा हैदरी हांचे वांगडा लग्न केलें. राहुल आनी रिशाद हे तांचे दोन पूत. 1974 त तांकां अमेरिकेच्या प्रवासाची संद मेळ्ळी. जंय ताणीं ‘पीनट्स’चे निर्माते चार्ल्स एम. शुल्झ आनी वॉशिंग्टन पोस्टचे हरब्लाॅक हांची भेट घेतली. ताणीं जगांतल्या 22 वयर देशांनी आपलीं चित्रां प्रदर्शीत केलीं.
निवृत्त जाले उपरांत, मारियो आपल्या लोटलेच्या पुर्वजांच्या घरांत रावले. 11 डिसेंबर 2011 दिसा ते संवसाराक अंतरले. तांचे इत्से प्रमाण तांच्या पार्थिवाचे मडगांवच्या हिंदू मसंडभुंयेंत हिंदू पद्दतीन निमणे संस्कार जाले.
‘हांव मारियोच्या व्यंगचित्रांचो आनी तांच्या ‘निंबुपाणी’ सारख्या पात्रांचो व्हड चाहता. 2 मे 2026 दिसा मारियो मिरांडा हांच्या जल्म शताब्दी निमतान टपाल तिकीट, खास पाकीट (स्पेशल कव्हर) वा तांच्या पात्रांचेर आदारिल्लीं पोस्टकार्ड काडप ही तांकां खरी श्रद्धांजली थारतली.
(लेखक एनआयओचे निवृत्त मुखेल शास्त्रज्ञ, गोवा फिलाटेली अँड न्युमिस्मॅटिक्स सोसायटीचे आदले अध्यक्ष आसात.)
– डॉ. एम. आर. रमेश कुमार
94230 56323
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
