भांगरभूंय | प्रतिनिधी
जेन्ना एक वकील आरोपीची बाजू मांडटा, सत्तेक आव्हान दिता वा एखाद्या अलोकप्रीय प्रकरणांत उबो रावता, तेन्ना तो वैयक्तीक फायद्या खातीर काम करिना तर तो संविधानान दिल्लें कर्तव्य पाळटा.
’गोंय अधिवक्ता संरक्षण विधेयक, 2026′ हें वकिलांक राखण दिवपाचो दावो करता. पयले नदरेंत तें पुरोगामी आनी काळाची गरज दिसता. आयच्या काळांत वकिलांक आपलें कर्तव्य बजायतना धमकावणी, हिंसाचार आनी जाचाक फुडो करचो पडटा, ही विदारक सत्यताय हें विधेयक मान्य करता. पूण जेन्ना आमी ह्या कायद्याचे खोलायेन वतात, तेन्ना एक अस्वस्थ करपी वास्तव मुखार येता. हें फक्त एक संरक्षणाचें साधन न्हय, तर तें अटी, दुबाव आनी अनिश्चिततायेन भरिल्लें आसा.
ह्या विधेयकाचें सगल्यांत खाशेलेपण म्हणल्यार- संकश्टांत आशिल्लो वकील फक्त राखण मागूंक शकना, तर ती ताका ‘जोडची’ पडटा. कायद्या प्रमाण, वकिलांक सत्र न्यायालयांत धांव घेवची पडटली, आनी न्यायालय ताची आदली फाटभूंय, चारित्र्य आनी वागणूक तपासून उपरांतच ताका राखण दिवपाचो निर्णय घेतलें. विचार करात. जेन्ना खंयच्याय नागरिकाचेर जिवघेणें संकश्ट येता, तेन्ना सरकार ताका राखण दिवचे पयलीं तो ‘बरो मनीस’ आसा काय ना, हें विचारता? की अनर्थ टाळपा खातीर रोखडीच मजत करता? हें विधेयक पयलो पर्याय निवडटा अशें दिसता. तें आक्रमका बदला बळी पडपी वकिलाचेरच लक्ष केंद्रीत करता. तें वकिलांक सांगता: “आमी तुमकां राखण दिवचे पयलीं तुमची पारख करतले.” हें संरक्षण न्हय, तर ही एक ‘अटींचेर आदारिल्ली सहानुभूती’ जावन आसा.
हातूंतली दुसरी विरोधाभासी गजाल म्हळ्यार, वकिलांच्या संरक्षणा खातीर आशिल्ल्या ह्याच कायद्यांत, कायद्याचो गैरवापर वा फटीच्यो कागाळी केल्यार वकिलांक तीन वर्सां मेरेन बंदखणीची ख्यास्त सांगल्या. खंयच्याच कायद्याचो गैरवापर जावंक फावना, हें सत. पूण प्रस्न हो उरता की, फक्त वकिलां खातीरच अशी अट खास करून कित्याक घाल्या? फटीच्या कागाळी खातीर सद्याच्या गुन्यांव कायद्यांत (Criminal Law) पयलींच तरतुदी आसात. तरीय हें विधेयक वकिलांक शिटकावणी दिता: “कागाळ करतना सादूर रावात— आमची नदर तुमचेरय आसा.” हातूंतल्यान कसलो संदेश वता? वकिलांचेर जावपी हिंशे परस सरकाराक ह्या कायद्याच्या संभाव्य गैरवापराचीच चड चिंता आसा, अशें दिसता.
विधेयकांत आनीक एक खाशेलो नेम आसा: वकिलां आड तांच्या वेवसायीक कामा संदर्भांत खंयचीच एफ.आय.आर. (FIR) एका ज्येश्ठ पुलीस अधिकाऱ्याचे चौकशी बगर नोंद जावंक शकना. एके वटेन हें वकिलांच्या हिताचें दिसतलें, पूण दुसरे वटेन हाचेर गंभीर घटनात्मक प्रस्न उबो रावता. हाका लागून कायद्या मुखार ‘समानता’ उरता काय? संविधानाच्या कलम 14 (समानतेचो हक्क) कडेन हें सुसंगत थारतलें? खंयचोय संरक्षण कायदाे जर घटनात्मक आव्हानां खाला येत जाल्यार ताची बुन्यादच घाताक येता.
ह्या पुराय विधेयकाचो गाभो ‘वेवसायीक कर्तव्य’ (Professional Duties) ह्या उतरांचेर आदारला. हें उतर आयकूंक सोंपें दिसलें तरी तें तितलेंच संदिग्ध आसा. हातूंत नेमकें कितें येता? कोर्टांतली उपस्थिती, कायदेशीर सल्लाे, जाहीर उलोवप, की खटल्या कडेन अप्रत्यक्ष रितीन जोडिल्ले वाद? ही संदिग्धता फुडें घाताची थारूंक शकता. हाका लागून कायद्याचो विसंगत अर्थ काडप, गैरवापराचे आरोप आनी मनमानी अंमलबजावणी जावपाची शक्यताय आसा. जो कायदाे स्पश्टताय दिवपा खातीर आसपाचो, तो गोंदळ निर्माण करूंक शकता.
एक गजाल आमी स्पश्ट करपाक जाय: वकील खंयचोय विशेशाधिकार (Privilege) मागना, तर तो आपली सुरक्षा मागता. जेन्ना एक वकील आरोपीची बाजू मांडटा, सत्तेक आव्हान दिता वा एखाद्या अलोकप्रीय प्रकरणांत उबो रावता, तेन्ना तो वैयक्तीक फायद्या खातीर काम करिना तर तो संविधानान दिल्लें कर्तव्य पाळटा. जर अशा वकिलाचेर संकश्ट येता, तर प्रस्न सामको सादो आसपाक जाय: संकश्ट आसा काय ना? ताची वागणूक कशी आसा वा तो कायद्याचो गैरवापर करतलो काय ना, हो प्रस्न थंय येवंक फावना.
विधेयकाची जमेची बाजू म्हळ्यार, वकिलांचेर जावपी हल्ल्यांची दखल घेवन तातूंत मारपेट, धमकावणी आनी मालमत्तेच्या लुकसानी खातीर ख्यास्त आनी लुकसाण भरपायेची सोय केल्या. पूण तरीय हें विधेयक जें आसपाक जाय आशिल्लें- म्हळ्यार सरकार आपल्या कायदेशीर समुदाया फाटल्यान निखळ खंबीरपणान उबें आसा हें दाखोवपी एक आक्रमक पावल- तातूंत तें उणें पडटा. त्या बदला तें वकिलांक अटी घालता आनी तांचेरच दुबाव घेता.
निमाणें, हो वाद फक्त वकिलां पुरतो मर्यादीत ना; तो आमच्या न्यायव्यवस्थे कडेन निगडीत आसा. जेन्ना एक वकील आपलें कर्तव्य बजायतना संकश्टांत येता, तेन्ना फक्त त्या व्यक्तीचेर न्हय, तर नागरिकांच्या प्रतिनिधित्वाच्या हक्काचेर, न्यायालयाच्या अधिकाराचेर आनी ‘कायद्याच्या राज्याचेर’ (Rule of Law) घालाे येता. देखून खरो प्रस्न वकील राखणेक पात्र आसात काय ना, हो न्हय. खरो प्रस्न हो आसा: सरकार आपल्या वकिलांक बिनशर्त राखण दितलें, की तांची पारख करून उपरांतच मजत करतलें? जो मेरेन ह्या प्रस्नाची समाधानकारक जाप मेळना, तो मेरेन हें विधेयक फक्त एक आशेचें गाजर दाखोवपी पूण दुबावान भरिल्लो कायदोच उरतलो.
विनायक पोरोब फोन
9923146840
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
