कोंकणी म्हणी आनी वाक्प्रचारांतलो ‘देव’ (2)
भांगरभूंय | प्रतिनिधी
‘देवाक पावो, म्हाका गावो’, देवाक दिल्ली वस्त भट वा गुरव देवाक दाखोवन मागीर ती आपल्या उपेगांत हाडटा हें सांगपी ही म्हण….
‘देव मन पळोवन धन दिता’, देव मनशाचें मन पयलीं पळयता आनी मागीर धन दिता.
- ‘देवा तूं पाव, तणा भात जांव’,देवा तूं आपल्याचेर प्रसन्न जा आनी तणांचें भात कर. अवासत्व मागणी.
- ‘देवा! दी रे पूत, देवान दिलें भूत’, देवा कडेन पूत मागलो पूण तो वायट मार्गार गेलो हें सांगपी ही म्हण.
- ‘देवाक पावो, म्हाका गावो’, देवाक दिल्ली वस्त भट वा गुरव देवाक दाखोवन मागीर ती आपल्या उपेगांत हाडटा हें सांगपी ही म्हण. ‘देवाक हात, गुरवाक भात’, ह्याच अर्थाची दुसरी एक म्हण. ‘देवा निबान भोट्टू खाता, देवा निमतान भट खाता’, कर्नाटक वाठारांतली ह्याच अर्थाची दुसरी एक म्हण.
- ‘देवांक चुकलें ना, मनशा खंचो पाड?’, देवाक चुकना थंय मनशाची कसली कथा? देवाकय त्रास, संकटां भोगचीं पडल्यांत. हें सांगपी ही म्हण.
- ‘देवाकई दैत्यां गेलें कारभार व्होड’, देवापरस राक्षसांलो कारभार व्हडलो. कर्नाटक वांठारांतली ही म्हण.
- ‘देवा करता शेवा, लोकां करता हेवा’, एकवटेन देवाची सेवा करपाची आनी दुसरे वटेन लोकांकडेन दुस्मान काय करपाची.
‘देवाची करणी देवाक ठावी’, देव कितें करता तें देवाकच खबर आसता. मनशाक ताची कांयच सुलूस नासता.
- ‘देवाची करणी, नाल्लांत पाणी’, नाल्लाक भायल्यान कट्टी आसून लेगीत तातूंत उदक कशें आसता ताची सुलूस मनशाक लागूंक ना. ही परमेश्वराची करणी अशें तो मानता.
- ‘देवाची गेली घांट, तर पुजाऱ्याचें गेलें शेंट’, देवळाची घांट चोरली म्हण पुजाऱ्याचें कांयच वचना. देवूळ हें चारचवगांचें.
- ‘देवाकडेन मागलो एक दोळो, देवान दिले दोन’,थोड्याची इत्सा केली आनी चड मेळ्ळें तेन्ना ही म्हण वापरतात.
देवान दिल्लें कोणाच्यान व्हरुं नजो, जें देवान दिल्लें आसता तें कोणाच्यान व्हरपाक जायना हें सांगपी ही म्हण.
- ‘देवान दिल्लें तें मनशा कडेन कितें?’, देवाच्या हातांतली गजाल मनशाच्या हातांत नासता.
- ‘देवान दिलें म्हण भोगूंक समजूं नाका’, देवान दिलें म्हण ताचो वापर करपाक बुद्ध जाय पडटा हें सांगपी ही म्हण.
- ‘देवान दिल्लें सरना आनी मनशान दिल्लें उरना’, देवान दिल्लें हें सांसणाचें आसता.
- ‘भायले देवाक तिबे आनी घरच्या देवाचेर कावळे हागे’, आपल्या मनशाक किंकोत करुन भायल्या लोकांची जो खुशामत करता ताका लेखून ही म्हण वापरतात.
- ‘बालका रूपान देव उलयता’, ल्हान भुरग्याक गिन्यान नासता, पूण केन्नाय तें अजाप करी सारकें उलयता. तेन्ना ही म्हण वापरतात.
- ‘देवा म्हाक पयलीं पाव मागीर सगळ्यां फाटल्यान धाव’, मनीस हो स्वार्थी आसता ताका देवान आपल्याकच पयलीं पावचें अशें दिसता.
- ‘देव खात कितें?? तेल वात, उजबत्ती, मनशाल जेवणाक तरे तरेची रुची’, ही म्हण देवालें सादेपण दाखयता. कारवार वाठांरांतली म्हण.
- ‘देव उलयता भटाकडे भट उलयता लोकां कडेन, भट हो देवाचो मध्यस्थ म्हण समाजांत मानतात.
- ‘सुखात मजा दुःखात देव देव’, जेन्ना मनीस सुखांत आसता तेन्ना ताका देवाची याद जायना. पूण जेन्ना तो दु:खांत सांपडटा तेन्ना ताका देवाची याद जाता हें सांगपी ही म्हण.
- ‘देव देव केलो आनी व्होडले सुनेच्या XXX घातलो’ , थोडे लोक आपलेंच सगळें बरें जावंचें म्हण खंय देवस्प़ण करतात पूण ताचो परिणाम कांय जायना ह्या अर्थाची कारवार वाठारांतली ही म्हण.
- ‘देवा नांवान उपास रांदील सगळे खल्लास’, थोडे लोक देवा नांवान उपास करतात, पूण आपलो उपास म्हण सदचे परस चड खातात. मनशाचीं ढोंगीपणां दाखोवपी ही कारवार वाठारांतली म्हण.
-‘देवा सोडील रेडो आनी पिंडक घोव दोगांल गत एकत’, पिंडक म्हणजे सदाच सोरो पिवपी मनीस. आनी देवाच्या नांवान जो रेडो सोडतात ते दोगय बेकार गांवार भोंवन दीस काडटात. देवाक सोडिल्लो बैल जोताक बांदीनात. कारवार वाठारांतली म्हण.
- ‘देवा पेक्षा भुता खेतालो भंय जास्ती’, मनीस देवापरस भूतां, खेतांक चड भिता हें सांगपी ही म्हण.
‘देव केलो घाडी केलो पैसो सगळो फुकट गेलो’, मनशाच्या नशिबांत आसा तें चुकना हें सांगपी ही म्हण.
-‘देवान दिल्यात दांत देवच जेवण दितलो’, देवाचे भरंवशाऱ रावपी आळशी मनशाक लेखून ही म्हण वापरतात.
कोंकणींत देवाचेर आदारिल्ले साबार वाक्प्रचार आसात.
- देव दिसप: संकटांत देवाची याद काडप.
- देव देव करप: चड देवस्पण क़रप.
- देव ना देवाऱ्यांत: कोणाचेरुय वायट वेळ येवप.
- देवाक सोडिल्लो बैल: जो मनीस कोणाचेंच कांय आयकना आनी सुधारपाचो ना ताका ही ओपार मारतात. ताका लोक आनी घरचींय सोडून दितात.
-देव पाण्यांत घालप: आपणाचेर व्हडलें संकट आयल्यार, देवाचेर सगळो भार घालप.
-देव पावप: मनाजोगती गजाल घडप.
-देवा माथ्यावेलें फ़ुल चुकप:सदचो नेम चुकप.
-देवाचेर हात दवरप: सोपूत घेवप.
-देवा घरा वचप: मरण येवप.
-देवा सारकें बसप: ओग्गी बसप.
-देव करता ती वाट: देव करता ती दशा.
एकंदरीत, कोंकणीं म्हणींतलो देव हा श्रद्धेचो, शाणेपणांचो आनी जीवनमूल्यांचो संगम आसा. ह्यो म्हणी आनी वाक्प्रचार पिळग्यान पिळग्यो चालंत आसून आयज लेगीत त्यो कोंकणी मनशाक योग्य वाट दाखयतात.
सखाराम बोरकार
9923306751
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
