ब्रेल आनीदृश्टीबादितांचें सशक्तीकरण

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

2019 वर्सा सावन संवसारीक ब्रेल दीस पुराय आनी अल्पदृश्टीबादीत लोकांक मानवी हक्कांचो पुराय दिश्टावो जावपाक, संवादाचें साधन म्हणून ब्रेलाचें म्हत्व जागृत करपा खातीर मनयतात.

अक्षमताय आशिल्ल्या व्यक्तींक -संवसारभर एक अब्ज लोकांक- भलायकी जतनाय, शिक्षण, रोजगार आनी समाजांत वांटो घेवपाची सैमिक संद उणी आसता. देखून ते गरिबींत उरपाची चड शक्यताय आसता. हिंसाचार, आडनदर आनी घरगुती छळ हांचें प्रमाण तांचे विशीं चड आसता आनी संकश्टांचो मार बसपी समाजांत ते चड उपेक्षित लोकां मदीं जगतात. दोळ्यांनी दिसता त्या लोकां खातीर लॉकडावनांतल्या जिवितांत स्वातंत्र्य आनी एकसुरेपणाच्या मळार जायते प्रस्न उप्रासलेले, खास करून आपल्यो गरजो सांगपाक आनी म्हायती मेळोवपा खातीर स्पर्श वापराचेर आदारून आशिल्ल्या लोकां खातीर.
ब्रेल आनी श्राव्य स्वरूपा सयत प्रवेश सुलभ स्वरूपांत गरजेची म्हायती तयार करप कितलें म्हत्वाचें तें कोवीड-19 महामारींतल्यान उक्तें जाल्लें. महामारी पसून राखण आनी तिचो प्रसार उणो करपा खातीर मार्गदर्शक तत्वां आनी जतनाय मेळनाशिल्ल्यान जायत्या अक्षम व्यक्तींक दूषित जावपाचो चड धोको आसलो. तशेंच सगल्या लोकांचो डिजिटल समावेश सुनिश्चीत करपा खातीर डिजिटल प्रवेश सुलभताये संबंदीत सगल्या कार्यावळींक चड नेटान भर दिवपाची गरज कोवीड-19 तल्यांनच नदरेक आयली आनी चालीक लागली. हाका संकश्टांतल्यान संद म्हणटात.
2019 वर्सा सावन संवसारीक ब्रेल दीस पुराय आनी अल्पदृश्टीबाधीत लोकांक मानवी हक्कांचो पुराय दिश्टावो जावपाक, संवादाचें साधन म्हणून ब्रेलाचें म्हत्व जागृत करपा खातीर मनयतात.
ब्रेल म्हणल्यार कितें?
ब्रेल म्हणल्यार दरेक अक्षर आनी संख्या आनी संगीत, गणितीय आनी शास्त्रीय चिन्नां लेगीत दाखोवपाखातीर स बिंदू वापरून वर्णमाळे प्रमाण आनी संख्यात्मक चिन्नांचें स्पर्शात्मक लिपी. ब्रेल (एकुणिसाव्या शेंकड्यांतल्या फ्रांसांतल्या ताच्या आविश्काराक लुई ब्रेल हांच्या नांवान वळखतात) पुराय आनी अल्पदृशटीबाधीत लोक दृश्य फॉन्टांत छापून आयिल्लीं पुस्तकां आनी नियतकालिकां वाचपा खातीर वापरतात. शिक्षण, अभिव्यक्ती आनी मत स्वातंत्र्य, तशेंच समाजीक समावेश हांच्या संदर्भांत ब्रेल हें गरजेचें आसा, हें अक्षम व्यक्तींच्या हक्कां विशींच्या कबलातीच्या कलम 2 त दिसून वयेता.
इतिहास, म्हत्व, आनी जागतीक परिणाम
दर वर्सा 4 जानेवारीक संवसार एक मौन क्रांती मनयता: ब्रेलचो आविश्कार. संवसारीक ब्रेल दीस हो फकत कॅलेंडरांतली तारीख न्हय; नदरेची आडखळ आशिल्ल्या लाखांनी व्यक्तींक म्हायती मेळपाचो हक्क, स्वातंत्र्य आनी स्वाभिमानाची संवसारीक मान्यतायेचो तो दीस.
4 जानेवारीच कित्याक?
भुरगेपणांत नदर वतकीच स साद्या बिंदूचें रुपांतर एक भौशिक भाशेंत केल्ल्या लुईस ब्रेल हाचो जल्म ह्या तारखेक जाल्लो. एकुणिसाव्या शेंकड्यांत ही पद्दत तयार जाल्ली, तिचें आधुनीक म्हत्व 2019 वर्सा संयुक्त राश्ट्रांनी अधिकृतपणान समाजात रूजयलें. ब्रेल हें फकत “खास साधन” न्हय तर मुळावो मनीस हक्क अशें ही मान्यताय स्पश्ट करता.
उतरां परस चड: सशक्तीकरण म्हणून ब्रेल नदरेच्या दिव्यांग मनशां खातीर संवसाराचें दार उक्तें करपी चावी. साक्षरता आनी शिक्षणाची बुन्याद, साहित्य, विज्ञान आनी संगीत हांचे कडेन संबंद जोडपाचो हो मूर्त मार्ग.
ब्रेल भाशेचें म्हत्व अशें पातळ्ळां
रोजगार: ताका लागून नदरेचो उणाव आशिल्ल्या मनशांक वेवसायीक स्वातंत्र्य आनी कामाच्या सुवातेर दस्तावेज नेव्हिगेट करपाची तांक मेळटा.
भौशीक सुरक्षीतताय: वखदां लेबलां, लिफ्ट बटणां आनी संकेत हांचेर गरजेची म्हायती मेळटा.
समाजीक समता: म्हायती ही एक विशेषाधिकार न्हय, तर एक सगळ्यांनी वाटून घेवपाचें संसाधन आसा हाची खात्री करून भेदभावाच्या आडमेळ्यांचो वंटी ना करपाक ब्रेल मदत करता.
गरजेच्या कामा पासत उलो : संवसारीक ब्रेल दीस मनोवप हो अजून या वाठारांत करपाक जाय आशिल्ल्या वावराची एक म्हत्वाची याद करून दिता. आयटी वाठारांत तंत्रीक उदरगत जाली आनी शिक्षण, उंचेलें शिक्षण आनी अर्थिक सबलीकरणांत ताणे व्हड क्रांती चलयल्या हें मान्य, तरी जायत्या व्यक्तींक समावेशक शिक्षण आनी भौशीक सेवा मेळोवपाक अजूनय म्हत्वाचीं आडमेळीं येतात. खास करून आयटी, इंटरनेट वापर न जमपी अल्पशिक्षित दृष्टीबाधित लोकांक. तांकां तर ब्रेल होच पर्याय. हो दीस पाळ्ळ्यार सरकारांक आनी खाजगी क्षेत्राक दिव्यांगां पासत प्रवेश सुलभ स्वरूपांक प्राधान्य दिवपाक प्रोत्साहन मेळटा. कोणूच काळखांत उरचो न्हय हाची खात्री जावपाक हें गरजेचें.
तुमी कशी मजत करूंक शकतात?
जागृताय ही समजून घेवपा पासून सुरू जाता. तुमच्या थळाव्या समाजांत प्रवेश सुलभ संकेतांचो पुरस्कार करून वा ब्रेल साक्षरता साहित्य दिवपी संघटनांक आदार दिवन तुमी संवसारीक ब्रेल दिसाक आदार दिवंक शकतात. ही समाजाची सर्वसमावेशकताय.

प्रकाश वामन कामत
9422443093