नव्या वर्सांत‘वसुधैव कुटुंबकम’सार्थ जावचें

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

लाहोरांत उंटाचेर बसून सांताक्लॉजांनी शारांत मिरवणूक काडली. मिरवणुकेंत थळावे मुस्लिम तरणाटे नाचतना दिसले. तुर्कीये होवूय इस्लामिक देश, पूण ख्रिसमस साजरीकरणाचो थंय विरोध जायना.

सोपिल्लें 2025 वर्स गाजलें तें धर्म, वर्ण, वंश, राष्ट्रवाद विव्देशांतल्यान जगभर घडिल्ल्या भावनीक आनी शारिरीक हिंसाचाराक लागून.
प्राणीशास्त्र वर्गीकरणांत वट्ट मनीसजातीचो जरी ‘होमो सॅपियन्स’ वर्गांत आस्पाव जाता आसलो तरी भुगोलीक राबितो, कातीचो रंग, धर्म, वंश हांच्या विशमतायेच्या आधाराचेर मनशांक श्रेणीबद्ध करत जगांत हत्त्या, हिंसाचार जायत आयला. आधुनिकताय, शास्त्रीय प्रगती, शिक्षण- संस्कार, लोकशायी प्रणाली तें उणावपाक शकले नात. रशिया- युक्रेन, इझ्रायल- हमास, थायलंड- कंबोडिया, काँगो- ऱ्व्हांडा झुजांच्या आनी सुदान, म्यांमार, एथिओपीया, येमेन देशांतल्या यादवींच्या मुळांत हीच कारणां आसात. इतिहासांतल्या असल्या घडणुकांतल्यान धडे, देख घेवन तांची पुनरावृत्ती टाळपाचे यत्न जायनात, अशें दिसता.
भारता फाटोफाट अमेरिकेची जगांतली एक म्हान, निधर्मी लोकशायी अशी तोखणाय आतां मेरेन जाताली. आयज अमेरिकेंत ख्रिश्चन राष्ट्राची संकल्पना ट्रंपाचे ‘मेक अमेरिका ग्रेट अगेन’ (MAGA) समर्थक सारें उदक घालून रूजोवपाक लागल्यात. ख्रिस्तवासी इन्फ्लूएन्सर चार्ली कर्क त्या प्रचारांत अग्रेसर आशिल्लो. ‘अमेरिकेचे प्रशासन ख्रिस्ती सिद्धांता नुसार चलपाक जाय’ अशें मत रिपब्लिकन पक्षाच्या अधिवेशनाच्या माचये वयल्यान खुद्द उपराष्ट्राध्यक्ष जे. डी. वान्स हांणी हालीं व्यक्त केलें. श्वेतवर्णी ट्रंप समर्थक पंगड आतां ट्रंप सरकरांतले भारतीय मुळाचे हिंदू मंत्री कॅश पटेल, तुलसी गॅबर्ड आनी रिपब्लीकन राजकारणी विवेक रामस्वामीक ‘गो बॅक टू यूवर कंट्री’ म्हणत ट्रोल करतना दिसतात. जे. डी. वान्स हाची भारतीय वंशाची घरकान्न उषा हिणें लग्ना उपरांत धर्मपरिवर्तन करूंक नाशिल्ल्यान MAGA तांकांय लक्ष्य करतना दिसता.
ट्रंपानूय निरपराध भारतीय मध्यम वर्गीय कुटुंबांक फकत ते बेकायदेशीरपणान अमेरिकेंत राबित्याक आशिल्ले कारणान तांच्या हातां- पायांत बेडयो ठोकून लश्करी विमानान तांकां मायदेशांत पावोवपाचो ‘पराक्रम’ करून समर्थकांची प्रशंसा मेळयली आनी ट्रंपाक सनातनी, मोदींचो इश्ट, भारताचे हित जपपी म्हूण वेंचणुकेंत ताच्या जैता खातीर पूजापाठ, यज्ञ करपी देशी भक्तांक ताच्या खऱ्या रुपाचो साक्षात्कार जालो.
परंपरे प्रमाण ट्रंपान ह्या वेळा दिवाळेचीं परबीं दिलीं तेन्ना ताचे समर्थक रागार दिसले. दिवाळे दिसा भारतीयांनी फोग पेटयलो तेन्ना कागाळ करून पुलिसांक, फायर ब्रिगेडीक पाचारण करपाचे प्रकार घडले. असल्या वातावरणांत न्यू यॉर्कर नागरीक मूळ आफ्रिकन- एशियन मुस्लिम झोहरान ममदानीक आपल्या शाराचो मेयर वेंचतात हो निधर्मी लोकशाय अमेरिकेक धार्मिक दुस्वासाच्या काळखांत आशेचो किरण म्हणूं येता.
ज्यांच्या पुर्वजांक जर्मन नाझींनी घुस्मटावन, लासून, गोळ दिवन, वीख दिवन मारिल्ले तांचे वारस- इझ्रायली IDF सैनिक- नाझींच्या भुमिकेंत आनी प्रधानमंत्री नेतनयाहू हिटलराच्या अवतारांत तसलीच हिंसा, अत्याचार गाजांतल्या पॅलेस्टायनींचेर करत आयला. इस्लामी आतंकवाद्यांनी ऑक्टोबर म्हयन्यांत युकेंतल्या मँचेस्टर ज्यू प्रार्थना थळांत केल्ल्या हल्ल्यांत 2 सोंपयले तेन्ना आनी गेल्या म्हयन्यात ऑस्ट्रेलियाच्या बाँडी दर्यावेळेर फारपेटांत पंदरा जाण सोंपले तेन्ना इझ्रायली जनता, सरकार हड्डें बडोवन व्हड आक्रोश करतना दिसली. मात गाझांत गेल्ल्या 27 म्हयन्यांत बाँब घालून आनी फारपेट करून 70,000 मायज पॅलेस्टायनींक मारून उडयले तांच्या रगतान आपले हात माखल्यात हें नेतनयाहू, इझ्रायली सेना सोयीस्कर रितीन विसरता. ट्रंपाच्या युद्धविरामा उपरांतूय गाझांत 969 जाणांक सोंपयल्यात.
अमेरिका, युरोप, युके, ऑस्ट्रेलियेंत ज्यू विरोधी ख्रिश्चन पंगड इझ्रायलींच्या प्रार्थना स्थळांचेर हल्ले, दफनभूमींत थडग्यांचो विध्वंस करतना दिसतात, तर इझ्रायलांतूय ख्रिश्चनांचो खर विरोध, तिरस्कार केल्लो दिसता. थंय इझ्रायली ज्यू रस्त्यार ख्रिस्ती धर्मीयांचेर आनी ख्रिस्ती पाद्रींचेर थुंकतना, तांकां खोटायतना दिसतात. ताका लागून इझ्रायलांत 1948 वर्सा वट्ट जनसंख्येचे 10-12 % आशिल्ली ख्रिश्चन जनसंख्या उणावन 2-3 % उरल्या. ह्या ख्रिसमसा वेळार जेरूसलम आनी हायफा भागांत सांताक्लॉज मुर्ती, सजावटी, गोठे मोडून उडयिल्ले.
थंय जर्मनींत गेल्ले वेंचणुकेंत ‘ऑल्टरनेटीव फॉर जर्मनी’-AFD ह्या अती उजव्या पक्षांतले फुडारी, समर्थक ज्यूंचो कर्दनकाळ हिटलराची समाजवादी, कम्युनिश्ट विचारधारेचो नेतो अशी तोखणाय करतना ताचे विचार, मतां मांडटना आनी घोशणा दितना दिसले. जर्मनीच्या नशीबान ते जिखून आयले नात. नाजाल्यार जर्मनीतल्या स्थलांतरीत मुस्लिमांक देशा भायर काडपाची प्रक्रिया सुरू जावपाची. जगांतलो पयलो ट्रील्यनेर (सहस्र अब्जाधीश) जावपाचो मान मेळोवपाच्या वाटेर आशिल्लो जागतिक किर्तीचो संशोधक, तंत्रज्ञ इलॉन मस्क होवूय हिटलराच्या मोगांत पडून ट्रंपाच्या सोपूत सुवाळ्यांत हिटलरी सलाम दितना आनी जर्मन हिटलर समर्थक AFD पक्षाच्या वेंचणूक प्रचार सभेक संबोधित करतना दिसलो.
अमेरिका, कॅनडा, युके आनी ऑस्ट्रेलियेंत रस्त्यार देवन थंयच्या मूळ रहिवाश्यांनी केल्लो ‘इंडीयन्स गो बॅक टू युवर कंट्री’ शंखनाद दिसपट्टो वाडत आसा. फाटल्या म्हयन्यांत न्युझीलंडात जमावान ओम बरयिल्ले भगवे झेंडे रस्त्यार पिंजून पायपोंदा माड्डयले आनी शीख समुदायाची किर्तन मिरवणूक आडोवन आपल्या धर्माची कवनां आड्डुपाक लागले. गल्फ देशांतल्यान भायरायिल्ल्या अप्रवासी नागरिकांत भारतीयांची संख्या सगळ्यांत चड दिसली. शेजरा बांगला देशांत भारतीयांचेर हल्ले आनी तांची संपत्ती लासपाची प्रकरणां वाडपाक लागल्यांत.
अमेरिकेंत टॅक्सास प्रांतात 90 फूटी हनुमान मुर्तीचो ‘फटीचो कल्पित देव’ म्हणत ट्रंपाचे रिपब्लिकन विरोध करतना दिसतात तर थायलंडात सैनिकांनी हनुमानाचो व्हड पुतळो कोसळयला. भारतांत हिंदू- मुस्लिमां मदीं एकामेकांच्या उत्सवांच्या वेळार मिरवणुकांचो विरोध करप, घोशणा दिवप, फातर शेंवटावप आनी उपरांत ताचें रूपांतर हिंसा, दंगे, जाळपोळ हातूंत जावप हे प्रकार नवे न्हय.
ह्या वेळार देशांतल्या मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, उत्तराखंड, हरयाना, राजस्थान, ओडिशा राज्यांत हिंदू संघटना ख्रिसमस परबेच्या साजरीकरणाचो विरोध करतना दिसल्यो. रस्त्या कुशीन, मॉलांत उबारिल्ले देखावे, रोषणाय, ख्रिसमस गोठे, सांताक्लॉज मुर्ती हांची ह्या पंगडानी निर्दयपणान तोडफोड केली, पाद्रींचेर हल्ले केले. ‘जय श्री राम’ नारे दित, ‘हरे राम हरे कृष्ण’ जयघोशांत नाचत, जाण्ट्या, नेण्ट्यांनी ताळ्यो मारीत साजरीकरण करतना, इगर्जी मुखार हनुमान चालीसा गायतना दिसले. हिंसा, उन्मादाच्या बिभत्स अभद्रतेक नव्या हिंदू धर्मांत मान्यताय मेळटा, अशें दिसता.
हिंदू बहुसंख्यांक भोवतेक सगले मुखेल सण रस्त्याकुशीन माचयो, मांटव उबारून, रस्त्यार मिरवणूक काडून मनयतात, तेन्ना येरादारी गैरसोय, ध्वनीप्रदुशण हांचें भान राखनात. बहुसंख्याकांचो धर्म जाल्ले कारणान प्रशासनिक संस्था आडनदर करतात. कावडीये दुकानां, रिक्शा, इतर वाहनां फोडत रस्त्यार धुमाकूळ घालतात तेन्ना पुलीस प्रेक्षकांच्या भुमिकेंत दिसतात. प्रशासना वतीन हॅलिकॉप्टरांतल्यान कावडीयांचेर फुल पाकळ्यांचो पावस घालतात. कोणाकूय कसलेय त्रास दिनासतना ख्रिसमस मोसमांत रस्त्याकुशींतल्यान कॅरोल गायत वचपी तशेंच पोटा खातीर रस्त्याकुशीन सांताक्लॉज मुखवटे, तोपयो विकपी गरीब विक्रेत्यांक मात धांवडावपाक लागल्यात. हे सगळे प्रकार पळयता तेन्ना विविधतायेन नटिल्ली जगांतली सगळ्यांत आदली सभ्यता, जगांतली सगळ्यांत व्हड, म्हान निधर्मी लोकशाय ही आमची वळख आयज खरीच प्रासंगीक, वैध उरल्या काय कितें असो प्रस्न पडटा.
शेजारी पाकिस्तान हो जगांतलो दुसऱ्या क्रमांकाचो इस्लामी प्रजासत्ताक देश, तरीयपूण अल्पसंख्यक धार्मियांक आपलो धर्म पाळपाचे स्वातंत्र्य तांच्या संविधानांत नमूद आसा आनी आचरणांतूय तें दिसता. ख्रिसमसाक लाहोरांतल्या चौकांत 48 फूटी ख्रिसमस ट्री थंयच्या थळाव्या प्रसासनान स्वखर्चान पुरस्कृत केल्ली. ही प्रथा थंयच्या पंजाब प्रांताची मुखेल मंत्री मोहतरमा (श्रीमती) मरियम नवाज शरीफ हिणें सुरू केल्या. ‘हांव कॉन्व्हेंट शिक्षित आसां, हाचो म्हाका अभिमान आसा’, अशें ही महिला राजकारणी पुरूशप्रधान इस्लामिक समाजाक सांगपाचें धाडस दाखयता. आमच्या देशाचे पयले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद, सरोजिनी नायडू, लेखक मुन्शी प्रेमचंद हांचें शिक्षण मदरशांत जालें हें आमीय लक्षांत घेवपा सारकें. लाहोरांत उंटाचेर बसून सांताक्लॉजांनी शारांत मिरवणूक काडली. मिरवणुकेंत थळावे मुस्लिम तरणाटे नाचतना दिसले. तुर्कीये होवूय इस्लामिक देश, पूण ख्रिसमस साजरीकरणाचो थंय विरोध जायना. सावदी अरेबिया इतर धर्मिंयांचेर इस्लामी जीवनशैली थोपना. रमजानांत मुस्लिम उपास पाळतात तेन्ना मुस्लिमेतरांनी त्या काळांत खावपाचेर थंय बंधनां नात. हिंदू उत्सवांच्या दिसांनी मांसाहारी खाणा- जेवणा विकपी दुकानां बेकायदेशीरपणान दबाव हाडून बंद करपाचे प्रकार उत्तर भारतांतल्या राज्यांनी जाल्ले दिसतात. कोणें केन्ना कितें खावप- पिवप, कितें न्हेंसप हें थारावप हें लोकशायेंत धार्मिक झुंडशाहीचें, प्रशासनांचें काम न्हय.
वायट वार्ता वेगान जगभर पातळटा. ख्रिसमस विरोधांत केल्ल्या हिंसक घटनांची रिल्सां, बातम्यांचे रोखडेच जगभर प्रसारण जालें. मोदी बिशपां वांगडा प्रार्थना सभेंत सामिल जाल्ले ताची बातमी जाली ना, मात ख्रिसमसा दिसा मोदींच्या संसद क्षेत्र बनारसांत ‘पवित्र’ गंगेच्या घांटार बशिल्ल्या जपानी भोंवडेकारांक थळाव्या लोकांनी धांवडावन घाले ताका प्रसिद्धी मेळ्ळी.
काळखा फाटल्यान उजवाड आसता, काळ्या कुपांक रुप्याची अस्तर आसता. सर्वधर्म समभाव भावनेन एकामेकांच्या धर्मिंक उत्सव साजरीकरणांत नागरिकांनी सामील जावपी राज्यां आमच्या देशांत आसात. अस्तंत बंगाल हें तसलें एक उदाहरण. कोलकोत्यांत दुर्गा पुजेच्या पंडालाक मुस्लिम, ख्रिश्चन भेटी दितात तशेंच रातच्या ख्रिसमस प्रार्थना सभांत आनी कार्यक्रमांत व्हड संख्येन हिंदू, मुस्लिम वांटो घेतना दिसतात. पार्क स्ट्रीट, लेक टावन, धर्मताला भागांत रोषणायेचो झगमगाट आसता. फ्लूरीज, नाहॉम, साल्डाना, जे. जॉन्सन रेस्टॉरंटात आस्वाद घेवपी खवय्यांत हिंदू चड प्रमाणांत दिसतात. ज्यू मालकीच्या नाहॉमांत मुस्लिम खानसमा (शेफ) पक्वांन्ना रांदतात. साल्डाना पुर्तुगीज तर फ्लूरीज आनी जॉन्सन मूळ ब्रिटीश. ह्या साजरीकरणांत भाग घेवपाक लाखांनी लोक एकठांय जातात. आमचेय पंगड जमशेदपूरच्यान कोलकोत्यांत वताले. 1893 वर्सा शिकागो सर्वधर्म परिशदेंत भुमीपुत्र विवेकानंदान हिंदू धर्मांतलें तत्वज्ञान, सिद्धांत, संस्कृतायेची खोलाय जगाक समजावन सांगली तो बंगालांतलो हिंदू धर्म. ‘यतो मत, ततो पथ.’ अर्थात सगळे धर्म आनी आध्यात्मिक मार्ग एकाच ईश्वरा लागीं पावयतात असो धार्मिक कट्टरतेक पयस दवरून प्रेम, सहिश्णुता, सर्वधर्म समानता, समभावाचो संदेश हेच भुंयेंत विवेकानंदांचे गुरू रामकृष्ण परमहंस हांणी दिला. त्या खातीर ख्रिसमसा दिसा थंय मठांत जिषुची (येशूची) पूजा-प्रार्थना जाता.
नव्या वर्सा जगभर समभाव, सहिष्णुता, सोशिकतेचो साक्षात्कार मनीसजातीक जावन खऱ्या अर्थान ‘वसुधैव कुटुंबकम’ जावचें अशी अपेक्षा बाळगुया.

दीपक लाड
पर्वरी