भांगरभूंय | प्रतिनिधी
परतून अशीच आपत्ती येवपाची शक्यताय?
वॉशिंग्टनः संवसारभर हवामानांतल्या बदलाचो परिणाम वाडत आसतना 150 वर्सां आदीं घडिल्ल्या भिरांकूळ सैमीक संकश्टाची शास्त्रज्ञांनी उगडास केली. 1876 ते 1878 ह्या काळांत घडिल्ल्या अत्यंत बळिश्ट ‘सुपर एल निनो’क लागून आशिया, आफ्रिका आनी दक्षीण अमेरिकेंतल्या जायत्या देशांनी खर दुकळ पडिल्लो. ह्या दुकळाक लागून पांच कोटी लोकांक मरण आयिल्ल्याची म्हायती मुखार आयल्या.
2018 वर्साच्या ‘जर्नल ऑफ क्लायमेटां’त उजवाडाक आयिल्ल्या संशोधनांतल्यान दिसून आयलां, ही घडणूक फाटल्या 150 वर्सांत मनीसजातीचेर आयिल्ल्या सगळ्यांत व्हडल्या पर्यावरणीय संकश्टां मदली एक अशें मानतात. संशोधकांच्या मतान ह्या संकश्टाक लागून संवसारांतली अर्थीक आनी समाजीक असमानताय आनीक वाडली आनी ‘पयलो संवसार’ आनी ‘तिसरो संवसार’ ह्या संकल्पनांक आनीक आकार मेळ्ळो.
एल निनो म्हणल्यार नेमकें कितें?
‘एल निनो’ हें पॅसिफीक म्हासागरांतलें सैमीक हवामान चक्र. हाका लागून दर्याच्या उदकाचें तापमान वाडटा आनी संवसारभर पावस आनी तापमानाच्या पद्दतींत व्हड बदल जातात. कांय वाठारांनी व्हड पावस पडटा आनी कांय वाठारांनी खर दुकळ पडटा.
1877 वर्साचो एल निनो इतिहासांतली एक बळिश्ट घडणूक मानतात. त्या वेळार भारत, चीन, ब्राझील, इथिओपिया आनी हेर जायत्या वाठारांनी पिकांचें व्हड लुकसाण जालें. ताका लागून लाखांनी लोक उपासमारीचे बळी पडले.
नव्या संशोधनां प्रमाण, ह्या भयानक संकश्टा फाटल्यान एल निनो हो एकूच घटक नाशिल्लो. हाचे वांगडाच भारतीय म्हासागरांतल्या तापमानांतलो खर बदल आनी अटलांटिक म्हासागरांतल्या असामान्य उश्णतेचोय प्रभाव पडलो. ह्या सगळ्या घटकांक लागून दुकळाची खरसाण वाडली.
‘सुपर एल नीनो’ची परतून भिरांत?
2020 वर्साच्या आनीक एका अभ्यासा प्रमाण 1877-78 वर्साच्या एल निनोची तीव्रता 1982-83, 1997-98 आनी 2015-16 वर्साच्या हेर ‘सुपर एल निनो’ घडणुकां परस चड वेगळी नाशिल्ली. देखून फुडाराक परतून अशीच खर घडणूक घडूंक शकता अशी शिटकावणी तज्ञांनी दिल्या.
पूण आधुनिक शेतकी तंत्रगिन्यान, हवामान अदमास पद्दत आनी अन्न सुरक्षा यंत्रणेक लागून 19व्या शेंकड्यां सारकी संवसारीक दुकळ निर्माण जावपाची शक्यताय उणी आसा अशें तज्ञांचें मत आसा. पूण हवामानांतल्या बदलाक लागून वाडपी तापमान आनी हवामानांतल्या चड खर घडणुकेंक लागून संवसारा मुखार व्हड आव्हानां येवंक शकतात.
इतिहासाची पुनरावृत्ती टाळपाचें आव्हान: तज्ञ
150 वर्सां आदीं जाल्ल्या सुपर एल नीनोन संवसारभर 5 कोटी लोकांक मरण आयलें. हवामान बदलाचे फांटभूंयेर इतिहासाची पुनरावृत्ती टाळपाचें व्हडलें आव्हान आसा अशें तज्ञांनी स्पश्ट केलें.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
