भांगरभूंय | प्रतिनिधी
घटमूट भलायकी वेवस्थेक लागून अर्थीक उत्पादकता वाडटा, कामगारांचो सहभाग वाडटा आनी तिगून उरपी दीर्घकालीन वाड जाता. देखून बरी भलायकी ही फकत समाजीक बरी न्हय तर एक राष्ट्रीय संपत्ती लेगीत आसा, जाचेर मनशाची तांक उबी जाता आनी राष्ट्रीय बळगें जाता. देखून भलायकी ही फकत समाजीकच न्हय तर राष्ट्रीय संपत्तीय आसा आनी तातूंत गुंतयल्लो दरेक रुपया देशांतल्या लोकां खातीर केल्ली गुंतवणूक आसा.
अशे तरेन सार्वत्रिक भलायकी कव्हरेज (यूएचसी) – समाजीक-अर्थीक स्थितीची पर्वा करिनासतना सगल्या लोकांक, तांकां जाय आशिल्ली दर्जेदार भलायकी सेवा केन्ना आनी खंय मेळटली, अर्थीक कश्ट करिनासतना मेळटली हाची खात्री करप – हें फकत 2030 मेरेन साध्य करपाचें शाश्वत उदरगतीचें ध्येय न्हय, तर भलायकेची प्राथमिकता लेगीत आसा. भारताचें राष्ट्रीय भलायकी धोरण 2017 (एनएचपी 2017) सार्वत्रिक भलायकी कव्हरेज (यूएचसी) आनी एसडीजी 3 मेळोवपाच्या ध्येया कडेन संबंदीत आसा, जातूंत एक सादो पूण बळिश्ट विश्वास आसा: भलायकी सेवा दरेका मनशाच्या आवाक्या भितर आसूंक जाय. ताचे चार खांबे – परवडपाची, सुलभता, दर्जो आनी उपलब्धता – त्या विस्वासाचें कृतींत रुपांतर करतात, जिणेच्या सगळ्या पांवड्यांचेर काळजीचें व्यापक सातत्य दवरतात. ह्या ध्येयां कडेन जुळोवन राष्ट्रीय भलायकी मिशन राज्यांक गांवगिऱ्या आनी शारी वाठारांनी भलायकी यंत्रणेचें एकवटीत त्रिस्तरीय मॉडेल दिवपाक आदार दिता.
प्राथमीक पांवड्यार, आयुष्मान आरोग्य मंदिर (एएएम) व्यापक प्रतिबंधात्मक, प्रोत्साहक, उपचारात्मक, पुनर्वसन आनी उपशामक भलायकी सेवा दिता. ई-संजीवनी टेलिमेडिसिन प्लॅटफॉर्म तज्ञांची उपलब्धता सुनिश्चित करता, एएएम वरवीं समाजाक ह्या तज्ञां कडेन जोडटा. ते भायर, एक खाशेलो टेली-मानस प्लॅटफॉर्म आसा, जो आयज मेरेन वट्ट 3.893 दशलक्ष संपर्कांचेर पावला.
एएएम कडल्यान, सामुदायीक भलायकी केंद्र (सीएचसी)/फर्स्ट रेफरल युनिट (एफआरयू) आनी जिल्लो हॉस्पिटल (डीएच) हांगा दुय्यम जतनाय सुविधा रेफरलचो पयलो बिंदू म्हणून काम करतात, व्यक्तीगत तज्ञ आनी हॉस्पिटलाची जतनाय दितात.
ह्या त्रिस्तरीय वेवस्थेक सरकारी भलायकी अर्थसंकल्पांत वाड जाल्ल्यान आदार मेळटा, राष्ट्रीय भलायकी मिशनाचो खर्च फाटल्या दशकांत 168% वाडला, जो राष्ट्रीय प्राधान्य म्हणून भलायके कडेन सरकाराची बांधिलकी दाखयता. आयुष्मान आरोग्य मंदिराचो प्रवास व्यापक प्राथमीक भलायकी सेवेचो म्हत्वाचो विस्तार आनी रिऍक्टिव्ह ते प्रोऍक्टिव्ह केअरांत खूब गरजेचें संक्रमण दाखयता. 6 ते 12 व्यापक भलायकी पॅकेजींचो विस्तार हो भारताच्या बदलत्या लोकसंख्यिकी आनी महामारी विज्ञानाच्या रुपरेखाक एक संरचनात्मक प्रतिसाद आसा. असंसर्गजन्य रोगांच्या वाडट्या ओझ्या वांगडाच जाण्ट्या लोकसंख्येच्या दोट्टी आव्हानांक तोंड दितना, ह्या विस्तारीत व्याप्तींत असंसर्गजन्य दुयेंसां (एनसीडी), मानसीक भलायकी, जाण्ट्यांची जतनाय, आपत्कालीन सेवा, आनी दोळे, कान, कान, आनी तोंडाची भलायकी हांचो आस्पाव जाता, तशेंच योग आनी भलायकेचो प्रसार – जी भारतांतल्या लोकसंख्ये खातीर तयार केल्ली पद्दत प्रतिबिंबीत करता.
मे 2026 मेरेन, घरपोच भलायकी सेवा दिवपा खातीर देशभरांत 1.8 लाखां परस चड एएएम कार्यरत आसात आनी एएएमांत 120 कोटी परस चड ओपीडी सल्लामसलत, 70 कोटी परस चड ई-संजीवनी टेलीकन्सल्टेशन, आनी बरी भलायकी आनी भलायकेचो प्रचार करपी 46.1 कोटी परस चड वेलनेस सेशन्स हातूंतल्यान ह्या विस्ताराचें प्रमाण दिसून येता. प्राथमीक जतनाय पांवड्यार, गोडेंमूत, उच्च रक्तदाब आनी सामान्य कॅन्सर- तोंडांतल्या, स्तन आनी गर्भाशयाच्या मुखाचेर 30 वर्सां वयल्या सगळ्या प्रौढांक लक्ष्य करता, जाका लागून बेगीन सोदप ही एक नित्यनेम जाता. ही तपासणी आयुष्मान आरोग्य मंदिरा खाला सेवा वितरणाचो एक अविभाज्य घटक आसा, जो एनसीडी प्रतिबंधाक व्यापक प्राथमीक भलायकी सेवेंत एकठांय करता. एनसीडी सेवांचो विस्तार हो सुरवेक सोदप, प्रतिबंध, वेवस्थापन आनी उपचार हांचे खातीर एक बहुस्तरीय पद्दत आसा. समर्पीत एनसीडी क्लिनिक, डे केअर कॅन्सर सेंटर्स, टर्शरी केअर कॅन्सर सेंटर्स, आनी राज्य कॅन्सर संस्था प्रगत ऑन्कोलॉजी सेवांचें विकेंद्रीकरण करतात आनी तज्ञांची काळजी लोकांक लागीं हाडटात.
एफएसएसएआय निरोगी खावपाच्या सवयींक प्रोत्साहन दिता; फिट इंडिया चळवळ शारिरीक हालचालींक चालना दिता. आनी आयुष मंत्रालय योग आनी निरोगीपणाक फुडें व्हरता. तिगून उरपी भौशीक जागृताय मोहीम आनी भलायकी दीस पाळप ह्या यत्नांक बळगें दिता. प्रधानमंत्री मोदी हांणी खावपाच्या तेलाचो वापर 10 टक्क्यांनी उणो करपाचो वैयक्तीक आवाहन, एक सादो पूण बळिश्ट विस्वास अधोरेखीत करता: एनसीडी आड झूज जितलें हॉस्पिटलांनी जितलें तितलेंच घरांनी जिखलां. प्राथमीक जतनाय विस्ताराक तेंको दिवपा खातीर, एएएम पांवड्यार सामुदायिक भलायकी अधिकाऱ्यांचो एक नवो संवर्ग सुरू केलो, जाका लागून वैजकी आनी भौशीक भलायकी क्षमता समाजा लागीं हाडली. हो विस्तार दारांत दिसून आयलो, जंय फ्रंटलायन नेटवर्क 10 लाखां वयर आशा कर्मचाऱ्यां मेरेन वाडलें – समाजाक भलायकी यंत्रणे कडेन जोडप.
विस्तारा वांगडाच भारतान सेवेचो दर्जो बदलपाचें कठीण आव्हान स्विकारलें. देशी नदरेन विकसीत केल्ल्या आनी आंतरराष्ट्रीय पांवड्यार प्रमाणीत केल्ल्या राष्ट्रीय गुणवत्ता हमी मानकांनी गुणवत्तेक आकांक्षेंतल्यान जापसालदारकेंत रुपांतरीत केलें. 54,926 आयुष्मान आरोग्य मंदिरां सयत 65,000 परस चड भौशीक भलायकी सुविधा आतां एनक्यूएएस-प्रमाणीत जाल्यात. तेभायर आयपीएचएलएस खातीर प्रयोगशाळेच्या मानकांनी प्रणालींत कठोरताय एम्बेड केल्या. एनक्यूएएस काम करता तें फकत मानक न्हय, तर ताचे भोंवतणी बांदिल्लें पर्यावरण आशिल्लें – आवय आनी नवजात भुरग्याची जतनाय घेवपा खातीर लक्श्या, नितळसाण आनी संसर्ग नियंत्रणा खातीर कायाकल्प आनी भुरग्यांच्या भलायके खातीर मुस्कान. तांणी मेळून गुणवत्तेक बेंचमार्क न्हय तर बेसलाइन केल्या. हाचो परिणाम म्हळ्यार एक अशी पद्दत जी फकत चड लोकां कडेन वागना – ती तांकां बरी वागणूक दिता.
जर प्राथमीक जतनाय हें वेवस्थेचें पयलें वचन आसत जाल्यार राष्ट्रीय सिकलसेल अॅनिमिया निर्मुलन मिशन आनी प्रधानमंत्री राष्ट्रीय डायलिसीस कार्यक्रम सारकिल्या लक्ष्यीत हस्तक्षेपांतल्यान देशभरांत ओओपीई उणो करपाची सरकाराची वचनबद्धता दिसून येता, जातूंत हेर वेळार एकट्यान हो भार उखलपाच्या कुटुंबां खातीर 10,102 कोटी रुपयां परस चड बचत जाता.
लोकांची भलायकी लोकांच्या हातांत दवरून भारतान आपले समुदाय प्लॅटफॉर्म घटमूट केले – एक जाणूनबुजून विकेंद्रित रचणूक जी नियोजन, देखरेख आनी जापसालदारकी थळाव्या हातांत दिता. ग्राम भलायकी, नितळसाण आनी पोशण समित्यो (व्हीएचएसएनसी), जन आरोग्य समिती (जेएएस), आनी रोगी कल्याण समिती (आरकेएस) हांणी पंचायती राज संस्था आनी शारी थळाव्या संस्थांच्या प्रतिनिधींक भलायकेच्या मळार सक्रीय भागीदार केल्यात. शारी वाठारांनी, पारदर्शकता, जापसालदारकी आनी समुदाय-संचालित फीडबॅक लूप खातीर बायलांक सामुदायिक संपर्काच्या केंद्रबिंदूचेर दवरून महिला आरोग्य समित्यो (एमएएस) लक्ष आनीक वाडयतात.
खरी भलायकी सुरक्षा म्हणल्यार आयच्या धोक्यां खातीर तयार रावप. 2021 वर्सा 64,180 कोटी रुपया खर्च करून सुरू केल्ली पीएम-एबीएचआयएम थेट कोवीड-19 च्या धड्यांचेर आदारीत आसा – वाडपाची क्षमता वाडोवप, प्रयोगशाळेचें जाळें घटमूट करप, रिअल-टाईम दुयेंसाचेर नदर दवरप आनी एक भलायकी संशोधन मुळावी सुविधा विकसीत करप. तें मुळांत, कठीण धड्यांक एक टिकाऊ भौशीक भलायकेच्या चौकटींत रुपांतरीत करता. जेन्ना दुयेंसाक हॉस्पिटलांत दाखल करपाची गरज आसता, तेन्ना आयुष्मान भारत पीएम-जेएवाय अर्थीक कुशन दिता जाका लागून कुटुंबा खातीर काळजी घेवप धोक्याचें थारता. संवसारांतली सगळ्यांत व्हडली भौशीक निधींतल्यान चलपी भलायकी विमो येवजण म्हणून, तातूंत दर वर्सा दर कुटुंबाक दुय्यम आनी तृतीयक जतनाय घेवपा खातीर 5 लाख रुपया दिवपाची तरतूद आसा – ही सुरक्षा 2024 वर्सा 70 वर्सां वयल्या सगळ्या ज्येश्ठ नागरिकांक मेळिल्ली आसा, उत्पन्नाची पर्वा करिनासतना.
ह्या सगळ्या उपक्रमांच्या मुळाशी एक डिजिटल बॅकबोन आसा जाचे बगर ह्या प्रमाणाची प्रणाली काम करूंक शकना. आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन आभा आयडी, इंटरऑपरेबल हेल्थ रेजिस्ट्री आनी युनिफाइड हेल्थ इंटरफेसाक लागून रेकॉर्ड पोर्टेबल, ऍक्सेस सीमलेस आनी डिलिव्हरी इंटेलिजंट जाल्यात. सुमार 91 कोटी आभा आयडी पयलींच तयार जाल्यात, भारत डिजिटल भलायकी यंत्रणे कडेन प्रगती करीत आसा. एकठांय केल्यार, फुकट सेवा, समुदाय पांवड्यावेले निदान, फ्रंट-लायन स्पेशालिस्ट, रेफरल ट्रान्सपोर्ट, डायलिसीस, हॉस्पिटलायझेशन कव्हर आनी डिजिटल बॅकबोन हे येवजण्यांच्या संग्रहांत भर पडनात – ते एका प्रणालींत भर घालतात.
परिणाम आतां अमूर्त उरनात. ते भारताच्या भौशीक भलायकी नोंदींत दिसतात. एनएचपी 2017 ची मोख पुराय करून 2004-06 वर्सा दर लाख जिव्या जल्माक 254 आशिल्लो आवय मरणाचो आंकडो 2022-24 वर्सा 87 चेर पावला. 1990 ते 2024 मेरेन, भारतान एमएमआर 84% उणो केलो – 48% च्या संवसारीक उणावाच्या सुमार दुपेटीन – आनी आवय भलायकी आनी कुटुंब नियोजनाच्या फुडारपणाखातीर यूएनएफपीएची मान्यताय मेळयली. व्यापक चित्र हीच काणी सांगता: हालींच्या एनएफएचएस प्रमाण प्रजनन दर 2.0 मेरेन पावला, संस्थात्मक प्रसूती 90.6% जाल्या आनी पुराय लसीकरण आतां 98.6% जाला. आडावपाक, सोदून काडपाक आनी प्रतिसाद दिवपाक शिकपी यंत्रणेचीं हीं लक्षणां आसात. देखूनच 2015 वर्सा आवय आनी नवजात शिशू धनुर्वात आनी 2024 वर्सा भौशीक भलायकी समस्या म्हणून ट्रॅकोमा – अशें करपी भारत हो आग्नेय आशियांतलो फकत तिसरो देश थारला.
हो व्हडलो धडो. एनएचपी 2017 न दिशा थारयली, एनएचएमएन उप-भलायकी केंद्रां सावन तृतीयक हॉस्पिटलां मेरेन वितरण मुळाव्यो सुविधा उबारल्यो आनी आयुष्मान भारतान त्या यंत्रणेक आपले चार कार्यरत खांबे दिल्ले: प्राथमीक सेवे खातीर एएएम, अर्थीक संरक्षणा खातीर पीएम-जेएवाय, लवचिकता आनी मुळाव्या सुविधां खातीर पीएम-एबीएचआयएम आनी डिजिटल बॅकबोन खातीर एबीडीएम. फुकट वखदां, निदान, येरादारी आनी डायलिसीस ह्या गजालीं मेळून ते येवजण्यांचो संग्रह परस चड आसात. ते आमच्या लोकां खातीर एक राष्ट्रीय भलायकी कवच तयार करतात, आनी भौशीक भलायकी, जेन्ना राष्ट्र बांदप अशें मानतात, तेन्ना देशाचें जिवीत आनी फुडार दोनूय बदलूंक शकतात हाची याद करून दितात.
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
