स्मार्ट मिटर आनी विजेचीं वाडिल्लीं बिलां

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

हाका लागून ग्राहकांक असो भास जाता की विजेचो वापर वाडला, पूण खरें पळोवपाक गेल्यार मेजणींत चड अचूकताय आयिल्ली आसता.

भारतभर आनी गोयांतय स्मार्ट वीज मीटर बसोवपाचें काम चल्लां. लोकांनी बोवाळ करतकच ताका सध्या स्थगिती दिल्या. जायत्या गिरायकांनी आपल्या विजेच्या बिलांत जाणवपा सारकी वाड जाल्ल्याची नोंद केल्या. हाका लागून वाद- विवाद सुरू जाल्यात. कांय लोकांचो असो विस्वास की स्मार्ट मीटर ह्या व्हडल्या बिलांक जापसालदार. जाल्यार दुसऱ्यांचें म्हणणें की हें नवें तंत्रज्ञान पोरणें पद्दती परस चड अचूकतायेन विजेचो वापर नोंद करता. हे दावे पारखूंक स्मार्ट मीटर कशे काम करतात हें समजून घेवप गरजेचें आसा.
​पारंपरिक इलेक्ट्रो- मेकॅनिकल (यांत्रिक) मीटर चुंबकीय मळार चलपी आनी घुंवपी अल्युमिनियम डिस्क आदारीत आसताले. डिस्काची गती थेट विजेच्या वापराच्या प्रमाणाचेर आदारीत आसताली. पूण, कालांतरान धुल्ल सांचप, बेरिंग झिजप आनी यांत्रिक बिघाडांक लागून ह्या मिटराचे अचुकतायेचेर परिणाम जातालो आनी ते आसा ते परस उणो वापर नोंद करताले. हाचो परिणाम म्हणल्यार, कांय ग्राहकांक तांच्या खऱ्या वापरा परस उणें बिल मेळटालें.
​स्मार्ट मीटर पुरायपणान वेगळ्या तत्वाचेर काम करतात. इलेक्ट्रॉनिक उपकरणां दर सेकंदाक व्होल्टेज आनी करंट मेजतात आनी डिझिटल प्रोसेसराचे मदतीन विजेच्या वापराचें मेजप करतात. तीं सादारण मिटर परस चड अचूक आसतात. तांचे चुकीची शक्यताय एकदम उणी (± 0.5 % ते ± 1%) आसता. देखून तीं खऱ्या वापराची अचूक नोंद दवरतात. म्हत्वाचें म्हणल्यार, तीं विजेचो वापर वाडयनात; तीं फकत तो वापर चड अचूकतेन मेजतात.
​ग्राहकां मदीं एक सर्वसामान्य चिंता आसता की, स्मार्ट मीटर स्वता चालू रावपाक वीज वापरता आनी ताका लागून बिल वाडटा काय कितें? स्मार्ट मिटरच्या डिस्प्ले स्क्रीन, भितरली इलेक्ट्रॉनिक्स आनी दळणवळण मॉड्यूल्स चालू दवरपाक केन्नाय थोडी वीज लागता हें खरें, पूण हो जादा वापर मेजणी बिंदूच्या (measurement point) पयलीं ओडटा आनी तो ग्राहकाच्या बिलांत जोडिनात. देखून, मिटर स्वता वापरता ते विजेचो खर्च ग्राहकाचेर पडना.
​स्मार्ट मीटर बसयले उपरांत बिलांत वाड जावपाचें एक मुखेल कारण म्हणल्यार, उणी नोंद करपी यांत्रिक मिटर बदलून त्या जाग्यार चड अचूक डिजिटल मिटर येवप. जंय पोरणे मिटर खऱ्या वापराचो कांय भाग नोंद करूंक पावनासले, थंय स्मार्ट मिटर बसयिल्ल्या दिसा सावन पुराय वापराची नोंद करूंक लागतात. हाका लागून ग्राहकांक असो भास जाता की विजेचो वापर वाडला, पूण खरें पळोवपाक गेल्यार मेजणींत चड अचूकताय आयिल्ली आसता.
​स्मार्ट मिटरांत सादून वीज कंपनींक ‘टायम- ऑफ- डे’ (ToD) म्हणजेच दिसाच्या वेळार आदारीत आशिल्ले दर लागू करप शक्य जाता. हे पद्दतींत, चड मागणी आशिल्ल्या वेळार (peak hours) वापरिल्ल्या विजेचो दर, उणी मागणी आशिल्ल्या वेळार (off-peak hours) वापरिल्ल्या विजे परस चड आसता. हाका लागून, ग्राहकाचो एकूण वीज वापर तोच उरलो तरी, तो वीज खंयच्या वेळार वापरता हाचेर ताचें बिल वाडूंक शकता.
​स्मार्ट मीटरचें आनीक एक म्हत्वाचें वैशिष्ट्य म्हणल्यार तें ‘मॅक्सिमम डिमांडा’चेर (मर्यादित लोड) सतत लक्ष दवरता. जर खंयच्याय ग्राहकाचो प्रत्यक्ष वीज लोड, वीज कंपनीन मंजूर केल्ल्या लोडा परस चड जालो, जाल्यार जादा लोडाची आकारणी (excess-load charges) वा दंड लागू जावंक शकता. ग्राहकांनी हें नोंद दवरपाक जाय की जर जोडिल्लो भार सिंगल- फेज कनेक्शनाच्या मर्यादे परस चड आसता, जाल्यार तांणी थ्री- फेज कनेक्शना खातीर अर्ज करूंक जाय. स्मार्ट मिटर हो जादा लोड अचुकतायेन वळखतात, जाका लागून चड पयशे पडूंक शकतात वा दंड जावंक शकता. जायत्या प्रकरणांनी, गिरायक मीटर इबाडला असो दुबाव घेतात, पूण खरें तर तें बिल स्मार्ट मिटरान जादा लोड अचूक नोंद केल्ले खातीर वाडिल्लें आसता. पोरण्या मिटर पद्दतींत हें कोणाक कळनासलें, पूण स्मार्ट मिटराच्या डेटाक लागून तें रोखडेंच नदरेक पडटा.
​स्मार्ट मिटर चड हाय फ्रिक्वेन्सीज इलेक्ट्रिकल पॅरामीटर्स नोंद करत जाल्ल्यान, तीं थोड्या काळा खातीर वापरिल्ली वीजूय अचूकतेन टिपतात. एअर कंडिशनर,वॉटर हीटर, पंप आनी हेर मोटार उपकरणां चालू जावपाच्या सुरवातीक थोड्या वेळ खातीर चड वीज ओडटात. स्मार्ट मिटर हे बदल चड अचूकतायेन नोंद करतात, जाका लागून खऱ्या वापराची पुराय मोजणी मुखार येता.
​जरी स्मार्ट मिटरांची कडक चाचणी आनी प्रमाणीकरण (certification) जाता, तरी ते दोशमुक्त आसतातच अशें ना. खंयच्याय इलेक्ट्रॉनिक उपकरणा प्रमाण, तांतूत केन्ना तरी उत्पादन दोश, कॅलिब्रेशन चूक, प्रोग्रॅमिंगची चूक वा घटकांचे इबाड जावंक शकतात. पूण, असल्यो गजाली खूब उण्या प्रमाणांत घडटात. स्वतंत्र चाचणी प्रक्रियेंत (independent testing) त्यो वळखुंक येतात.
​ज्या ग्राहकांक आपलो स्मार्ट मिटर चुकीची नोंद करता, असो दुबाव आसा, तांकां अधिकृत चाचणी प्रयोगशाळेंत वचून तपासणी करपाचो हक्क आसा. जर मिटर दोशयुक्त मेळ्ळें, जाल्यार वीज पुरवणदार कंपनीन ती समस्या पयलीं पळोवंक जाय आनी लागू आशिल्ल्या कायद्या प्रमाण बिलांत दुरुस्ती करूंक जाय.
​गोयांत, स्मार्ट मिटर संदर्भांत चालू आशिल्ल्या वादांत आनीक एक म्हत्वाचो विशय मुखार आयला. जायत्या प्रकरणांनी, स्मार्ट मीटरच्या डेटान हें उक्तायलां की गिरायक तांकां मंजूर केल्ल्या लोडा परस चड वीज वापरतात. अशे परिथितींत, मिटर योग्य काम करता आसता, पूण मंजूर केल्ली लोड मर्यादा आनी प्रत्यक्ष वापर हाचे मदलो फरक उक्तो जाता.
​निमाणें सांगपाचें म्हणल्यार, स्मार्ट मिटर विजेचो वापर तयार करनात आनी तीं कृत्रिम रितीन बिलांय वाडयनात. तांचो उद्देश विजेच्या वापराची अचूक आनी खऱ्या वेळार (real-time) मेजणी करप आनी वीज वितरण वेवस्था चड बरे तरेन चलोवप होच आसा. जर मिटर बसयले उपरांत बिलां वाडटात, जाल्यार ताचीं कारणां चड करून अचूक मेजणी, दरांची रचणूक, मागणेचेर आदारीत आकार वा पयलीं नोंद जावंक नाशिल्लो वीज वापर मुखार येवप हीं आसात.
गिरायकां मुखार खरें आव्हान तंत्रज्ञान न्हय, पूण तें कितें दाखयता तें समजून घेवप, हें आसा. स्मार्ट मिटर विजेच्या वापराचें पयलीं परस चड स्पश्ट चित्र मुखार हाडटात आनी ती पारदर्शकताय केन्ना- केन्ना अनपेक्षित पूण तांत्रिक नदरेन एकदम अचूक परिणाम दाखोवंक शकता.
डिस्क्लेमर : हीं मतां वैयक्तीक आनी फकत लोकजागृती खातीर आसात. तांकां कायदेशीर, तांत्रिक वा वेवसायीक सल्लो समजूचो न्हय.

अॅड. विनायक द. पोरोब
9923146840