सुमन कल्याणपूर: एक अज्रंवर आवाज

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

गायिका सुमन कल्याणपूर काल संवसाराक अंतरल्यो. तांचे विशीं….

सुमन कल्याणपूर हांचें मूळ नांव सुमन हेमाडी. जल्म 28 जानेवारी 1937 वर्सा ढाका (आताचो बांगलादेश) शारांत जालो. तांचे कुटुंब मूळचें कर्नाटकांतल्या उडुपी जिल्ह्यांतल्या हेमाडी गांवांतलें. तांचे बापूय शंकरराव हे बँकेंत वरिश्ठ पदाचेर आशिल्ले. तांची देशभर बदली जाताली.

सुमनताई घरांतल्या स चलयो आनी एका चल्या मदीं व्हडल्यो. तांची धाकटी भयण श्यामा चित्तार हिवूय गायिका. हेर भावंडां मदीं सुमित्रा, उषा, मुक्ता, नीला आनी ज्ञानेश हांचो आस्पाव जाता. ल्हानपणा सावनूच सुमनताईंक चित्रकलेची आवड आशिल्ली. तांणी मुंबयच्या सर जे जे आर्ट स्कूलांत चित्रकलेचें शिक्षण सुरू केल्लें. त्याच काळांत तांणी शास्त्रीय संगीताचें शिक्षण घेतलें आनी तांचो संगीता कडेन ओडो वाडलो. उपरांत गायन हेंच तांची जीण जाली. 

सुरवेक छंद म्हूण सुमनताई पं. केशवराव भोळे हांचे कडेन शिकताली. मागीर उस्ताद अब्दुल रहमान खान आनी हेर गुरूं कडल्यान शास्त्रीय संगीताचे प्रशिक्षण घेतलें. महाविद्यालयांतले एके कार्यावळींत तांचें गायन आयकून गायक तलत मेहमूद प्रभावित जाले आनी तांचे शिफारसीन चित्रपटसृश्टीत संद मेळ्ळी.

सुमनताई चित्रापूर सारस्वत कुटुंबातल्यो आशिल्ल्यान तांची सांस्कृतिक मुळां कोंकणी कडेन जोडिल्लीं आशिल्लीं. जायत्या मुलाखतींतल्यान तांच्या घरांत कोंकणी संस्कार आशिल्ल्याचें दिसता. घरांत कोंकणी उलयताले असो उल्लेखूय कांय लेखांनी मेळटा.

उद्देजका कडेन लग्न 

1958 वर्सा सुमनताईन मुंबयचे उद्येजक रामानंद कल्याणपूर हांचे वांगडा लग्न केलें. उपरांत लोक तांकां सुमन कल्याणपूर म्हणून वळखूंक लागले. रामानंद हे जायत्या रेकॉर्डिंग सत्रांक तांचे वांगडा वताले. बापूय वतकच तांणीच तांकां मानसीक आदार दिलो. तांकां चारुल (चारू) अग्नी ही धूव आसा. ती लग्ना उपरांत अमेरिकेंत स्थायिक जाल्ली. आतां मुंबय लोखंडवाला वाठारांत रावता. सुमनताईंक पद्मभूषण (2023), लता मंगेशकर पुरस्कार, गदिमा आनी हेर बरेच पुरस्कार फावो जाल्यात. हिंदी आनी मराठी संगीतविश्वांतल्यो त्यो एक अत्यंत सुसंस्कृत, विनम्र आनी सुरेल व्यक्तिमत्त्व म्हणून सदांच लक्षांत उरतल्यो.

0000

बाॅक्सां

लता- सुमन भेट

सुमनताई हायस्कूलांत आसतना बापुय शंकरराव तिका घेवन एकदां लता मंगेशकर हांकां मेळपाक गेल्ले. लतादीदी तेन्ना एका संगीतकाराच्या घरा आयिल्ली. लतादीदीन सुमनताईचो आवाज आयकून आवाज, गायकी विशीं मार्गदर्शन केल्लें. तुजो आवाज गोड आसा, अशेंय सांगिल्लें. लतादीदी आनी रफी हांचे मदीं गायकाक राॅयल्टी मेळची काय ना हाचे वयल्यान वाद जाल्लो, तेन्ना तीं एकमेकां कडेन उलयनाशिल्लीं. त्या चार वर्सांत संगीतकारांनी रफी वांगडा सुमनताईचो आवाज वापरिल्लो.  

गाजिल्लीं हिंदी पदां 

ना तुम हमें जानो, आज कल तेरे मेरे प्यार के चर्चे, दिल एक मंदिर है, तुमने पुकारा और हम चले आए, जिंदगी इम्तिहान लेती है, ये समा, तुझे प्यार करते है, तुमसे ओ हसिना, मेरा प्यार भी तू है, रहे ना रहे हम, बहेन ने भाई के कलाई से, दिल जो ना कह सका, मुझको अपने गले लगा लो, तस्वीर तेरी दिल में…. 

गाजिल्लीं मराठी पदां

मृदुल करांनी छेडित तारा, केतकीच्या बनी तिथे, सावळ्या विठ्ठला तुझ्या दारी आले, अक्रूरा नेऊ नको माधवा, अरे संसार संसार, आईसारखे दैवत साऱ्या, आकाश पांघरुनी जग शांत, आला आला गं सुगंध मातीचा, आली बघ गाई गाई, कशी करू स्वागता, केशवा माधवा तुझ्या नामात, जगी ज्यास कोणी नाही, जिथे सागरा धरणी मिळते, झिमझिम झरती श्रावणधारा, तुझ्या क्रांतीसम रक्तपताका, धागा जुळला जीव फुलला, नकळत सारे घडले, नाविका रे वारा वाहे रे, निरोप तुज देता उर्मिला, निंबोणीच्या झाडामागे चंद्र झोपला गं बाई, पाखरा जा दूर देशी, बघत राहू दे तुझ्याकडे, मज नकोत अश्रू घाम हवा, मृदुल करांनी छेडित तारा, या लाडक्या मुलांनो, सहज तुला गुपीत एक, लिंबलोण उतरू कशी, सांग कधी कळणार तुला, ओंकार प्रधान रुप गणेशाचे, हले हा नंदा घरी पाळणा….