सवाशीण

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एका रेशमी धाग्यांन अळंग सतत आपल्या पेल्यांक बांदपी तोला मोलाच्यो सवाशिणी. माणुसकी कणांकणांत रिगिल्ली. घोवागेर जांव कुळारची कळ आनी आपल्या संपूर्ण समाजाच्या बंधनात बांदून घेवनुय…

श्रावण….. हांसतो, नाचतो. येतलो केन्ना? पावस सुरू जालो! पावसाची एकार एक दडक, ती ओलसाण ती अळमी! तो फुलांचो परमळ सरभोंवतणच्या वाठारांत ती मोतयांवरी उतरां.

भक्ती, श्रद्धा, भावना, विश्वासाच्या एकवटांत सगल्यांक उमेदीचे वालीचेर चडटना मनांतल्यान खोस दाट्टा. शुभ… सगळेंच सकारात्मक. पानां फुलांकूय एक आगळेंच म्हत्व दिसता. खरें म्हणल्यार हें सैमाचोच शिरंगाराचो उत्सव तातूंत वांटेकार आमी निमित्य म्हूण. वतांत रमत केन्ना वारांच्या बंधनात आडकत तोलामोलाच्या उतरांनी स्वताक बांदून घेत खोस शिंवरायत वतालीं. श्रावणी शुक्राराक वाड्यावेल्या बायलांक आपोवन तांकां कपलाक लावप, होटी भरप, उकडिल्ले सोनयाळे चणे वांटप. आमोरेचेर बांयलाचे एकठांय येवप म्हणल्यार जायो जुयो, चाफ्याच्या परमळांत घुस्मटून वच्चें अशें परमळाचें वारें रंगबिरंगी रंगावरी शिंपडचें असो वाठार फुलतालो. सवाशीण हाचीच तर वाट पळयता.

ही पळयात बायबाय, तायबाय, काकीबाय.. णववारींत कितल्यो सवाशीणी वज्रां, मोतयां वेड, तोंणार हांसो, ओंठ मुमुरखे, पोले टॉमाटावरी तांबडे गुंज, कपलाक मोटो कुंकमाचो तिळो, कापडाची री वेवस्तीत चोख, पांयांक कापड घट, मिरयो सारक्यो उरपाक क्लीपां, पांयाक वेडे, आनी लांब केसाचो आंबाडो. जितली भायली सोबीत मूर्त तितलीच भितरली. सुख दुख्खांत घोव घराब्याच्या सांगांताक घट्ट वेंग मारूंन राविल्ल्यो. आयदन खट् खट् जालें लासलें करपलें तरी शेजाऱ्या पाजाऱ्याक वासूय ना लावपी, ओंठार सदांच हांसो पिकिल्लो, पूण दांत केन्नाच दिसप ना. सोज्वळ, शांत वातावरणांत नंदादीप तेंवत दवरपी घराब्याच्यो राखणदार. 

एका रेशमी धाग्यांन अळंग सतत आपल्या पेल्यांक बांदपी तोला मोलाच्यो सवाशिणी. माणुसकी कणांकणांत रिगिल्ली. घोवागेर जांव कुळारची कळ आनी आपल्या संपूर्ण समाजाच्या बंधनात बांदून घेवनुय, धिटायेन पावलां मारतना खिणां- खिणांत आपल्या कुळारच्या भांगराचो करण गरजेक उक्तो दवरपी सामर्थ्याची मर्दांगिनी. सवाशिणी एकाद्रे झांशीचे राणी सारकें रणक्षेत्रार झुजांत वांटेकार जाली नासत. पूण समाजाची प्रेरणा. आदरान जगपी, आदार दिवपी, घराब्या सांबाळपी. कश्ट करपी, सतत वाट चलपी, सत्याची कास धरपी जळत रावपी वात देवाऱ्यांतली. अशी सवाशीण.

सकाळ सांजवेळा उतरांचे जोख आनी मोखप चोख सांबाळत समाजाक आपल्या नात्याच्या दोरयेंत फुलांवरी गुथंत, कळी खूटूंन दिनासतना फुलांक फुळोवन ताज्यो परमळान समाजाक जापसालदार सवाशीण ! तांची उतरां बाणांवरी तोंपताली तितलींच पक्वानाच्या निवेद्यांत भक्तीत वसताली.

फकत एक सवाशीण.. ! समाजांतल्यो सवाशीणी. गोड गळ्यान, सूराक, तालाक घरांत साकरे सूरी जावन रमताल्यो. सणां परबांक कडु कारायत्याचे घोंट पिवयत नव्या वर्साची नेटान तयारी करताल्यो. शाणो म्हजो, गुणो म्हजो, बाय म्हजें, अपुरबायेचे, आयले, बसात, करात, खायात, मुजरत अशा भोव- वचनी उतरांनी घराब्यांतल्या ल्हानां व्हडाची मनां जिखपी बायल सवाशीण.

दर सवाशीणीचो तोरोच आगळो-वेगळो. भांगरा शिंरगांचो तोरो. कोणाक पयशाचो! भाटां बेसाचो! नाल्ला पाड्याचो! कोणाक घोवाच्या वेपाराचो तोरो… कांय जाणांक शिरंगाराचोच, सौंदर्यवती म्हणपाचोच तोरो…सोंसय तितलेच!

इतलें सगळे करतना अपुरबायेच्या उतरांनी भुरग्यांक सांबाळपाची उमळशीक रातीचे राती जागरणां करून जोरांत फणफणपी भुरग्यांच्या उशा कडेन जागे रावन सांबाळटना जिवाचें रान करपी, धडपडपी बायल सवाशीण!

पिळग्यांच्यो पिळग्यो घोवाकूच मान, आदर दिवप आपल्या भोवमानाक आशेनासतना हांकां मान म्हणल्यार आमचो भोवमान म्हणपी सवाशीण.

वायट घडणूक टाळपाक उतरांचे खेळ खेळून वेळ मारून व्हरपी सवाशीण. बाबा, पूता, शाण्या, गुण्या, बरो, हांसरो, गुणेस्त, आमचो, घराब्याचो, कुटुंबाचो केन्ना चण्या झाडारय चडोवपी  एकाद्री मेळटाली. तितली सादी भोळी, लक्ष्मीची पूजा जाले उपरांत “फाल्यां चलयेक पळोवंक येतलो, मात्शी चार कांकणां जाय गो गोदु आका” म्हणल्यार “यो… फाल्या दिता” म्हणपी सवाशीण ! सरळ मनांची. वेळा प्रसंगाक आदाराक धांवपी शेजाऱ्याक च्या, साकर केन्ना तूप धंयाची वाटी भरून दिवपी सवाशीण. ऐन वेळार अडचणीक कापडाची घडी मोडून एकाद्रे व्हंकलेक कापड न्हेसूक दान दिवपी सवाशीण. घोवाची, घराब्याची देवी देवताचेर आदराचो, विश्वासाचो भार घालून मुखार धैर्यान जगपी सवाशीण.

श्रावणी सोमार! आयतार पूजपी. दर आयताराचें नवें पक्वान खावोवपी. तरे तरेचे शिवराक शाखो रांदपी, वाडपी, पुजपी. पंचम उमास, उपास, दरेका धर्मीक बंधनाक पाळो दिवपी युगा युगांक सवाशीणीचो वसो… सतत मुखार व्हरपी हे सवशीणीक श्रावणांत येवकार. आमकां मायेमोगान सांबाळपी सवाशीणीक आमचो ह्या जायां जुयांच्या परमळांत येवकार! नमस्कार !

– विजया शेळडेकार