शेतकार, तरणाटे, रोजगार आनी उदरगती खातीरबायलांच्या फुडारपणा खाला इतिहासीक पावल

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

2014 वर्सा मोदी सरकार स्थापन जायत सावन भारताच्या वेपार धोरणाक मार्गदर्शन करपी व्यापक तत्वगिन्यान ह्या कबलातींत दिसून येता. ताची बुन्याद सर्वसमावेशकता, सशक्तीकरण आनी सामायीक समृद्धी हातूंत आसा.

भारत आनी न्यूझीलंड हांचे मदीं सोमारा जाल्ली मुक्त वेपार कबलात विकसीत देशां कडेन भारताचे संबंद स्थापीत करपा खातीर एक म्हत्वाचो मैलाचो पांवडो थारला. शेतकार, बायलां, तरणाटे आनी रोजगार निर्माण करपी उद्देगांक खऱ्या अर्थान लाव दिवपी संवसारीक अर्थीक भागिदारीची प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी हांची संकल्पना तातूंतल्यान दिसून येता.
ब्रिटन आनी युरोपीय संघ ह्या मुखेल विकसीत अर्थवेवस्थे कडेन इतिहासीक वेपार कबलाती केल्या उपरांत ही मुक्त वेपार कबलात जाल्या. ह्या कबलातींक लागून संवसारीक बाजारपेठेंत भारताची सुवात घटमूट जाता आनी सद्याच्या संवसारीक अनिश्चितताय आनी अस्थिरतायेच्या काळांत लेगीत संवसारांतल्या कांय फायद्याच्या अर्थवेवस्थेंत निर्यातदारांक स्पर्धात्मक लाव मेळटा.
निर्यात आनी रोजगार
निर्मितीक म्हत्वाची चालना
सगळ्या भारतीय उत्पादनां वयले शुल्क बेगोबेग काडून उडोवपाची न्यूझीलंडाची वचनबद्धता हो ह्या परस्पर फायद्याच्या कबलातीचो केंद्रबिंदू आसा. हाका लागून सध्या जे 10 टक्के कर घेतात त्या बाजारपेठेंतली एक मुखेल आडखळ पयस जातली.
वस्त्रोद्योग, कार्पेट, सूत, कापड, जोतीं, बॅग, बेल्ट, वाहनांचे सुटे भाग, माक्नां, अवजारां, रत्नां आनी भांगरां तशेंच हस्तकला ह्या श्रमप्रधान क्षेत्रांक व्हड उर्बा मेळटली. हे रोजगार निर्माण करपी उद्देग हे भारताच्या एमएसएमई इकोसिस्टमाचो कणो आसा आनी तांकां सर्त आनी बाजारपेठेंतल्या प्रवेशांत व्हड फायदो मेळटलो. हाका लागून निर्यातींत वाड जातली आनी उत्पादन क्लस्टर, कारागीर समुदाय आनी ल्हान उद्देगांनी व्हड प्रमाणांत रोजगार निर्मिती सुरू जातली.
2014 वर्सा मोदी सरकार स्थापन जायत सावन भारताच्या वेपार धोरणाक मार्गदर्शन करपी व्यापक तत्वगिन्यान ह्या कबलातींत दिसून येता. ताची बुन्याद सर्वसमावेशकता, सशक्तीकरण आनी सामायीक समृध्दी हातूंत आसा. शेतकार, कामगार, बायलां, तरणाटे आनी वंचितांक फायदो दिवपी राष्ट्रीय परिवर्तनाचें साधन म्हणून वेपाराक पळयले वचना.
नारी शक्ती
ह्या कबलातीचें एक म्हत्वाचें खाशेलपण म्हळ्यार बायलांच्या फुडारपणा खाला भारताचो हो पयलो मुक्त वेपार करार (एफटीए) आसा. वाटाघाटी करपी पुराय पंगडांत मुखेलपणान बायलांचो आसपाव आशिल्लो. हातूंत मुखेल वाटाघाटीकार, उपमुखेल वाटाघाटीकार, प्रादेशीक मुखेली आनी न्यूझीलंडांतल्या भारताचे राजदूत हांचो आसपाव आसा.
मोदी सरकारांत बायलांचें वाडटें म्हत्व ह्या इतिहासीक कबलातींत दिसून येता. वेगवेगळ्या क्षेत्रांनी प्रशासन, फुडारपण आनी निर्णय घेवपांत बायलांचो सहभाग वाडोवपाच्या व्यापक यत्नांक लागून ‘नारी शक्ती’ ही राष्ट्रीय उदरगतीची चालक आसा ह्या कल्पनेक बळगें मेळटा.
शेतकार पयलो
शेतकी उत्पादकता वाडोवपा खातीर ह्या मुक्त वेपार कबलातीचो आराखडो खूब जतनायेन तयार केला. किवी, सफरचंद आनी म्होंव हांचे खातीर ‘शेतकी उत्पादकता कृती येवजणे’क न्यूझीलंड तेंको दितलो. ह्या उपक्रमांत सुदारीत लागवड साहित्य, संशोधन सहकार्य, उत्पादकांची तांक वाडोवप, फळबाग वेवस्थापन पद्दत, कापणी उपरांतची सुदारणा, अन्न सुरक्षा पद्दत आनी ‘उत्कृश्टतायेचीं केंद्रां’ स्थापन करप हांचो आसपाव जाता. सफरचंद उत्पादन आनी तिगून उरपी मधमाशी पाळपाच्या पद्दतींखातीर प्रकल्प उत्पादन आनी दर्ज्याचो दर्जो सुदारपाक मदत करतले, जाका लागून शेतकी क्षेत्रांत समृध्दी निर्माण जातली.
त्याच वेळार भारतान आपल्या मूळ शेतकी हितसंबंधांची खर राखण केल्या. दूद उत्पादनां (दूद, क्रीम, ताक, धंय आनी पनीर हांचो आसपाव जाता), कांदे, चणे, मटार, मको, भाजीपालो, बदाम, साकर आनी कांय खाशेली तेल आनी फॅट्स सारकिलीं संवेदनशील उत्पादनां शुल्क सवलतींतल्यान वगळल्यात. हाका लागून आयातीक लागून जावपी विस्कळीत सर्ती पसून देशी शेतकारांची राखण जातली हाची खात्री जाता. शेतकार आनी नुस्तेमारांच्या हिताची राखण करप हो सगळ्या वेपार वाटाघाटींत भारताच्या दृश्टीकोनाचो एक म्हत्वाचो भाग जावन आसा.
तरणाटे आनी वेवसायीक
ह्या कबलातीचो एक म्हत्वाचो आधारस्तंभ म्हळ्यार विद्यार्थी आनी कुशळ वेवसायिकांची वाडिल्ली गतिशीलता, जाका लागून भारतांतल्या तरणाट्यां खातीर नवे संवसारीक मार्ग उक्ते जाल्यात.
खंयच्याय द्विपक्षीय वेपार कबलातींत पयलेच खेपे न्यूझीलंडान भारतीय विद्यार्थ्यांची गतिशीलता आनी अभ्यासा उपरांतच्या कामाच्या संदी खातीर एक रचणूक मांडल्या. भारतीय विद्यार्थ्यांच्या संख्येचेर कसलीच मर्यादा आसची ना. विद्यार्थ्यांक तांच्या अभ्यासा वेळार दर सप्तकांत उण्यांत उणे 20 वरां काम करपाक परवानगी आसतली, जाल्यार अभ्यासा उपरांतच्या कामाचे हक्क एसटीईएम पदवीधरांक 3 वर्सां मेरेन आनी डॉक्टरेट संशोधकांक 4 वर्सां मेरेन वाडयल्यात. ह्या कबलाती खाला एका वेळार 5,000 भारतीय वेवसायिकांक ‘तात्पुरतो रोजगार प्रवेश व्हिसा’ मार्ग सुरू केला. हाका लागून तांकां म्हायती तंत्रगिन्यान, अभियांत्रिकी, भलायकी, शिक्षण, बांदकाम, तशेंच योग, आयुर्वेद, भारतीय पाककला आनी संगीत शिक्षण ह्या वेंचीक पारंपारीक क्षेत्रांत 3 वर्सां मेरेन रावपाक मेळटलें.
ते भायर ‘वर्किंग हॉलिडे व्हिसा’ येवजणेक लागून दर वर्सा 1,000 तरणाट्यांक 12 म्हयने न्यूझीलंडांत रावपाक आनी काम करपाक मेळटलें, जाका लागून सांस्कृतीक आदान-प्रदान आनी जागतीक अणभव समृद्ध जातलो.
गुंतवणूक आनी नवनिर्मिती
न्यूझीलंडान भारतांत 20 अब्ज डॉलराची गुंतवणूक करपाची वचनबद्धता व्यक्त केल्या. हे गुंतवणुकीक लागून उत्पादन, मुळाव्यो सुविधा, अक्षय उर्जा, डिजिटल सेवा, अभिनव परिसंस्था आनी रोजगार निर्मिती घटमूट जातली अशी अपेक्षा आसा.
जापसालदारकी निश्चीत करपा खातीर, ‘रिबॅलन्सिंग क्लॉज’ आसपावीत केला, जाका लागून गुंतवणुकीची वचनबद्धता पुराय करूंक ना जाल्यार भारताक सुधारात्मक उपाय करपाक परवानगी दिल्या. ह्या कबलातींतल्यान संशोधन, तंत्रगिन्यान हस्तांतरण, कुशळटाय विकास आनी नावीन्यपूर्ण क्षेत्रांत सहकार्याक प्रोत्साहन मेळटा, जाका लागून वेपार दीर्घकालीन उदरगतीची भागिदारी मेळटा.
वेपार धोरण
भारत-न्यूझीलंड मुक्त वेपार कबलातींतल्यान भारताचे स्पश्ट आनी विस्वासपूर्ण वेपार धोरण दिसून येता. ह्या धोरणांत भारताच्या श्रम-प्रधान क्षेत्रांक अर्थपूर्ण बाजारपेठ उपलब्ध करून दिवपी विकसीत अर्थवेवस्थेकडेन भागीदारी करपाचेर भर दिता आनी त्याच वेळार देशांतर्गत संवेदनशीलतेचो आदर केला. फाटल्या दशकांत, वेपारी कबलातींनी फावो ती राखण दिनासतना असुरक्षीत क्षेत्रांक उक्तें केलें. हाचे उरफाटें आयज भारत बळिश्ट आनी विस्वासार्हतायेच्या स्थितींतल्यान वाटाघाटी करता. शेतकी, दूद आनी हेर संवेदनशील क्षेत्रांक पुरायपणान सुरक्षीत दवरपा खातीर सध्याच्यो वाटाघाटी म्हत्वाच्यो थारल्यात.
भारत प्रगत अर्थवेवस्थे कडेन आपले संबंद चडांत चड घटमूट करीत आसा, तसो विकसीत देशां कडेन आशिल्ले हे वेपारी करार राष्ट्रीय उदरगतीच्या ध्येयां कडेन कशे तरेन जुळोवंक शकतात हाचें एक बळिश्ट उदाहरण जावपाक लागल्यात. ह्यो कबलाती विकसीत भारत 2047 च्या मार्गार सर्वसमावेशक वाड आनी दीर्घकालीन अर्थीक लवचिकतायेची खात्री दितात.

पीयूष गोयल
केंद्रीय वाणिज्य आनी उद्देग मंत्री