भांगरभूंय | प्रतिनिधी
एका लग्न सुवाळ्याक एक बायल बरी भांगरां घालून, सोबीत मेकअप करून, लिपस्टिक बी लावन, सगल्यां कडेन खेळीमेळींत वागताली. मुळांत ती सुंदर आनी ह्या शिरंगारा खातीर आनीक सुंदर दिसताली. कांय बायलो तिचे कडेन पळोवन एकमेकांच्या कानांत फुतफुतालीं. ‘घोव मेल्यार एक वर्स पसून जावंक ना. अशे तरेन नट्टे बिट्टे करप सोबता हिका?’
ती म्हजी पयसुल्ली सोयरी लागताली. आमच्या शेजारा रावताली. सुंदर आशिल्ल्यान एका व्हड घराण्यांत तिचें रोखडेंच लग्न जालें. भाटां बेसां भरपूर. जेवणा खाणाची कसलीच चिंता नाशिल्ली. पूण घोव फोल्गिश्ट आनी वेसनी. धंद्या कडेन लक्ष नाशिल्लें. परत परत दुयेंत पडून हॉस्पिटलांत वचपाचे प्रसंग येताले. व्हडल्या घराचे वासे पोकळ जायत गेले. लग्नाची गांठ सांबाळपाक तिका जिविताचे कश्टे खायत बसचें पडलें.
जरी ती आमची पयसुल्ली सोयरी आसली तरी आमचें येवप वचप चालू आसताले. तिची ही परिस्थिती पळोवन म्हज्या मनांत विचार येताले. खेळीमेळीन वाडिल्ली ही अस्तुरी खंयचीं सपनां घेवन जियेता काय? फकत सवाशीणपणाचें वैभव मिरोवपाक? पूण हो विचार मांडपाक म्हाका धाडस जालेंना. बरें ताचेर कांयच उपाय नाशिल्लो. अशे अवस्थेंतल्यान सुटावो मेळपाक तितलें सोंपेय नाशिल्लें. समाजीक रितीरिवाजांनी आमच्या समाजाची मानसिकताय इतली घट्ट बांदून घाल्या की तातूंल्यान सुटावो मेळपाच्यो सोंप्यो वांटो आसूनय आमी तांतूतल्यान मेकळे जावपाक सोदिनात.
विधवा विशींच्या वायट चाली प्राचीन काळां सावन चालू आसात. म्हजे भुरगेपणांतली पुर्तुगेज काळांतली ही गजाल. शेजारच्या घरांतलो आमचो सोयरो, लग्न जावन एका वर्सां भितर मोटार सायकलीच्या अपघातांत गेलो. ताची बायल गुरुवार. तो भुरगो म्हज्याच वयाचो. आमी एके शाळेंत एकाच वर्गांत शिकताले. ते खातीर ताच्या घरा वचप जातालें. राशी वयल्या घरांत ताचो सांबाळ बरे तरेन जालो. पूण आवयक मात रांदची कुडी भायर वचपाक मेळ्ळें ना.
ते दीस वेगळे आशिल्ले. आयच्यो बायलो शिकल्यात, नोकरी करतात. अर्थीक नदरेन सक्षम आनी स्वतंत्र जाल्यात. तशेंच आधुनीक तंत्रज्ञानाक लागून मनशाक जे तरेच्यो सुविधा मेळपाक लागल्यात. तांचोय बायल मनशांक खूब तरेन फायदो जाला. एक वाहन चलोवपाक येवप हे जिवितांतले आत्मनिर्भरतेचे व्हड सामर्थ्य आसा.
विज्ञान तंत्रज्ञान मनशां मदीं कसलेच भेदभाव करिना. पूण समाजीक आनी धर्मीक वेवस्थेन हे भेदभाव घाल्यात. जाती वेवस्था चालीक लावन समाजांत उच्च, नीच अशे पांवडे घालून समाजाचे वांटे घाल्यात. तातूंतय बायलांचो वेगळो पांवडो आसा. बायल मनीस खंयचेय वा कितलीय वयले जातीची आसूं, तिका तिचे जातींत सकयली सुवात दवरल्या. पूण हें इतल्यान सोंपना, जर ती विधवा आसत तर तिका आनीकय सकयल्या सुवातीर धुकल्ल्या. ते खातीर सवाश्ण आनी विधवा अश्यो दोन परस्पर विरोधी अवस्था निर्माण करून दवरल्यात.
जाणटेपणांत खंयचेय बायलेक विधवापण भोगचें पडलें तर सैमीक सभाविकपण म्हणचें पडटा. पूण ऐन वयांत जर वैधव्य आयलें तर तिची मानसीक अवस्था कितें जातली? सगल्यो संवेदना अतृप्त दवरून तिका दीस काडचे पडटात. वयर सांगिल्ल्या दुसर्या प्रसंगातले बायलेक हेच अवस्थेंतल्यान वच्चें पडलें.
आमच्या सर्वसमावेशक धोरणाक लागून आनी बायलांक शिक्षण आनी हेर सुविधांचे अधिकार मेळिल्ल्यान. समाजीक माचेर बायलांक दादल्यां इतलेच अधिकार मेळ्ळ्यात. सगळ्या पदांचेर बायलांनी आपली सुवात निर्माण केल्या. राजकी वा शासकीय मळार बायलां भाग घेतात. आमदार, खासदार आनी मंत्री अश्या राजकी मळारय बरी कामगिरी करून दाखयतात. तेच वरीं आधुनीक विज्ञान आनी तंत्रज्ञानांत आपली विद्वता दाखोवन दिल्या. म्हणजेच संविधानान दिल्ल्या अधिकाराचो वापर करून महिला आपलेया ताकींन आपखोशेन फुडें येतात. थंय सवाश्ण बायल वा विधवा बायल हो भेदभाव जायना.
पूण धर्मीक मळार मात उरफाटें चित्र मुखार येता. धर्मीक आनी परंपरेच्या नांवात चलत आयिल्ल्यो चाली, रितींचो अन्याय तोंड धांपून सोंसून घेतात. कांय देवळांनी बायलांक प्रवेश दिवपाचेर वाद घालतात. आपल्या हक्कांची पुराय जाणविकाय आसूनय धर्मीक चाली रितीच्या वेळा खुद्द बायलां आपली मानसिकताय कशीच बदलपाक तयार जायनात. हें फकत एकाच धर्मा पुरतें मर्यादीत ना. सगल्यां धर्मांत हेंच चलत आयलां. पूण ज्या समाजान धर्मांचे वर्चस्व न्हयकारलां थंय बायल आनी दादलो हो भेदभाव उणो जाला. तेच बराबर थंय घोव नाशिल्ले बायलेक वेगळे नदरेन पळयतात.
एका काळांत बायल पुराय घोवाच्या आदारार जगताली. वयल्या दोनूय प्रसंगांत समाजाची रचना तशीच आशिल्ली. तेन्ना अन्याया आड वचपाचें धाडस नाशिल्लें. पूण आयची परिस्थिती वेगळी आसा. समाज बदलपाची तांक अस्तुरी मदीं निर्माण जाल्या. तरीय त्या प्रमाणें समाजीक नदर तयार जावपाक फावो आशिल्ली तशी जावंक ना. वयर सांगिल्ले पयले बायले कडेन समाज परिवर्तनाच्या नदरेन पळोवपाची समाजाची मानसिकताय तयार जाली ना, अशेंच दाखोवन दिता.
साहित्य हे समाज परिवर्तनाचे एक प्रभावी माध्यम म्हणून मानतात. एका काळांत साहित्यांतल्यान समाज प्रबोधनाचें काम व्हड प्रमाणांत जातालें. पूण आयज सगल्या मळार समाज प्रबोधनाच्या कामाचेर आडनदर जाल्या. सांगपाचे म्हणजे जेन्ना सवाशीणपण वैभवाचें वर्णन जाता, कथानकाचो एक वांटो म्हणून तें मान्य करपाक जाता. पूण जेन्ना एक समाजीक वा धर्मीक चाल म्हणून कवतूक जाता. तेन्ना ह्याच समाजांतल्या विधवा बायलांच्या भावनांचो विचार जावपाक जाय. लग्न आनी सण सुवाळ्यांत दांपत्य म्हणून जो खाशेलो मान मेळटा. त्या वेळा अस्तुरेची वळख सवाश्ण म्हणून जाता म्हणजेच घोवाची बायल म्हणून जाता. एके तरेन ही गुलामगिरिची मानसिकताय आसा. पूण ती व्हड अभिमानान आपणायतात. आमी एक मतींत धरपाक जे मेरेन सवाश्ण ही अवस्था आमी मान्य करतात ते मेरेन विधवा ही विरुद्ध अवस्था आपोआप मान्य जाता. सवाश्ण हे अस्तुरीचें जितलें सोबीत रुप आसा तितलेंच वैधव्य हें विरोधी रुप आसा. ह्या दोगां मदली वणट मोडून उडोवपाचे यत्न जावपाक जाय.
विज्ञानदूत श्रीकांत शंभू नागवेंकार
9096512359
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
