रानवटी उज्याक लागून हिमखंड विरगळटा: वादळां, धुंवर हिमखंडांत पावता

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

डेहराडून, खबरां संस्था: फाटल्या कांय दिसांनी उत्तराखंडांतल्या पांच जिल्ह्यांनी जळिल्लो रानवटी उजो निवळ्ळो. मात हिमालयाच्या हिमखंडांचेर ताचो परिणाम दिसून आयला. वाडिया-भूविज्ञान संस्थेच्या ताज्या अहवाला प्रमाण, ह्या उज्याक लागून हिमखंडांतल्या कार्बनाचें प्रमाण सरासरी परस अडेज पटींनी वाडलें. १८९९ नॅनोग्रामां परस चड जालें. वाडिया इन्स्टिट्यूटचे आदले हिमखंड संशोधक डॉ. डी.पी. डोभाल हांणी फाटल्या गिमांत सरासरी परस सकयल बर्फ पडपाक आनी वार्‍याच्या प्रदुशणाक लागून हिमखंडांचेर कार्बन थर जमला अशें तांणी सांगलें. कार्बनाचे कण गरम आसतात. ते हिमखंडाच्या माथ्यार चिकटून उरतात आनी वितळपाक वेग वाडयतात.

परिणाम.. ३७ वर्सांनी बर्फान भरिल्लो वाठार २६ चौरस किमी देवलो

उत्तराखंड स्पेस युटिलायझेशन सेंटर (यूएसईसी) चो आदलो संचालक आनी ३४ वर्सां हिमखंडाचेर अभ्यास करपी प्रा. डॉ. एमपीएस बिष्ट हांणी सांगलें, अंदूं ७ जिल्ह्यांनी २२ दीस रानवटी उजो पेटत आशिल्लो. १४५० हेक्टर रान नश्ट जालें. ताचो धुंवर आयज लेगीत हवेंत आसा. ताचो परिणाम चमोलीच्या ऋषी गंगा कँटच्या दक्षिणे कडल्या भागाचेर जाला. थंयच्या हिमखंडाचेर तो स्पश्टपणान दिसता.

ब्लॅक कण सप्तकभर हवेंत रावतात. ते सुर्याचो उजवाड नेटान सोंसून घेतात. देखून हिमखंडाचो पृश्ठभाग उश्ण जावन विरगळपाक लागता.

यूसेकच्या अहवाला प्रमाण, फाटल्या ३७ वर्सांनी उज्याक लागिल्लो उजो आनी कार्बन कणांक लागून हिमालयाक बर्फाने धांपपी वाठार २६ चौरस किमी इतलो देंवला. नंदादेवी बायोस्फियर रिझर्व्हचे ऋषिगंगा कॅचमेंटांत वट्ट २४३ चौरस किमी वाफा बर्फा खाला आसतालो. आतां ते २१५ चौरस किमी इतलोच उरला.

उत्तराखंडांतल्या हिमखंडांचेर ‘कार्बन’

२० वर्सांत ४४ हजार हेक्टर रान नश्ट: उत्तराखंडाच्या रान खात्याच्या म्हणण्या प्रमाण २० वर्सांत ४४ हजार ५५४ हॅक्टर रान वाठार उज्याक लागून नश्ट जाला. तापमानांत १ अंश बदल जाल्ल्यान हिमालयांतल्या हिमखंडा सयत बर्फाचो वाठार विरगळपाचें कारण थारता.