राजकारण आनी शिक्षणीक पात्रताय: एक विसंगत

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

के रळचे राज्यपाल राजेंद्र विश्वनाथ आर्लेकार हांणी 23 मे 2026 दिसा गोंयांत पणजी हांगा जाल्ल्या राष्ट्रीय युवा संसदेचे कार्यावळींत उलयतना सद्याचे देशातले शासकी वेवस्थेंतले दोश नदरेक हाडले. तांणी राजकारण प्रवेश अर्थांत ग्रामपंचायत ते आमदार, खासदार, प्रधानमंत्री, राष्ट्रपती जावंक उमेदवाराक कसलीच शिक्षणीक पात्रतायेची अट ना. सय करपाक नकळो आशिल्ले लेगीत वेंचणुकेंत उमेदवारी अर्ज भरूंक शकतात. पूण साद्या सरकारी शिपायाच्या पदा खातीर अर्ज करपी उण्यांत उणो धावी पास आसचो पडटा अशी खंत उक्तायली.
तांणी फुडें म्हळें की, भौशीक मोटार चलोवपाक लेगीत कायदेशीर रितीन मुळावी पात्रताय, औपचारीक प्रशिक्षण आनी सुरक्षेची खात्री केले उपरांत वैध परवानो दितात. मागीर राजकारणांत प्रवेश करतल्याक शिक्षणीक पात्रतायेची अट कित्याक ना असो अप्रत्यक्ष तांणी प्रस्न केलो. तांणी केल्ल्या विधानाचेर खोलायेन विचार करप गरजेचें अशें म्हाका दिसता. सामान्य नोकऱ्यां खातीर हे खर मानक आसून लेगीत राजकारणांत प्रवेश करपाक वा मंत्री जावपाक समाजीक वा शिक्षणीक निकश एकदम शुन्य. सध्याच्या वातावरणा खाला व्यक्ती स्वताच्या नांवार सय करपाक कळना जाल्यार लेगीत येसस्वीपणान वेंचणुकेंत उबो रावंक शकता आनी अनपढ उमेदवार जैतिवंत जावन ताचें सरकार सत्तेर आयल्यार मंत्रीपदाचो जाय तसो उपभोग घेता. कारण ताच्या कार्यालयीन सेवे खातीर उच शिक्षण घेतिल्ले अधिकारी आसतात. भारतांत जायत्या सरकारी नोकऱ्यां खातीर उण्यांत उणी शिक्षणीक पात्रताय आसा. देखीक- शिपाय पदा खातीर धावी
पास जाल्लो आसप गरजेचें, कारण ह्या पदा खातीर
शिक्षण ही मुळावी गरज मानतात.
राजकारणांत प्रवेश मेळोवपा खातीर आंगठो छाप चलता हें आमचे प्रजासत्ताक देशातल्या राजघटनेतलें सत आयकून अजापीत जावंन शकता,
राज्यपाल राजेंद्र आर्लेकार हांणी केल्ल्या ह्या विधानाचो अर्थ असो की राजकारणा खातीर कसलीच शिक्षणीक पात्रताय वा अणभव हाची तपासणी करपाची गरज ना. फक्त मतदार उमेदवाराची शिक्षणीक पात्रतायेची, अणभवाची तपासणी करिनासतना आशिक्षीत उमेदवाराक वेंचून काडटात. भारतीय वेंचणूक आयोग उमेदवाराची पिराय, नागरिकता, गुन्यांवकारी फाटभूंय, आनी मालमत्ता तशेंच अर्थीक बाजू तपासता. ही वेवस्था कितली सादी दिसली तरी ताचे फाटल्यान जायत्यो समाजीक, नैतीक आनी प्रशासकी समस्या लिपल्यात.
हाका लागून समाजांत शिक्षणाचें म्हत्व उणें जायत आसा असो संदेश मेळटा, आनी नीतीशास्त्राचो उणाव आनी फुडारपणाच्या दर्ज्याचेर प्रस्न उप्रासतात. समाजीक नदरेन फुडाऱ्याचेर समाजांत नवे कायदे, धोरणा थारावपाचीय जापसालदारकी आसता योग्य निर्णय घेवपाक योग्य मानसीककताय, नैतीक मुल्यां, रणनिती कुशळटाय आनी अणभवाची गरज आसता. पूण आंगठो छाप पूण मनीस बरो अशे मानसीकतायेंतल्यान मतां दिवन वेंचून हाडल्यार मानल्यार स्वताच्या हातान पांयार कुराड मारपा भशेन जाता, आनी राजकी मळार गुणवत्ते परस पयश्यांची चड गरज ना हें स्पश्ट जाता. देखून जायते फावटी वेंचणूक जिखपी उमेदवार फक्त लोकांचें लक्ष ओडून घेवपाक येसस्वी जातात, पूण तांकां योग्य फुडारपण दिवपाची तांक नासता.
राजकारणा खातीर शिक्षणीक गरज ना जाल्यार ताचो परिणाम कितें असो प्रस्न उप्रासता? ताचो परिणाम म्हळ्यार समाजाक सुदृढ धोरणां, नीत आनी प्रशासकी कुशळटाय जायनासतना वेंचणूक फक्त पयश्यांच्या बळार मतांचो खेळ करून राजकारणांत प्रवेश केल्यार दीर्घकाळ उदरगतीची येवजण, प्रशासकी जापसालदारकी आनी समाजाची अपेक्षा आशिल्ली नीतीशास्त्राची पातळी इबाडटा. हाकाच जायत्या देशांनी राजकारणा खातीर उण्यांत उणी पात्रताय थारायल्या. देखीक- युरोपीय देशांनी राजकारणी म्हूण वेंचून येवपा खातीर विशिश्ट शिक्षणाची गरज आसता. हे पद्दतीक राजकारणाचो दर्जो वाडयता, नीती वाडयता आनी वेंचणुके विशीं जागृताय हाडटा.
भारता खातीरय अशीच पद्दत जाय. राजकारणांत योग्य पात्रताय आशिल्ले उमेदवार वेंचून काडल्यार नैतीक, जबाबदार आनी सक्षम फुडारपण उदेतलें. तशेंच, शिक्षण आनी प्रशिक्षण फक्त वैयक्तीक कुशळटाये खातीर न्हय, तर नीतीशास्त्र, नागरी जापसालदारकी, रणनिती विचार आनी प्रशासकी कुशळटाय विकसीत करपा खातीरय म्हत्वाचें. फकत आंगठो छाप्याच्या आदाराचेर वेंचणूक जिखले उपरांत त्या मनशाक पद सांबाळपाक खूब अडचणी येतात. देखून राजकारणा खातिरूय सरकारान योग्य शिक्षणीक आनी प्रशिक्षणाची वेवस्था तयार करपाची गरज आसा.
ह्या सगल्या परिस्थितींत समाजाचे प्रगती खातीर, लोकशाय घटमूट करपा खातीर, देशाच्या फुडाराचो निर्णय घेवपी फुडारपणाचो दर्जो सुदारपा खातीर शिक्षणाची भुमिका खूब म्हत्वाची. राजकारण फक्त मतपेटी वा आंगठो भरून फुडें वचना, पूण योग्य पात्रताय आनी नीत जाय पडटा. ह्या घटकांचो विचार करून भारतान राजकारणा खातीर उण्यांत उणी शिक्षणीक पात्रताय आनी प्रशिक्षण पद्दत तयार करपाची गरज आसा, जाका लागून समाजांत चड पारदर्शकताय, जापसालदारकी आनी नीत रुजतली.
अायच्या सर्तीच्या युगांत लागीं लागीं दरेक मळार शिक्षणाक म्हत्व आयलां. नागरीक, कार्यकर्ते, अधिकारी हे सगलेच व्हड प्रमाणांत शिक्षीत जाल्यात. अशे परिस्थितींत जर फुडारी अशिक्षीत वा उणो शिक्षीत आसत जाल्यार ‘सगले शिक्षीत आनी फुडारी अडाणी’ हें समीकरण खूबशा जाणांक खटकता. ताका लागून आधुनीक काळांत राजकारणांत शिक्षणाचें महत्व नक्कीच वाडलां.
निमाणें समाजाचे प्रगती खातीर, देशाच्या फुडारा खातीर आनी बऱ्या फुडारपणा खातीर शिक्षण गरजेचें. फक्त मतांनी, फक्त आंगठो छाप राजकारण प्रवेश करून समाज सुदारूंक शकना, ताका उण्यांत उणीं पांच वर्सां ग्रामपंचायतीचो सरपंच म्हूण अणभव, योग्य शिक्षणीक पात्रताय आनी नीत आसल्यार आमचो समाज चड सक्षम जातलो.

सुदिन वि. कुर्डीकार.
8275425404