भांगरभूंय | प्रतिनिधी
सध्या गोंय धगधगता. कारण जालां अनुसुचीत जमातींचें (एसटी) राजकी आरक्षण. फुडले वेंचणुकेंत चार मतदारसंघ राखीव मेळचे म्हूण यत्न चल्ल्यात. सध्या एससी खातीर एक राखीव आसा. जनगणने उपरांतूच एसटी आरक्षण दिवपाचें म्हणटाले. मात, तिका उशीर लागू येता, म्हूण 2027 चे वेंचणुके सावन तें दिवपाचे यत्न चल्ल्यात. क्षत्रिय मराठा समाज आनी भंडारी समाजान जनगणने पयलीं आरक्षण दिवपाक विरोध केला. ‘मतदारसंघ पुनर्रचणुके उपरांत लोकसंख्या पळोवन तें दिवचें. पोरणें लोकसंख्येचेर दिवप हो हेर समाजांचेर अन्याय थारतलो’, असें तांचें म्हणणें. आतां सांगें आनी काणकोणाय विरोध जालो. ‘12 टक्के एसटी समाजा खातीर 88 टक्के हेर समाजांचेर अन्याय नाका’, अशी जाहीर भुमिका काणकोणकारांनी घेतल्या. ह्या दोनूय मतदारसंघांतल्या कांय लोकांचें मत ‘हे मतदारसंघ घोळटे दवरचे.’ राज्यांतल्या कांय लोकांचें मत ‘राजकी न्हय, तर कसलेंच आरक्षण नाका. दिवपाचेंच जाल्यार अर्थीक बाजू पळोवन सगल्यांकूच दिवचें!’ ह्या वाडत वचपी वादविवाद, युक्तीवादांत समाजीक एकचार, भावचार इबाडचोना, मनभेद जावचे नात, हाची जतनाय गोंयकारांक घेवची पडटली… आनी हेंच चड म्हत्वाचें!!
हालींच प्रेरणा दीस कार्यावळींत एसटी आरक्षणाची कार्यवाही करपाचें आस्वासन सरकारान दिलें. उपरांत खूब वर्सांनी एकठांय आयिल्ल्या एसटी फुडाऱ्यांनी तशी मागणी केली. दिल्लीक वचून सगल्यांनी तशी चर्चाय केल्या, निवेदनां दिल्यांत. सांगें, केपें, काणकोण, नुवें आनी प्रियोळ हातूंतले चार मतदारसंघ राखीव जावपाची शक्यताय आसा. हांगां भाजपाचे, युती पक्षांचे प्रतिनिधी आसात. तरीय विरोध जावंक लागला. संविधानाच्या कलम 330 आनी 332 प्रमाण, अनुसुचीत जाती आनी अनुसुचीत जमाती हांकां लोकसभा आनी विधानसभांनी राखीव जागे दवरपाची तरतूद आसा. शेंकड्यांनी वर्सां जांकां सगल्याच मळांचेर वायट वागणूक मेळ्ळी, तांकां मुखेल प्रवाहांत हाडपाक, समाजीक न्याय, हक्क, लोकशाहींत प्रतिनिधीत्व दिवपाक हो निर्णय घेतिल्लो. संविधान मानून घेतलें त्या दिसा सावन लागू जाल्ली तरतूद सुरवेक 10 वर्सां खातीर आशिल्ली. मात उपरांत घटनादुरुस्ती वरवीं तिचो कार्यकाळ वाडत गेलो. आतां तर तो सामकोच संवेदनशील मुद्दो जाला. हेर समाजूय शिक्षण, नोकरेंत आरक्षण दिवचें म्हूण आंदोलनां करपाक लागल्यात.
सध्या लोकसभेच्या 543 जाग्यां मदले 84 जागे एससीं तर 47 जागे एसटीं खातीर (वट्ट 131- 24 टक्के) राखीव आसात. विधानसभांनी एससींक 614 तर एसटींक 554 जागे मेळून 1168 जागे राखीव दवरल्यात. लोकसंख्ये प्रमाण ते थारतात. कायद्यान, ह्या मतदारसंघांनी हेर समाजाक उमेदवारी मेळना. गोंयांत पेडणें मतदारसंघ एससी खातीर दवरला. स्वराज्य संस्थांनी मतदारसंघ घोळटे दवरपाची तरतूद आसा. मात विधानसभा, लोकसभे खातीर कायदेशीर, घटनात्मक प्रक्रिया करची पडटली. राजकी आरक्षणाचो उद्देश तळागाळांतल्यान समाजांचें प्रतिनिधीत्व वाडोवप हो आसाच, पूण हेर सगल्या घटकांचो विस्वास तिगोवप, जातीय एकवट घट करप, समाजीक संतुळा सांबाळप, ही पसून लोकशायेची जापसालदारकी, आनी कर्तव्यूय!
राजकारण हें आयज सर्वार्थान ‘द बेस्ट’, अशें करियर जालां. सत्ता, अर्थीक शक्त आनी प्रभावाचें तें साधन. राजकी मळाचेर सगलेच पावल दवरपाक सोदतात. साहजिकूच एकाच वेळार चार मतदारसंघ कायमचे राखीव जाले, जाल्यार हेर समाजांतले आमदार, मंत्री जावंक इत्सुक आशिल्ले फुडारी आनी तांच्या वावुरप्यां मदीं असंतोश निर्माण जावपाची शक्यता न्हयकारपाक येना. वर्सांचीं वर्सां आमदार, मंत्री आशिल्ल्यांचो वेंचणूक लढोवपाचो मार्ग बंद जावंक शकता. देखून ही घोळट्या मतदारसंघाची कल्पना मुखार आयल्या. सरकाराक आतां सगल्यांक मान्य जातलो असो तोडगो कोणाक दुखयनासतना काडचो पडटलो. आपलेच दांत आनी आपलेच ओंठ, हें तरेचें काम तें!
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
