भौसाचें शिक्षण

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भारताच्या चालू वर्साच्या 24 व्या अंकाच्या संपादकीय अग्रलेखांत खरी पात्रताय आंगांत हाडून मेळयिल्लें स्वराज्य तेंच खरें स्वराज्य आसा. ना म्हणल्यार मुद्दाम गळ्यांत बांदून स्वराज्य (autonomia) म्हणल्यार एका कोंब्याक उस्तीतना कोयरांत मेळयिल्ल्या रत्ना भशेन आसा. अशें विधान आमी केल्लें. वामन अवताराचो इतिहास मुखार दवरून खरें स्वातंत्र्य म्हणल्यार राजकी स्वातंत्र्य हें तिसरें कार्य वा निमणी मोख मतींत घेवन, ह्या तिसऱ्या कामाक आदार दिवपा खातीर पयलीं दोन कामां कितें आसूंक जाय हाचो विचार करपाची आस्त आशिल्ली. पूण आमच्या सद्याच्या परिस्थिती प्रमाण, ह्या पयल्या कामाचेर विचार करपाचें आमी आयज थारायलां.
स्वराज्य भोगपाची पात्रताय आंगांत हाडप म्हणल्यार राजकीय सुदारणा करप. हातूंत संवसारांतल्या सगळ्या सुदारणांचो आस्पाव जाता. सत्याचे साधक (मुमुक्षु) जाल्ल्या लोकांनी त्यागाच्या मार्गा कडेन केल्ले यत्न आमी वगळ्ळे जाल्यार हेर धर्मींक यत्नांचोय आस्पाव ह्या राजकी सुदारणा मदीं जातलो. पूण वेव्हाराच्या मार्गाचे नदरेन, अदमासाच्या विचारांनी वर्तमान काळा प्रमाण, तल्लीनताय आनी साद्या जिवीत बळग्याचेर वा आतांच्या राजकी स्वातंत्र्याच्या राजगादयेर बशिल्ल्या देशांची देख मतींत दवरून, खऱ्या स्वराज्याचो आस्वाद घेवपाची पात्रताय मेळोवपा खातीर चड गरज आसा. आनी अश्याच गरजेच्या गजालींचो आमी विचार करूंक जाय. देखून हे नदरेन विचार केल्यार गणेस पुजेचे संदर्भांत लेगीत आमचे दोळे सोंपेपणान भौसाचे शिक्षणा कडेन वळटात.
‘भौसाचें – शिक्षण’ हें उतर खूब व्हडलें आसा. सादारण लेखकांच्या बरपावळी सावन पयल्या दर्जाच्या लेखकांच्या बरपावळी मेरेन भौसाचे शिक्षणाच्या विशयाचेर दरेका लेखकान आपले विचार उक्तायले नात अशें चुकून केन्नाय घडटा. जशें हवेंत शेंवटिल्ल्या फातराक परतून जमनीचेर येवन आपटुवपाक गुरुत्वाकर्शणाची गरज आसता. वा सद्याचे परिस्थितींत भाशेंत उलोवपा जाल्यार ज्या प्रमाण पाठ शाळांतल्या सादारण विद्यार्थ्यांक वर्सुकी परिक्षा पास जावपाक शिफारस पत्राची गरज लागता, तशीच एकाद्रें व्यक्तीक, समाजाक, वा राश्ट्राकय स्वताची सुदारणा करपा खातीर भौशीक शिक्षणाची गरज आसता. ह्या कारणाक लागून भौसाचे शिक्षणाच्या विशयाक लेखक वर्गाक व्हड लोकप्रियताय फावल्या. आनी ह्या अश्या विशयाचंरे खूब साहित्य बरयलां. आनी ताकाच लागून भौशीक शिक्षणाचेर बरोवन आमी फकाणां करपाचो गुन्यांवकार जावंक सोदीना. पूण भौशीक शिक्षणाच्या हे दिशेन आमकां खंयचो भाग उणाव आसा तें आमी फकत दाखयतलें.
भौशीक शिक्षणाच्या विशयाचे तीन भाग जातलें. हाच्या पयल्या भागांत मुळाव्या शिक्षणाचो आस्पाव जाता. ह्या शिक्षणाची गरज भागोवपाक सरकारान राजभाशे खातीर आनी लोकांनी आपले आवय भाशे खातीर पुराय स्वरुपांत नासले तरी यत्न करतात. भौशीक शिक्षणाच्या दुसऱ्या भागांत उच्च वा माध्यमीक शिक्षण मेळोवपा खातीर क्रिस्तांव समाजाचे यत्न तोखणायेचें आसात. पूण हिंदु समाजाचेय दोळे ल्हवू-ल्हवू उगडपाक लागल्यात. भौशीक शिक्षणाच्या तिसरें पावल म्हणल्यार राजकी शिक्षण हें जावन आसा. स्वराज्य भोगपाचे पात्रतेचे नदरेन मुळावें वा माध्यमीक शिक्षण हें साधन. आनी राजकी शिक्षण हें ध्येय.
भौशीक शिक्षणाचें सामान्य स्वरुप आशिल्ल्या ह्या भौशीक शिक्षणाच्या तिसऱ्या भागा खाला गोंयांत कसलोच यत्न जावंक ना अशें म्हणूं येता. अश्या शिक्षणांतल्यान सामान्य लोकांक तांच्या राजकी हक्कांची जाणविकाय करप हें काम आसता. उच्च दर्जाच्या लोकांक वा माध्यमीक शिक्षण घेतिल्ल्या लोकांक पुस्तकांतल्या गिन्याना वयल्यान वा परदेशी निरिक्षणांतल्यान आनी राजकीय शिक्षणांतल्यान नारिकत्वाचे हक्क कितें? आनी तांचे कडेन कशे संबंद आसात? हें समजता. पूण वयल्या दोन साधनांचो नागरिकत्व म्हणल्यार कितें चीज आसा? हें समजना. स्वराज्य भोगपाचे पात्रतेचे नदरेन सामान्य लोकांक तांचे नारिकत्वाचे हक्क शिकोवप खूब म्हत्वाचे आसात. वा ह्या शिक्षणाक आमी राजकीय शिक्षण अशें म्हणटात.
स्वराज्याचो गाडो सुटसुटीत चलोपाक जाय आशिल्ल्यान जायत्या गजालींची गरज भासता. तातूंत पयली गजाल म्हणल्यार जिणेची आनी मालमत्तेची सुरक्षीतताय. ही सुरक्षीतताय बरे रितीन नंदपाक सामान्य लोकांक राजकीय शिक्षणांतल्यान नागरिकत्व म्हणल्यार कितें आसता? औपचारीक यत्न वा चळवळीचें स्वरुप कितें आसता? अधिकाऱ्यांची मनमानी वागणुकेक औपचारीक उपायांनी कशे तरेन आळो घालूं येता?. सरकारा कडल्यान जाल्ल्यो चुकी राज्याच्या नेमा प्रणाण निशस्त्र प्रतिकार करून कशी सुदारूं येता? कौन्सिलांत वेंचून येवपाक सोदपी उमेदवारांचीं चुकीं अचूकपणान कशीं वळखुवप?, आपल्या नात्यांतल्यांक सरकारी नोकरी मेळोवपी खातीर कौन्सिलांत मान्य केल्ल्या कौन्सिलराची सुवार्थी वृत्ती
कशी आडावप? आनी हेर अश्यो जायत्यो गजाली. ज्यो स्वराज्य पात्रताये खातीर खूब गरजेच्यो आसतात. त्यो ल्हान प्रमाणांत शिकोवच्यो.
ह्या सर्वसामान्य लोकांच्या राजकी शिक्षणांतल्यान स्वराज पात्रताय मेळपाचे दिकेन खूब फायदे मेळटात. हांगा मतदानाचो अधिकार एक देख म्हणून घेवूं या. नागरिकत्वाच्या जायत्या हक्कां मदीं हो एक हक्क खूब म्हत्वाचो. सामान्य लोकांक हो हक्क सारको वळखुवपाक मेळ्ळो जाल्यार आमच्या वेंचून आयिल्ल्या प्रतिनिधींच्या आंगांत, सुवार्थ, पक्षपात, आनी निंदा करपाची प्रवृत्ती, ते कौन्सिलांत गेले उपरांत आडावप खूब शक्य आसा. तेच प्रमाण सरकारी भलायकी खात्यांतली नोकरी मेळोवप, वा कोमेर्सियाल मेडिकल स्कुलांत एकाद्री प्रोफेसराचो जागो बळकावंक सोदपी धूर्त मदारीच्या रणनितीक आळाबंदा बसतलो. अशी युक्ती, आमच्या पवित्र मताधिकाराच्या वापरांत अशी रणनिती योग्य रितीन वळखुवपाक मेळप आयचे परिस्थितींत खूब गरजेचें. दुसरे वटेन पळयल्यार अशें दिसून येता, नागरीकत्वाच्या खऱ्या हक्का विशीं अज्ञान पाळिल्लें आशिल्ल्यान ताका लागून खूबच अनर्थ घडटा. दंगली सारकिल्ल्यो गजाली घडटात. आनी हाका लागून भौशीक शांतताय इबाडटा. जिणेची आनी मालमत्तेची सुरक्षेचेर परिणाम जाता. हें जें राजवेवस्थेचें एक निमाणें ध्येय आशिल्लें ताका धक्को बसता.
ज्या देशांनी सामान्य लोकांक तांच्या राजकी हक्कांची जाणविकाय बरे तरेन पटल्या. त्या देशांत स्वराज्याचो भोग घेवपाचें पयलें पावल बरे तरेन उबारलां अशें म्हणूं येता. हाका लागून स्वराज्याक – खऱ्या आवतोनोमीस दर आमकां पात्र जावचे आसल्यार भौसाचें शिक्षणा खाला सामान्य लोकाचें राजकीय शिक्षण तें योग्य रितीन त्या भौसाक दिवचें पडटलें. आनी स्वराज्याचे खरे पात्रतायेचें हें पयलें पावल. स्वराज्याच्या पात्रतायेंतलें दुसरें पावलाचो विचार मुजरत फुडारांत करूंया.
अनुवाद -विशाल खांडेपारकार
8080622370