भांगरभूंय | प्रतिनिधी
‘‘ग्रीन गोल्ड” म्हूण वळख आशिल्लो बांबू आयज जगभर पर्यावरणीय आनी अर्थिक दृश्टीन महत्त्वाचो.
कोणो (बांबू) हो गोंयच्या पारंपरीक जिणेशैलीचो, संस्कृतीचो आनी ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचो एक म्हत्त्वाचो भाग आशिल्लो. पर्यावरण संरक्षण, शाश्वत उदरगत आनी हवामान बदल ह्या विशयांचेर चर्चा सुरू जावपाच्या आदल्या काळा पसून बांबू गोंयचे दिसपट्टे जिणेच्या वापरांत आशिल्लो. गांवांत शेतांच्या कुशीन, न्हंयेच्या देगांनी, रानांच्या लागीं आनी घरांच्या फुडें बांबू सहज दिसताले. ताकद आनी सोंपेपणान मेळप ह्या गुणांक लागून लोक वेगवेगळ्या कामांक बांबूचो वापर करताले. घराभोंवतणी वंय करपाक, शेतांत तात्पुरतीं बांधकामां करपाक, नुस्तें धरपाचे सांपळे तयार करपाक, भाज्यो आनी नाल्ल व्हरपा खातीर पाटले – खोटले तयार करपाक, कोंबड्यांक घूड तयार करपाक आनी वेली – झाडां, केळम्याक आदार दिवपाक बांबूचो वापर करपाची पद्दत आशिल्ली. शेतकार भात आनी सुपारी-नाल्ल वाळोवपाक बांबूच्या काठयांचो वापर करताले. नुस्तेकार पारंपरिक नुस्तेमारीच्या साधनांत बांबू वापरताले. गांवांतले कारागीर बांबू पासून पाटले, शेंदऱ्यो, धान्य सांठोवपाचीं आयदना आनी घरगुती वापराच्यो वस्तू तयार करून बाजारांत विकताले. सण-उत्सव, जात्रा आनी सामाजिक कार्यक्रमांत मंडप, कमानी आनी सजावटीच्यो वस्तू तयार करपाक बांबूचो वापर जातालो. पोरण्या काळांत गोंयच्या घरांच्या पाख्यांक (छप्पर) आदार दिवपाक आनी सादें फर्निचर तयार करपाक बांबू वापरता. अशे तरेन बांबू हो गोंयच्या शाश्वत जिणेंपद्दतीचो सैमीक भाग आशिल्लो.
आयज जमनीची धूप, जंगलतोडीक लागून जावपी पर्यावरणीय हानी, जैवविविधतेचो ऱ्हास आनी हवामान बदल ह्या समस्यांक गोंय फुडो करता. अशा वेळार बांबू परत एकदा पर्यावरणपूरक उपाय म्हणून म्हत्त्वाचो जाला. आंतरराष्ट्रीय जैवविविधता दिन 2026 निमतान गोंयांत आयोजित कार्यावळींत बांबू लागवडेक विशेश म्हत्त्व दिलें. गोंय राज्य जैवविविधताय मंडळ, सरकारी विभाग, पर्यावरणतज्ञ, संशोधक आनी जैवविविधता वेवस्थापन समित्यांच्या आदारान हे कार्यावळींत पर्यावरण संवर्धना वांगडाच पाचवो रोजगार निर्मितीचेर भर दिलो. मुख्यमंत्री डॉ. प्रमोद सावंत हांणी न्हंयेचे देगेर, रस्त्यांचे कुशीन आनी झाडां पडिल्ल्या वाठारांत बांबू लागवड करपाचें आवाहन केलें. गांवपंचायती, युवक, महिला बचतगट आनी विद्यार्थ्यांनी हे मोहिमेंत वांटो घेवंचो अशें तांणी सांगलें. शासना कडेन बांबूचीं रोपां आनी तांत्रिक मार्गदर्शन दिवपाचें आश्वासनूय दिलें.
‘‘ग्रीन गोल्ड” म्हूण वळख आशिल्लो बांबू आयज जगभर पर्यावरणीय आनी अर्थिक दृश्टीन म्हत्त्वाचो मानतात. हो रानांतलो सगळ्यांत वेगान वाडपी रोपां मदलो एक आनी गोंयच्या दमट आनी पावसाळी हवामानांत खूब बरें तरेन वाडटा. बांबूच्या मजबूत मुळांक लागून मातीची धूप कमी जाता आनी पावसाळ्यांत न्हंयेच्या काठार आनी दोंगराळ भागांत माती थीर दवरपाक मदत करता. हवामान बदलाक थांबोवपाक आनी कार्बन डायऑक्साइड ओडून घेवपाकूय बांबू उपयुक्त आसा. इबाडिल्ले जमनींच्या पुनरुज्जीवनात बांबू उपेगी पडूं शकता अशें संशोधक सांगतात. ICAR-केंद्रीय किनारी कृशी संशोधन संस्था शेतकऱ्यांक बांबू लागवडीचें प्रशिक्षण आनी मार्गदर्शन दिता. बांबू पसून फर्निचर, हस्तकला वस्तू, कागद, सजावटीच्यो वस्तू, पर्यावरणपूरक बांदकाम साहित्य तयार करपा येता. फुडारांत बांबू- आधारित इको-रिसॉर्ट्स आनी पर्यटन रचना गोंयच्या शाश्वत पर्यटनाचो भाग जावंक शकतात.
कार्यक्रमांत पारंपारिक बांबू कारागिरांक उर्बा दिवपाचीय गरज व्यक्त केली. पूण बाजारपेठेचो अभाव, प्रक्रिया उद्येगांचो उणाव आनी जनजागृती कमी आशिल्ल्यान अनेक रोपां वापरा बगर उरतात. ताका लागून बांबू सहकारी संस्था, प्रक्रिया केंद्रां आनी प्रशिक्षण उपक्रम सुरू करपाची गरज आसा. आंतरराष्ट्रीय जैवविविधता दिनान एक संदेश दिलो; पारंपरिक ज्ञान आनी आधुनीक शाश्वत विकास एकठांय आयलो जाल्यार पर्यावरण संरक्षण आनी अर्थिक विकास दोनूय शक्य जाता. बांबू हो गोंयच्या सांस्कृतीक दायजाचो म्हत्त्वाचो भाग आसा आनी फुडारांत पाचवें आनी शाश्वत गोंय घडोवपांत मोलाचो वांटो उखलूंक शकता.
डॉ. सुजाता दाबोलकार
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
