भांगरभूंय | प्रतिनिधी
गिरीश कर्नाड हे भारतीय रंगभूय, सिनेसृश्ट आनी साहित्यांतलें एक म्हान व्यक्तीमत्व. तांणी आपले प्रतिभेन फाटल्या चार पिळग्यांक प्रभावीत केल्यात. नाटककार, अभिनेते, दिग्दर्शक आनी विचारवंत लेखक अशीं तांच्या व्यक्तीमत्वाचीं साबार तासां आसात. मूळ कन्नड लेखक पूण तांणी मराठी, हिंदी, इंग्लीश ह्या भाशांनीय लेखन केलां. ज्ञानपीठ पुरस्कार मेळिल्ल्या ह्या साहित्यकारान भारतीय रंगभुंयेक एकापरस एक उजवीं नाटकां दिवन गिरेस्त केल्या. तांचीं मूळ कन्नड नाटकां विवीध भारतीय भाशांनी तशेंच इंग्लीश भाशेंत अणकारीत जाल्यांत. तांचें ‘बळी’ हें फ़ामाद नाटक डॉ.जयंती नायक हांणी हालींच पुस्तक रुपान कोंकणींत हाडलां.
हें नाटक वैदीक धर्मांतल्या यज्ञांत दिवपी पशुबळी प्रथेचेर आदारून आसा. हे प्रथेक जैन धर्मियांनी विरोध केलो. तांच्या मतान प्रत्यक्ष हिंसाच न्ही तर हिंसेचो वास लेगीत अमानूश आसा आनी ताका लागून मनशाची, मनीस म्हण जगपाची नैतीक बैठक नश्ट जाता. हे भुमिकेक लागून असो प्रश्न निर्माण जाता की, जर हिंसेचो अभिप्राय होवय प्रत्यक्ष हिंसे इतलोच दोशास्पद आसा, आयुश्यांत केन्ना खऱ्यांनी करुंक नाशिल्लें कृत्य करपाचे निकटे कल्पनेक लागून मनशाचेर जर त्या कृत्याचें नैतीक उत्तरदायित्व येता, तर मनशाची एका आत्ममग्न, एकमुळ्या विश्वांत कोंडी जावची ना? ताचें अस्तित्व एक भयाण, मोक्ष वा निर्वाणाची कसलीच आशा नाशिल्लें, अपराध भावनेन भरिल्लें जावचें ना? ह्या प्रस्नाचो सोद ह्या नाटकांत घेतिल्लो आसा तातूंत खोल साहित्यीक आनी सादरीकरण मुल्ल्यां आसात. म्हणून हें नाटक आर्विल्ल्या भारतीय रंगमाचयेवेलें एक म्हान नाटक अशें मानतात.
डॉ. जयंतीन हो अणकार करतना मूळ संहितेक कसलीच बाधा येवंची ना हाची जतनाय घेतल्या. हो अणकार कसो दिसना. ही संहिता मूळ कोंकणीच कशी दिसता. हातूंतच अणकार करप्याची कळाशी दिसून येता. भारतीय तशेंच विदेशी रंगमाचयेर सादर जाल्लें हें नाटक कोंकणी रंगमाचयेक डॉ. जयंती नायकान दिलां.
बादल सरकार (बंगाली), मोहन राकेश (हिंदी), विजय तेंडुलकार, जयंत पवार, महेश एककुंचवार (मराठी) हांणी आर्विल्ली भारतीय रंगभूमी खूब उंचेले सुवातेर पावयली. तातूंत गिरीश कर्नाड हांचें नांव घेतात. कर्नाडान आपल्या कर्नाटक राज्यांतलो लोकवेद, लोकगितां, लोककाणयो, भाषा हांचो आपल्या नाटकांनी जबरदस्त रूपकात्मक वापर केला. ताका लागून तांच्या दरेका नाटकांत एक वेगळे धर्तेचें प्रारूप दिसता. आकृतीबंध दिसता. गणिताचे पदवीधर आशिल्ल्यान तांच्या नाटकांत गणितीय परिमाणां दिसतात जीं नेपथ्यकाराक आनी तंत्रज्ञांक समजुपाक सोंपीं पडटात आनी लोकांक आवडटात. कर्नाड कोंकणी भाशीक. उदार विचारांचे. हे सगळे आयाम तांच्या बळी आनी हेर नाटकांत दिसता. पूण ते वयलेवयर येनात तर आशयघन येतात. प्रेक्षकांच्या विचारांक चालना दितात.
2019 वर्सा कला अकादेमीच्या 44 व्या अखील गोंय कोंकणी नाट्यसर्तीत रुद्रेश्वर, पणजी हे संस्थेन ह्या कोंकणींत अणकारीत नाटकाचो यशस्वी प्रयोग केलो तशेंच आनीक दोन कडेनय ह्या नाटकाचे प्रयोग जाले.
डॉ. जयंती ही नामनेची साहित्यीक आनी लोकवेद संशोधक. कथा, कविता, नाटक, निबंध, बालसाहित्य, लोकवेद, समिक्षा, अणकार, व्यक्तिचित्रण अशा साहित्याच्या साबार प्रकारांत लेखन करता. ‘कुकमादेवीची दिपमाळ’, ‘काळमाया’, ‘सोनकेशी’ हीं तीन स्वतंत्र नाटकां आनी ‘विसर्जन,’ ‘बळी’ हीं अणकारीत नाटकां तांणी कोंकणी रंगभूंयेक दिल्यांत. डॉ. जयंती नायक केंद्रीय साहित्य अकादमीच्या मुख्य साहित्य पुरस्कारान (2004) आनी अणकार पुरस्कारान (2020) सन्मानीत जालां.
हें पुस्तक राजाई प्रकाशनान उजवाडाक हाडलां. पुस्तकाची छापणावळ रिया ग्राफिक्स हांणी केल्या आनी मुखपृश्टावेलें चित्र भरत जगताप हांचें आसा.
एक प्रयोगशील अणकारीत नाटक कोंकणी रंगभूंयेक दिल्ले खातीर डॉ. जयंती नायक हांचें अभिनंदन.
सखाराम शेणवी बोरकार
9923306751
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
