निर्बुद्धपणाचें मागणें

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

एका गांवांत एक ‘लक्ष्मीकांत’ नांवाचो मनीस रावतालो. नांव ‘लक्ष्मीकांत’ पूण हातांत एक दमडीय उरना अशी अवस्था आसताली. कोणागेर माडांक आळें काड. पोरसांतली नडणी काड. ना तर हांड्या उज्याक घालपाक सुक्या लाकडाचो मुंडो फोडून दी. कोणागेर पोरसांत जून जाल्लो घडाय मारून दी. कोणागेर पणस देंवय. तोरां काड. अशीं आडसाती कामां करून मेळटाले कितले? रूपया ते देड रूपया. हाणें जाता तरी कितें?
ताका भूस मात सुट्टालो. कित्याक भाटकारागेर काम केल्यार थंय जेवण वाडटालें. पूण बायल आनी भुरग्या – बाळांक पोसप म्हळ्यार फकांडां तीं?
देव आनी गरिबागेर चड चड भुरगीं दिता. हें एक सामकें सत्य समीकरण आसा. दोन चलयो जाल्यो, तिसरो बाबू जाय. मागीर तिसरेंय बाय जालें तर चवथो पूण बाब जातलो, हे आशेन चार भुरगीं जालींच. आतां निमाणो चलो जालो एकदांचो. हें व्हडलें मिलाग्र कशें दिसता घरच्या सगळ्यांक.
हांव म्हणटां; कित्याक जाय बाब? वंशाचो दिवो? काय घर पेटोवपी तो ‘चुडी मुटांमो’ जातलो हें तुज्यान सांगूंक जाता? ना. विचार करपऽ ना. जाऽऽलीं भुरगीं. तीं व्हड कशीं जातलीं? तांकां कपडो लत्तो, वखद विरखद, अन्न पाणी, शिक्षण कशें करप? हो विचारच ना.
चार बाळंतपणां जावनय बायल बाबडी दोन घरांनी वावराडीपणा करता म्हण कशें तरी चलतालें. उरिल्लें कितेंय जेवण भाटकान्न दिताली. केन्नाय पोन्नी साडी, भुरग्यांचे पोन्ने कपडे बी दिताली. तितलेंच. जल्मा येत साकून नवे कपडे केन्ना घेतलेच नात. कसो घेतलो? हांगा अन्न गोट्याची मारामारी. थंय फोल्गां आनी खंयची? भुरगीं देवाची देण म्हणत चवथो चेडो जल्माक येतगर लक्ष्मीकांतान नसबंदी केल्या. तिवूय ‘ती’ केल्यार पयशे मेळटाले म्हण. आसूं.
एक दीस हात-पांय गळसता सर लक्ष्मीकांतान काम केलें. आज ताका कामाचे दिसवड्या कोतान पांचशें रुपया मेळिल्ले. एका पिकअप वाल्यान ताका नाटां (मदेराचीं लाकडां) ओडपाच्या कामार व्हेल्लो. थंय इतले दुडू आज पयल्या फावट मेळिल्ले. तो खूश जालो. तिनसांज जाल्ली. खूब थकिल्ल्यान एका आड पडिल्ल्या नाटार तो दोन मिनटां खातीर बसलो. हातांतली पांचशांची नोट जी पयलेच फावट ताका मेळिल्ली, ती दोनूय हातांत धरून, ताणें ती कपलाक लायली. आनी मळबा कडेन पळयत ताणें देवाक हात जोडले. आनी म्हळें, देवा तुजे व्हडले उपकार जाले. म्हजेर अशेच उपकार करीत राव. हांव एकटोच हें घर सांबाळपी. खावपी चार पोरां बाळां आसात. देवा दया कर रे सायबा.
थकिल्ल्यान ताका एक प्रकारची ग्लानी आयली. आनी खरेंच ताका बंद दोळ्यां मुखार प्रत्यक्ष भगवान ‘परमेश्वर’
दिसलो. चार हातांचो. शंख चक्र गदा धारण केल्लो.
आनी त्या परमेश्वरान म्हळें, ‘हे भक्ता हांव तुजेर प्रसन्न जालां. तुका कितें जाय तें माग.’ आयकून लक्ष्मीकांत सामको भुल्लुसलो. ताचो आपल्या दोळ्यांचेर आनी कानांचेर विश्वासच बसना जालो. तरी ताणें म्हळें, “देवा तुमी खरेंच म्हाका दिसतात?’
‘हय भक्ता माग. जाय तें माग.’ लक्ष्मीकांताक गोंदळिल्ले अवस्थेंत कितें मागचें, तेंच कळना जालें.
चार हातांचो देव पळोवन ताका दिसलें आपणाकय चार हात आसल्यार काय बरें जातलें! खूब काम करूंक जातलें. खूब दुडू मेळटले. चार पांय आसल्यार हांव इतलो थकचो ना. दोन तकल्यो आसल्यार तर एक झेमेल्यार दुसरी जागी उरतली. असो विचार येतगीर ताणें मागीर फाटले फुडले कांय येवजिलेंच ना. वायट दुसरें कितेंय घडत अशें ताका जाणवलेंच ना. ताणें रोकडेंच देवाक म्हळें, ‘देवा हांव ह्या दोन हात पांयांनी एकटोच काम करतां. तुमी म्हाका चार हात – पांय आनी दोन तकल्यो दियात. हांव मागीर डब्बल काम करूंक शकतलों. इतलेच उपकार करात.’
‘पळय हां सारखो विचार कर.’ देवान म्हळें.
‘हय देवा’ लक्ष्मीकांतान सांगलें. मागीर मात देवान ‘तथास्तु’ म्हळें. आनी तो अदृश्य जालो.
लक्ष्मीकांतान आपल्या आंगार नदर मारली. तर कितें पळयता! ताका खऱ्यानींच दोन तकल्यो आनी चार चार हात – पांय जाल्ले. तो खूश जालो. आतां हांव खूब काम करतलों. खूब पयशे मेळटले म्हाका. ताणें मनांत म्हळे. आनी तो खोशयेन घरा आयलो. पूण जालें कितें? ताका पळोवन बायल भिली. भुरगीं भिलीं. तांणी बोवाळ मारलो. ‘राक्षस. राक्षस’ म्हणत बोब मारली. शेजारचे सगळे लोक धांवन आयले. तेवय भिले. सगळे ताका फातर मारूंक लागले. हाताक मेळटा तें मारूंक लागलें. वयल्यान ताका हुऽश हुऽश करून धांवडावपाक लागले.
हरशींच थकिल्लो तो. जाता तशी ताणें रानांत धांव मारली. अविचारान मागिल्ल्या कर्माचें फळ तो हें अशें भोगतालो. सगळी जीण तो तसोच उरतलो आसलो आतां. म्हण म्हणटात खंयचेंय काम विचार पूर्वक, विवेकान करूंक जाय. ना तर पश्चाताप करपाचो वेळ येता.
ताका आता खूब पश्चाताप जालो. ताणें देवाची खूब प्रार्थना करतगीर देवान ताका पयलीं सारखो केलो. हे जरी जाले तरी ही काणी आसा. जी ताका स्वप्नांत घडिल्ली दिशिल्ली. अशे खऱ्यांनीच जर घडिल्लें जाल्यार कशें जावपाचें?

तेजश्री प्रभुगांवकर ( शब्दांकन)
9822139309