नमळाय: गिन्यानाचो आरंभ

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

“म्हजे कडेन आशिल्लें विज्ञान जर देशाचे उदरगतीच्या वापराक, उपेगाक येना जाल्यार हांव विज्ञानीक जावन कांयच उपेगाचो ना.”

“विद्या विनयेन शोभते” ह्या उतरांनी म्हजी फाट केन्नाच सोडली ना. भुरगेपणांत म्हजे शाळेंतले आदरणीय गुरू, म्हज्या वाचनांतलीं पुस्तकां, तशींच म्हजीं घरचीं आई दादा, भाव भयण, तीं सदांच म्हजे तकलेंत भरीत आसतालीं. देखून तीं उतरां म्हजे जिणेचे बुन्यादीचो चिरो थारलीं. म्हज्या जिविताक उर्बा आनी उर्जा दिवपी हो संदेश हेरांकय उर्बा देणो थारचो हेच भावनेन हेरां मुखार दवरीत आयलां. विध्यार्थी भावंडांय तीं नेमान आचरणांत हाडटा तें पळोवन जिवाक थाकाय मेळटा.
“विध्या विनयेन शोभते “. खऱ्यांनीच अणभवांची देख ती. विद्या वा गिन्यान हें नमळायेंतच उठून दिसता. बरें सोबता. संस्कृतायेंतलो तो एक बरो म्हत्वाचो सुविचार. मनशाच्या आयुश्यांत गिन्यानाक थाव लागना अशें म्हत्व आसा. ह्या गिन्यानाचो पयलो पांवडो म्हळ्यार ताचो आरंभ, सुरवातच नमळायेंतल्यान जाता. मनशाच्या आंगांत नमळाय नासली जाल्यार मनीस खऱ्या अर्थान केन्नाच गिन्यानाचो उपासक जांवकूच शकना.
नमळाय म्हळ्यार कितें? नमळाय म्हळ्यार स्वताक हेरां मुखार उणे लेखप न्हय. नमळाय म्हळ्यार आपले मर्यादेची जाण आसप. कोणय कितेंय सांगपाक लागलो जाल्यार, “म्हाका तें सगलें खबर आसा” अशें आमच्यांतले म्हणटात. अशें म्हणप म्हळ्यार तो अहंकार. हो अहंकार जंय सोंपता थंयच नमळायेचो आनी खऱ्या गिन्यानाचो जल्म जाता. म्हजी आई दादा निरक्षर. सामान्य मनशां. पूण म्हाका सदांच सांगतालीं, “म्हाका येता तें… अशें म्हणून केन्ना मिरोवं नाका. सांगता तें जाणून घेवपाक शीक. रिते कळसुले वरीं उदका मुखार मान बावगुपाक शीक. जाल्यारच तुका उदक मेळटलें. तुजी तान भागतली. आनी दुसऱ्यांचीय तान भागोवंक पावतलो. जाणटेल्यांनी दिल्ली भोव मोलाची शिकवण ती. आवय बापायन कडल्यान मेळिल्लें व्हडलें धन तें. दिन दुबळ्यांक कोणाकय वयर हाडपी. मनशाचें मनूच रिते कळसुले वरीं आसता. मनांत अहंकार वा मिजास आयली जाल्यार गिन्यानाक, नव्या विचारांक भितर सरपाक थंय सुवात उरना.
सादो विचार घेवया. जेन्ना आमी एखाद्या विशया वयल्या जाणकार वा गुरू मुखार नम्र जाता तेन्ना खऱ्या अर्थान आमी अप्रत्यक्ष रितीन मानून घेतात कीं ‘म्हाका अजुनूय खूब कितें शिकपाचें आसा.’ हीच भावना, हीच शिकपाची वृत्ती म्हळ्यार गिन्यानाची सुरवात आसता. गिन्यानाचो आरंभ थारता. हेच भावनेन, नमळायेन आमचे मदीं उमळशीक वाडटा. नमळाय आशिल्लो मनीस उमळशिके विशीं प्रस्न विचारपाक फाटीं रावना. “म्हाका कांयच येना” हें मान्य करपाक मोठें धाडस लागता. तें धाडस नमळायेनक लागून येता.
ते वेळार नकळटां मनांतलो अहंकार आपसूक गळून पडटा. नमळाय आशिल्लो मनीस शांतपणान दुसऱ्याचें आयकून घेता. जे वरवीं, ताच्या गिन्यानात भर पडत रावता. ताका नवी नवी नदर मेळटा. अहंकार हो मनशाचो व्हड दुस्मान. जाल्यार नमळाय ही आवय आसा. जायत्या गुणांची ती आवय आसा. सगल्या धर्मांची ती बुन्याद आसा. नमळायेन तूं जग जिखूंक पावता. नमळाय ही ध्येय गांठपाची निसण आसा. अहंकारान देव दानव जाता जाल्यार नमळायेन मनीस देव जाता. हाची जाण ती वाट चलतना आमकां जाता. संवसारांतले जे म्हान संत, विज्ञानीक, शास्त्रज्ञ जावन गेले, तांचें जिवीत आमकां तांच्यांतल्या नमळायेची जाणीव करून दिता.
गुरुत्वाकर्शणाचा सोद लावपी म्हान शास्त्रज्ञ सर आयझॅक न्युटन हांचीं उतरां पावला कणकणीं उर्बा दिवपी आसात. तांणी आपल्या जिविताचे अखेरेक म्हणलां, “हांव म्हळ्यार थाव लागनाशिल्ल्या ज्ञानरुपी दर्याचे देगेर फक्त बारीक बारीक फातर एकठांय करपी एक ल्हान बाळक आसा.” न्युटना सारकिल्ले एदें व्हड म्हान शास्त्रज्ञ जेन्ना अशे तरेन आपली भावना उक्तायता तेन्ना तांच्यांतली नमळाय आमकां जागयता. आमकां शिटकायता. देखूनच ते नवे नवे सोद लायत नवें गिन्यान हातासूंक पावले.
छत्रपती शिवाजी महाराज तांच्यांत उपाट पराक्रम आनी बुध्दिमत्ता आसूनय ते संतांच्या आनी आपल्या गुरुंच्या चरणां कडेन नेमान नमळायेन रावले. तीच नमळाय तांकां प्रजेचें हीत आनी राज्य चलोवपाचें गिन्यान दीत रावली.
ज्या झाडांक, रुखांक कचकचून फळां येतात त्या रुखांच्यो खांदयो भुंये कडेन बावगतात. तातूंतल्यान सैम आमकां शिकयता. ‘गिन्यान आयलें म्हणटकच नमळाय ही येंवकच जाय.’
जर एखाद्या मनशा कडेन खूब पदव्यो आसात, ताचे कडेन खूब, उपाट म्हायती आसा, पूण ताचे कडेन नमळाय ना, जाल्यार ती म्हायती, तें गिन्यान सांठो जावन रावता. त्या सांठ्याचो समाजाक वा स्वताक कांयच उपेग जायना. आमचे आदले राष्ट्रपती डॉक्टर ए.पी.जे.अब्दूल कलाम हांचीं उतरां याद करपा सारकीं आसात. “म्हजे कडेन आशिल्लें विज्ञान जर देशाचे उदरगतीच्या वापराक, उपेगाक येना जाल्यार हांव विज्ञानीक जावन कांयच उपेगाचो ना”. तांच्यातली नमळाय मनाचेर एक वेगळो परिणाम करता.
अहंकाराक लागून मनीस स्वताचे फास्केंत आडकून उरता. ताचें गिन्यान थंयच साचून उरता. ताची उदरगत थंयच खुंटून उरता. उरफाटें, नमळाय आशिल्लो मनीस दरेक मनशान कडल्यान तशेंच ल्हान भुरग्या कडल्यान लेगीत खूब कितें कितें शिकत रावता…
…थोडे भितर सांगपाचें जाल्यार नमळाय ही गिन्यानाच्या प्रवेशाचें मुखेल दार आसा. गिन्यानाच्या थाव लागनाशिल्ल्या दर्यांत पेंवपा खातीर मनशाक आपलो अहंकार कुशीक दवरचो पडटा. नमळायेन मनीस फक्त गिन्यानी जायना तर ह्या संवसारांत तो एक बरो मनीस थारता. ताका देवपण येता…
…जर आमकां आमच्या जिवितांत खरे अर्थान गिन्यानाचो उजवाड जाय आसत जाल्यार आमी आमच्या मनांत नमळायेचो दिवो पेटोवचो पडटलो. हो नमळायेचो दिवो म्हळ्यारच, गिन्यानाचो खरो आरंभ आसा.

उल्हास यशवंत नायक
8010061867