जपानी संस्कृतायेतलीं माणकां, मोतयां

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

ह्या तत्वाचो अर्थ आपणालो जो वेवसाय आसता तो मन जावन भक्तीभावान करप आनी तातुंत फिशाल जावपाचो यत्न करप.

फाटल्या वर्सा हांवें जपानाक भेट दिली आनी तेन्ना थंयचे संस्कृतायेची गिरेस्तकाय पळोवन हांव सामको अजापलों, चड करून थंयच्या नम्र, परोपकारी आनी कृतज्ञ मनशांक पळोवन. ह्या देशान इतिहास काळा सावन जायत्यो व्यथा भोगल्यात. देखीक दुसऱ्या संवसारीक म्हाझूजा वगतार थंय पाडे आकांताळे बाॅम्ब, सांवार करपी थंयचे भुंयकांप, सुनाम्यो आनी लांब काळ मेरेन चालू उरिल्ली थंयची अर्थिक मंदी ह्यो घडणुको. इतलें सगलें आसुनूय जपानी लोक सामके नम्र आनी आशावादी आसप हो निखटो अपघात न्हय. हें तांचें वागप म्हणल्यार ते व्हडा श्रद्धेन आचारतात त्या तत्वगिन्यानांचो प्रभाव. तींच तत्वां तांच्या चिंतपाक आकार दितात आनी तांकां उत्कृश्ट जिणो जगपाक प्रेरणा दितात. भितरलीं स तत्वगिन्यांनां आतां हांव तुमचे मुखार दवरतां.

कायझन : हें तत्व सोनी आनी तोयोता सारक्या थंयच्या नामनेच्या कंपनींनी उखलून धरलां आनी त्यो ताचो प्रचार आनी प्रसार करताना दिसतात. कायझन म्हणल्यार ‘सतत उदरगत : एका टक्क्यान सुदारणा’ ही कल्पना ह्या तत्वा भितर लिपल्या… आनी हें तत्व आपणावपाक प्रचंड वाव आसा. देखीक, जर कोणाकूय खासाक वाचनाची आवड लावन घेवंक जाय जाल्पार ताणें पयल्या सप्तकांत खंयच्याय पुस्तकाचीं दिसाक पांच पानां वाच्चीं. आनी उपरांत दुसऱ्या सप्तकाच्यान तें वाचप दिसाक स पानां करचें. अशें करीत रावचें. समजा एखाद्याक आपणाली भलायकी घटमूट दवरुंक जाय जाल्यार ताणें पयल्या सप्तकांत दिसाक धा मिण्टां चलचें आनी मागीर दुसऱ्या सप्तकांत तें दिसाक पंदरा मिण्टां करचें….

न्हयकारी संवयो सोडपाच्या उपक्रमांत लेगीत ह्याच तत्वाचो वापर करूं येता. देखीक जर एखाद्याक सिगारां ओडप कमी करूंक जाय जाल्यार ताणें पयल्या सप्तकांत दिसाक एक सिगार ओडप उणें करचें आनी मागीर दुसऱ्या सप्तकांत ताणें दिसाक आनीक एक सिगार कमी ओडचें. अशें करप चालूच दवरचें. खंयचीच बरी वज रातयां जडना. पूण ह्यो ल्हान- सान वजो जर आमी लांब काळ मेरेन चिकाटीन करीत रावले जाल्यार ताचो परिणाम खात्रीन फळादीक जातलो.

इचिगो इची : हाचो अर्थ आमी प्रचलीत खीण मोलादीक आसा हें मानूंक जाय. सरून गेल्लो काळ आनी मुखार येवपी काळ हांच्या संबंदान येवजीत रावून आनी प्रचलीत म्हणल्यार वर्तमान काळ वगडावंक जायना. देखीक, आमी जेवता- खातना ताकतीक करुंक फावना. प्रत्येक उणयेचो आनंद घेवंक जाय. ती ल्हान आसूंक जाय. खूब वेळ मेरेन चावूंक जाय आनी अन्नाची पुराय रुची घेवंक जाय. दुसरी गजाल म्हणचे आमी बरें करून आयकुपाची वज लावन घेवंक जाय. मुखा वयल्या मनशाक कशी जाप दिवची हाचे विशीं चिंतपा परस तो कितें सांगता तें सारकें- बरें लक्ष दिवन आयकूंक जाय

शोकुनीन : ह्या तत्वाचो अर्थ आपणालो जो वेवसाय आसता तो मन जावन भक्तीभावान करप आनी तातुंत फिशाल जावपाचो यत्न करप. जपानांत सदचे मनीस, देखीक म्हालो, कोयरवालो वा पदेर हांकां आपणाल्या वेवसायांचो मोटो अभिमान आसता आनी तातुंनी ते जीव ओतून काम करतात.

हाच्या उरफाटें आमी जायते भारतीय आपणाल्या वेवसायांक उणाक लेखतना दिश्टी पडटात. आपणाले काम किरकोळ आनी तातूंत आपणाक फुडार ना अशें ते येवजितात. पूण सादें काम लेगीत मन लावन केल्यार तातुंतल्यान एखादी उत्कृश्ट निर्मणी घडूंक शकता, असो जपानी लोकांचो भावार्थ आसा.

ओसेवा : हो गूण म्हणल्यार जो कोणूय बी तुका उप‌काराक पडटा ताका फावो ती पावती दिवप. ताचे कवतूक करून ताचे विशीं आदर बाळगप. जपानी लोक हें तत्व आचरतात आनी म्हणून ते इतले नम्र आसात. तांचे कडल्यान घेवपा सारको सद्गुण म्हणल्यार जाचे कडेन आपणालो दिसपट्टो संपर्क येता ताका दिनवासप. तो मागीर पसरकार आसूं, रिक्षावालो आसूं नातर घरांत वावर करणी वावराडी आसूं.

ही गजाल ‘दिवप – घेवप’ ह्या तत्वा कडेन जोडिल्ली आसा. हांव तुजे कडेन बरो वागलों जाल्यार तूंय बी म्हजे कडेन बरो वागतलो हें तें सादें- सरळ गणित.

इतिगाय : हें जपानी तत्वगिन्यान जगाचे फाटीर पयस पयस मेरेन पावलां. तें सांगता की दर मनशान आपणालो उद्देश सोदून काडुंक जाय आनी ताचे पसून दर दिसा स्फूर्त घेवंक जाय म्हूण. ही गजाल संवसारांत विस्मयकारी फरक करतली जंय जण एक मनीस उण्या उत्तेजनाक लागुन वा पुरो जाता म्हूण आपणाल्या वेवसायांत बेजारिल्लो दिसता. तुजी इकिगाय सोदून काडपाक तूं तुजे- तुकाच कांय प्रस्न विचार : तूं खंयचे विद्येंत फिशाल आसा? कितें करपाक आवडटा? कसल्या गजालींचेर जग दुडू मोडटलें? जगाक कित्याची गरज आसा? ह्या प्रश्नांचो छेदनबिंदू (intersection) म्हणल्यार तुजी इकिगाय.

गमन : हाचो अर्थ आपणाली आंतरीक तांक वाडोवप. आयजवेर जपानाचेर जरीं तरेकवार संकश्टां कोसळ्ळीं आसलीं तरीकय थंयचो लोक उदासीन जावंकना वा निरशेवंकना. कारण ह्या गमन तत्वा प्रमाण जरीकय तुजे वयलीं अरिश्टां तुज्या नियंत्रणांत नासलीं तरीकय तीं सोंशिकसाणेन आनी व्हडा अंतस्करणान सोंसप हें तुज्या हातांत आसा. कांय वेळा आमच्या धोनीन म्हणिल्ले प्रमाण, ‘जांचेर नियंत्रण दवरूंक जाता तांचेर तें दवरप.’ 

जिवीतांत एकूच गजाल नित्य (constant) आसता. ती म्हणल्यार बदल वा परिवर्तन, बरे दीस सरतात आनी तांचे सुवातेर वायट दीस येतात. ह्याच न्यायान वायट दीस सरतले आनी तांच्या सुवातेर बरे दीस येतले!

मूळ लेखक: संदीप दास

प्रदीप लवंदे

9923292022