भांगरभूंय | प्रतिनिधी
मांडवी, झुवारी, वाळवंटी, कुशावती, म्हादय, गालजीबाग न्हंयों, ल्हान व्हड झरे, वझऱ्यांचें गोंय. शेंकड्यांनी बांयो, तळीं, उप न्हंयो गोंयच्या उदकाचें मूळ.
उदक म्हणल्यार जीवीत, उदक म्हणल्यार आॅक्सिजन. एल निनो फॅक्टरांतल्यान हवामानात बदल (क्लायमेट चेंज) जातात. उदकाचेर ताचे परिणाम जाल्यात, धरणांतले उदक उणें जाता तेन्ना न्हंयो, आशीकुशीचे झरे, वझरे, तळीं आदार दिवंक शकतात. झरे, वझरे, तळीं, बांयो, उपन्हंयो क्लायमेट चेंजांतली थाकाय. राज्यांत मुखेल देवळां कणकणी तळीं आसात. तांचेर न्हावपाक, कपडे उमळपाक बंधनां घालचीं पडटलीं. चडांत चड त्या तळ्यांतल्या उदकाचो उपेग कुळागरां, शेतां पासत करुंक येता. तळीं, झरे, वझऱ्यांचे नितळसाणीचो नियाळ सरकारान मामलेदारांवरवी घेवचो. सरकारान एप्रिलसावन कांय तळीं नितळ केल्यांत, भोंवतणी वंय घाल्या. फुडारांत तळीं, वझरे, न्हंयांची म्हायती, मॅपिंग करचें पडटलें. पंचायती, जिल्हो पंचायती, नगरपालिकांचेर न्हंयो, तळीं, वझरे राखपाची जापसालदारकी दिवपाचो विचार करचो. बांयो उपेगांत नासल्यार त्यो नितळ करुन तांचेर जाळी बसयल्यार बांयच्या उदकाचो उपेग गरजेक जातलो. बांयचे उदक टॅंकरांत भरुन उदकाची पुरवण गांवांतल्यान शारा मेरेन जाता. पावस नासता टँकरवाले बांयचें उदक चड काडून ते पावयतले. बांयांची स्थिती कितें आसा तें जोखपी यंत्रणा सरकारान करची.
एल निनोतल्यान दुकळाचें व्हड अरिश्ट अजून देसांत येवंक ना. गोंयांवरी राज्यांत एक पंद्रस पावसाविणे वता, कांय वाठारांनी पावस कमी पडटा. पावसाची दिसपटी, वर्सपटीच न्हय दिका बदलता अशें अंदू दिसपाक लागलां. देसाच्या पूर्व, उत्तरेकडल्या राज्यांनी आडवेळो पावस अंदूं पडला, गोंयांत तो पडूंक ना.
महाराश्ट्रावरी राज्यांत आडवेळ्या पावसाचो अभ्यास करुन पिकावळ करप, तयार जाल्लें उत्पादन वगतार कापप अंदूसावन सरकार अभ्यास करुन करतलें अशी आस्त बाळगुया. गोंयांत पावसाच्या बदलपी पद्धतीचो अभ्यास शेतकाम खात्यान करचो. जमनीतल्या ओलसाणीचो अदमास घेवन शेतकऱ्यांक ताचो लाव कसो जातलो तें मार्गदर्शन करचें.
गोंयांत पावसाचें सर्वसादारण प्रमाण 90 ते 110 इंच आसा. प्रमाणापरस चड पावस पडल्यार तो साठोवन दवरपाचे येत्न फुडारांत करपाक जाय. राज्यांतलें पेडणे, सांगें, केपें, सत्तरी, फोंडें, काणकोण हे तालुके, तिसवाडी आनी सासश्टींतले कांय वाठार चड पावसाचे. उदरगतींतल्यान त्या वाठारांत पावन उणो पडपाक लागला. अस्तंत घाट वाठारांतल्या तालुक्यांत उदरगतीचेर मर्याद दवरपाची तजवीज जावची. तळीं पुरोवपाचेर, तळ्यांच्या लागसार भौमजली बांदकामां आडावपाक जाय.
जनगणनेत बांदकामांची माह्यती मुखार येतली तेप्रमाण फुडाराची येवजण जावप बरें. रानां, दोंगर, दोंगुल्ल्यो, झाडां पावस हाडपी. कांय तालुक्यांतले दोंगरच ना जाल्यात, तळीं आनी वझरे शेणल्यात. पंचायती, नगरपालिकांच्या घाळपणांतल्यान तें जालां? पंचायत, जिल्हो पंचायती, नगपालिकांक अधिकार दिवन तांका बळिश्ट करप, गांव, शारांतलें दायज सांबाळप ही सरकाराची लागणूक. थळाव्या स्वराज यंत्रणांच्या अधिकारांचे लागणूकपत्र वेंचणुकेवेळार येवचें. थळांतरांतल्यान न शिकिल्ले, कमी शिकील्ले गोंयांत आयल्यात. तांकां कोयर वेवस्थापन कशें करप शिकयलेंना जाल्यार तळीं, न्हंयो कोयरान भरतल्यो. बांदकामाची माती रातयां तळीं, वझऱ्यांनी उडोवन तीं पुरोवप वाडलां जाल्यार तळ्यांक, वझऱ्यांक वंय घालून तीं राखपापासत कायदे करपापासत सपूत घेवपाचो वगत आयला. उदरगत राश्ट्र, राज्याच्या बरेपणाची आसत जाल्यार तें समेस्तांक सांगचें. कालच्यो, मुखेल करुन चाळीस पन्नास वर्सांपयलीं उबारील्ल्या उदका पुरवणेच्या साधनसुविधांक तंत्रगिन्यानान घटाय दिवपाक जाय. त्या साधनसुविधांची अचूक स्थिती समजून घेवची. गरजेप्रमाण तांची परतून बांदावळ करपाचें प्लॅनिंग करचें.
पियेवपाच्या उदकाचो हॉटेलांनी उपेग करतात. हालीं गिरायक शिटूक जालां, प्रॉसॅस्ड उदकाक दीस बरे आयल्यात. गोंयांभायल्यो कंपन्यो राज्यांत येवन प्रोसेस्ड उदकाचे उद्येग चलयतना राज्यांतल्या शिकिल्ल्या कामदारांक कामाक घेतात? हॉटेलांनी उदक कशें मेळटा? हॉटेलां पिएवपाच्या उदकाचो उपेग सारको करतात? गिरायक उदकाच्या वापरा विशीं जागें आसा? फुडाराचें चिंतून प्लॅनिगांक लागचें.
व्हडा राज्यांनी न्हावपा, धुवपाच्या उदकाची वेगळी वेवस्था करपाचे मार्ग आपणायल्यात. गोंय ते दिकेन वतलें? नितळ पर्यटन, नितळ उदक आपणायतलें? भासाभास करची पडटली. बांदकामाच्या उदकाचेर मरयाद घालची पडली, बांदकाम करतना पायपलायनी फुटच्योना हेखातीर कंत्राटांत कंडिशन आसचें.
गोरवां, माजरां, सुणे, पक्षी मनशाबराबर तानेतले. तांचे पासत उदकाचें ल्हानशें आयदन आसतलें तें खंय आसचें हें थारावचें. अॅरकंडिशनर्स व्हडा प्रमाणांत घरांनीय पावल्यात. एअरकंडिशनर्सांच्या उदकाचो उपेग करुंक येता. वापरिल्लें उदक प्रक्रियेंतल्यान झाडांक बरें. शिक्षण आसा?
सुहासिनी प्रभुगांवकार
9881099260
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
