कोणूच बऱ्या भलायकी सुविधां कडल्यान पयस उरचो न्ही

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

पुराय संवसारांतल्या लोकांक बरी भलायकी सेवा मेळची ह्या हेतान सार्वभौमीक भलायकी व्याप्तीची (युनिवर्सल हॅल्थ कवरेज) स्थापणूक केल्या. दुयेंसांचें पुर्वनियोजन, ताचेर उपाय, दुयेंतीची पुनर्वसणूक, दुख्ख निवारक उपाय म्हणल्यार एकंदरीत कसलेच अर्थीक त्रास जायनासतना लोकांक दुयेंसा आड झुजपा खातीर समर्थ करप. हे खातीर, 12 डिसेंबर हो दीस ‘जागतीक भलायकी दीस’ म्हूण मनयतात. संवसारभर लोकांक बऱ्यांतली बरी भलायकी सेवा आनी उपचार सोंपेपणान मेळचे होच ह्या मिशनाचो एकमेव उद्देश.
हो उद्देश साध्य करपा खातीर खरी गरज आसा ती म्हणल्यार भलायकी खात्यांत योग्य आनी हुशार काम करपी कर्मचाऱ्यांची. जे कर्मचारी मुळाव्या भलायकी केंद्राचेर सहजतायेन लोकां खातीर उपलब्ध आसतात. सार्वभौमीक भलायकी व्याप्ती म्हणल्यार अश्यो येवजण्यो ज्यो सामान्य जनतेक सामक्या गरजेच्या दुयेंसाची जाणीव करून दितात तशेंच त्यो येवजण्यो आनिकूय बऱ्यो- सुटसुटीत सोंप्यो कश्यो जातल्यो, तांचो दर्जो आनिकूय कसो वाडटलो आनी सामान्य लोकांक ताचो पुरेपूर उपेग कसो जातलो हे खातीर वावुरता.
जगभरांतले सगळे देश सार्वभौमीक भलायकी व्याप्ती मेळोवपा खातीर वावुरतात. पूण कोवीड-19 चो परिणाम जाल्ल्यान ह्या कार्याचे उदरगतींत खंड पडला अशें म्हणल्यार अतिताय जावची ना. तशेंच लोकां खातीर उपलब्ध आशिल्ल्या आरोग्य सुविधांचेर वायट परिणाम जाला. पूण तरी आसतना जगभरांतल्या देशांनी ही व्याप्ती मेळोवपा खातीर यत्न वाडोवपाची गरज आसा जाका लागून आमी हो उणाव भरून काडपाक पावतलीं.
ही व्याप्ती मेळोवपा खातीर सगळ्यांत चड गरज आसा ती म्हणल्यार आमची भलायकी जतनाय यंत्रणा आनिकूय बळिश्ट करपाची आनी ते खातीर ताका लागपी अर्थीक यंत्रणाय बळिश्ट करपाची खूब गरज आसा. जेन्ना सामान्य मनशाक भलायकी सुविधा घेवपा खातीर स्वताच्या बोल्सांतल्यान खर्च करपाची गरज पडटा तेन्ना गरीब मनीस ह्यो सुविधा घेवपाकूच पावना आनी गिरेस्त मनीस लेगीत अर्थीक संकश्टान पडटा. सद्या संवसारांतले 50 टक्के परस चड लोक भलायकी सेवा घेवपाक पावनात आनी 120 लाखां परस चड लोक उपचारान जावपी खर्चा खातीर गरिबीचो शिकार जातात.
हे व्याप्ती खातीर वावुरपी कांय संस्था सरकारी अनुदानीत आसतात, जाल्यार कांय लोकांक भलायकी जतनाय विमो घेवचो पडटा.
सार्वभौमीक भलायकी व्याप्तीचे तीन आयाम आसात.

1. कोणाक सुविधा मेळटात?
2. कसल्यो सुविधा मेळटात?
3. कितलो अर्थीक पालव त्यो सुविधा घेवपाक मनशाक मेळटा.
   शाश्वत विकास ध्येयांच्या अंतर्गत संयुक्त राष्ट्रां (युनायटेड नॅशन्स) वांगडी आशिल्ल्या सगळ्या देशांनी 2023 वर्सा मेरेन सार्वभौमीक भलायकी व्याप्ती मेळोवपाचो सोपूत घेतला.
   ही व्याप्ती मेजपा खातीर दोन आयाम आसात – 1. लोकसंख्येचो कितलो वांटो बऱ्यो भलायकी सुविधा घेतात आनी 2. लोकसंख्येचो कितलो वांटो आपले चडशें उत्पन्न दुयेंसाच्या उपचारा खातीर खर्चिता.
   वर्ल्ड बँकेच्या जोड पालवान डब्ल्यू.एच.ओ. म्हणल्यार संवसारीक भलायकी संघटणा, हे व्याप्तीच्या वाडट्या आलेखाचो अदमास घेता. डब्ल्यू.एच.ओ. चार भलायकी विभागांतल्या 16 गरजेच्या भलायकी सुविधांचो संकेत म्हूण वापर करतात. ते चार विभाग जावन आसात-
4. प्रजनन, मातृत्व, नवीन जल्माक आयिल्ल्या भुरग्याची भलायकी
5. संसर्गजन्य दुयेंसां
6. असंसर्गीक दुयेंसां
7. सेवेची तांक आनी चड प्रमाण
   दर एक देश आपले तरेन हे व्याप्तीची प्रगती जोखपाचो यत्न करता. पूण एक समान पांवडो आनी प्रमाण आसचें म्हूण सगळ्या देशांक डब्ल्यू.एच.ओन दिल्ल्या संकेतांचो वापर करचो पडटा.
   हेर देशां सयत आमचो भारत देश लेगीत ही व्याप्ती मेळोवपा खातीर खूबश्यो सुविधा आनी येवजण्यो राबयता. ‘आयुष्यमान भारत प्रधानमंत्री जनयोजना’ ही 2018 वर्सा भारत सरकारान सुरू केल्ली येवजण. ही येवजण भारतांतल्या 40 टक्के गरीब, 50 कोटी वयर लोकांक द्वितीय आनी तृतीय भलायकी सुविधा घेता आसतना आयिल्ल्या अर्थीक जोखमी खातीर 5 लाख मेरेन विमो दिवपाचो उद्देश दवरता. त्याच बरोबर, हाचोच दुसरो पांवडो ‘आयुष्यमान भारत (AB-HWC)’ देशांतल्या देड लाख उप-केंद्रां आनी मुळाव्या भलायकी केंद्रांक (PHCs) भलायकी आनी कल्याण केंद्रांनी बदलून बऱ्यांतल्यो बऱ्यो सुविधा उपलब्ध करून दिवपाचो उद्देश दवरता.
   जात वा धर्माचो, अर्थीक परिस्थितीचो, रावपी वाठाराचो, लिंगाचो, समाजीक बांदिलकायेचो भेदभाव करिनासतना सगळ्यां खातीर समान सेवा उपलब्ध करून दिवपाचो उद्देश भारत सरकारान दवरला. भारत देश वा पुराय जगभर सार्वभौमीक भलायकी व्याप्ती मिशन हें सगळ्यां खातीर भलायकी सुविधा उपलब्ध करून दिवपाचें एक म्हत्वाचें अशें कार्य. ज्या दिसा हें मिशन जैतीवंत जातलें त्या दिसा कोणूच मनीस गरीब वा गिरेस्त बऱ्या भलायकी सुविधां कडल्यान पयस उरचो ना आनी अशे तरेन पुराय जगाची उदरगत जातली. हो दीस बेगीन येवचो हेंच मागणें.

डॉ. वेदिका वाळके
8698387747