कोंकणी मोग्यांच्या सिद्धांतीक मनाचो थाव

भांगरभूंय | प्रतिनिधी

भाशेच्या नांवान तरी आमी एकठांय जावंया. बिल्डर लॉबी जी सध्याक आमचे मातयेची वाट लावूंक लागल्या, ती कांय वर्सांनी आमचे भाशेचीय वाट लायतली हें निश्चीत.

कोंकणी मळार इतलो विकास जाल्लो आसतना, अखील भारतीय कोंकणी परिशद साहित्य संमेलन घडोवन हाडटना, दाल्गादो कोंकणी अकादेमीचें दर वर्सा बरोवप्यांचें संमेलन जातना, जाय आशिल्लें काय ‘पयलें अखील भारतीय कोंकणी साहित्य आनी संस्कृतीक महासंमेलन?’ दाल्गादो कोंकणी अकादेमीन 2008-10 ह्या तीन वर्सांच्या काळांत अशींच संमेलनां घडोवन हाडिल्लीं, पूण उपरांत तीं घडलीं नात. आतां 25- 26 वर्सांनी असलेंच एक, काय तांतूंत वेगळें कितें तरी आसा अशें संमेलन घडून येता? ताची गरज कोणें आनी कित्याक मुखार हाडली? देवनागरीचो कोण दुस्वास करिना, पूण कोंकणीच्या हेर लिपींक फावो तो मान मेळना म्हूण हें जागृताय संमेलन? गोयकारां खातीर कोंकणी कितली म्हत्वाची आनी देखून गोंयकारांनी तिचो वापर करूंक जाय हाचें म्हत्व पटोवन दिवपी हें संमेलन? थंय हाजीर जाले बगर समजुचें ना. देखून ह्या शेनवाराक वेर्णेच्या रात्सिंगर वसऱ्यांक दिसभर जावपाच्या ह्या संमेलनांत वांटेकार जावंया आनी कितें घडटा तें पळेवंया. हें संमेलन घडोवन हाडटा ग्लोबल रोमी लिपी अभियान.

संमेलनाचो हेतू

कोंकणी जरी गोंयची राजभास आसली जाल्यार पासून गुजरातच्या दर्यावेळ वाठाराक धरून रत्नागिरी, मालवण, पुराय गोंय, कारवार, उडुपी, मैसूर, मंगळूर आनी कोचीं मेरेन कोंकणीचो वापर जाता. गुजरात दर्यादेग वाठारांनी ती गुजराती लिपींत, महाराश्ट्रांत आनी गोयांत रोमी सयत देवनागरी लिपींत, कर्नाटकांत कन्नड आनी पर्सो अरेबीक लिपींत आनी केरेळांत मळयाळम लिपींत कोंकणी बरयतात आनी वाचतात. गोंयची राजभास देवनागरी कोंकणी  जातकच कर्नाटक आनी केरळ राज्यांनी देवनागरी लिपींत कोंकणी शिकोवपाचो यत्न जाला, ही बरी गजाल. गोंया भायल्या कोंकणी लोकांक देवनागरी कोंकणी शिकोवप ही काळाची गरज म्हूण धरली जाल्यार पासून ती कर्नाटकांत आनी केरळांत थग धरतली काय? मंगळूरचे सेंट आलॉयसीस कॉलेजींत देवनागरी बराबर रोमी कोंकणी शिकयतात ही आनीक एक इतिहासीक गजाल कोंकणी मळार घडटा. खंयचेच लिपीचो फोर्स करिनासतना गोंया भायले विद्यार्थी कोंकणी शिकूंक तयार जातात ही लक्तुबाय न्हय जाल्यार आनीक कितें? गोंयांत शिक्षणीक मळार रोमी लिपींतल्यान शिकूंक मेळना, पूण कर्नाटकांत मेळटा, हें कुवाडें? हाची गंभीरतायेन दखल घेवंक आनी सगळ्या लिपींक एकसारकेपण कशें मेळोवन घेवं येता हाचे विशीं विचार-विमर्श करूंक हें संमेलन घडून येता अशें संमेलनाचे जाळवणदार सांगतात.

कोण कोण भागेली?

गोंयच्या साबार संस्थांनी आपलो तेंको ह्या संमेलनाक जाहीर केला. महाराश्ट्रांतल्यो, कर्नाटकांतल्यो आनी केरळांतल्यो कांय संस्था ह्या संमेलनाक आपली हाजेरी लावपाच्यो आसात. सेंट आलॉयसीस कॉलेजींतलीं आनी गोंयच्या कांय कॉलेजींतलीं विद्यार्थीय हाजीर जावपाचीं आसात.  ह्या संमेलनांत कोंकणीची कशी उदरगत करुंयेता आनी एक भास एक लिपी, हें धोरण लुकसाणाचें आसा हें दाखोवंयेता म्हूण बऱ्याच कोंकणीच्या संस्थांनी भागेलीपण दाखयलां.

संमेलनांत प्रबंध

संमेलनाच्या पयल्या सत्रांत पयलो विशय आसा, ‘एके भाशेक एक लिपी : कितली फायद्याची कितली लुकसाणाची’, हांतूंत फादर मोअसिन्ह्य आतायद, विन्सी क्वाद्रूस आनी तारा लविना फेर्नांडीस आपले विचार मांडटलीं जाल्यार अॅड. राधाराव ग्रेसियस सत्र चलयतलो.  दुसऱ्या सत्रांत प्रो. रामराव वाघ, डॉ. ग्लेनीस मेन्डोंसा आनी फादर जेसन पिंटो ‘साहित्यांतल्यान कोंकणी मनशांचो एकवट’ ह्या विशयाचेर विचार मांडटले. हें सत्र रॉय कास्तालिन्हो मुखार व्हरतले. जाल्यार सांजेर फादर रोमान राॅड्रिगीस, डॉ. कॉज्मा फेर्नांडीस आनी प्रो. स्टिफन क्वाद्रूस ‘संकृतायेंतल्यान कोंकणी मनशांचो एकवट’ ह्या सत्रांत आपले प्रबंध सादर करतले. ताचो सत्राध्यक्ष आसतलो प्रो. प्रजल साखरदांडे. ह्या तीन सत्रां भायर कांय सर्ती, पुरस्कार भेटवण आनी मनरिजवणेचोय भाग आसतलो. 

संमेलनाचो हेतू

‘एक भास एक लिपी’ हें धोरण सदळ करून सगळ्या लिपींक सांगाता मुखार व्हरच्यो, साहित्य अकादेमीन रोमी आनी कन्नड लिपींतल्या साहित्याकूय मान्यताय दिवंची आनी गोयांत रोमी लिपीक राजभास कायद्यांत मान्यताय दिवंची आनी ती स्कुलांनी शिकोवंक गोंय सरकारान मानून घेवंची, हें मेळोवंक कोंकणीच्या सगळ्या संस्थांनी आपलो तेंको दिवन वाट काडची, असो संमेलनाचो हेतू अध्यक्ष केनेडी आफोंसो प्रगट करता. खयंचेच लिपीक दुखयनासतना कोंकणीची सगळ्या आंगांनी उदरगत जावंची आनी गोंयांत रोमी लिपीकूय सगल्यो सवलती मेळच्यो हिवूय मोख तो उगतायता. हाचेर चिंतन आनी मंथन करूंक विश्वीक पावंड्या वेल्या कोंकणी समर्थकांक एकठांय हाडून बरी चर्चा करूंक हें संमेलन पावल मारता. 

एक मागणी

हें संमेलन कोंकणीच्या पांचूय लिपींच्या फुडाऱ्यां मार्फत घडून येता. सगळ्या लिपींचे मनीस एकठांय येतात तेन्ना एकवटाचेच भावनेक चड प्राधान्य आसा. गोंयांत राजभास कायद्याक देवनागरी लिपीक मानून घेतल्या आनी रोमी लिपीक पयस दवरल्या, जाल्यार पासून ह्या संमेलनांत सगळ्यांक वांटो आसा. खरें म्हणल्यार हें संमेलन ग्लोबल रोमी लिपी अभियान हे संस्थेन घडोवन हाडपाचें नाशिल्लें, तर तें कोंकणीच्या फुडारिल्ल्या संस्थांनी घडोवन हाडूंक जाय आशिल्लें, तरी, कोणें पूण फुडाकार घेवंक जाय म्हूण ग्लोबल रोमी लिपी अभियानान फुडाकार घेतला ही बरी गजाल. हें संमेलन जैतिवंत करचें आनी एक लिपी एक भास न्हय तर विविधतायेंत एकवट ही भावना बाळगून फुडें वचपाचो तांचो उलो आसा.

सोंपयतना…

ग्लोबल रोमी लिपी अभियानान घडोवन हाडिल्लें पयलें इतिहासीक साहित्य आनी संस्कृतीक महा संमेलन जावन आसा कोंकणी खातीर एक म्हत्वाचें पावल, जें 1987 वर्सा उपरांत सातत्यान जावंक जाय आशिल्लें. गोयांक तशें कोंकणी वापरतल्या हेर राज्यांक एकठांय हाडपाच्या ह्या पावलाक येवकार. गोंय कोण काबार करूंक सोदतात तें पळेयात. निदान भाशेच्या नांवान तरी आमी एकठांय जावंया. बिल्डर लॉबी जी सध्याक आमचे मातयेची वाट लावूंक लागल्या, ती कांय वर्सांनी आमचे भाशेचीय वाट लायतली, हें निश्चीत. तें घडना जावंक न्हय फकत गोंयच्या संस्थांनी बगर संवसारांतल्या सगळ्या कोंकणी संस्थांनी एकठांय येवन घडटा तशें वावरपाची गरज आसा. हें संमेलन एक निमित्त पूण, तांतूंत खरें गोंयकारपण तिगिल्लें दिसता. लिपिल्ल्या अस्मितायेच्या किरायत्याक अप्रत्यक्ष राजकारणांतल्यान कोंकणी मनशाक एकठांय गुंथपाचें धोरणूय आस्पाविल्लें दिसता. कोंकणी एक विश्वीक भास करतले जाल्यार एक लिपीचें धोरण उपकारतलें काय? म्हणून शेनवाराक ह्या संमेलनाक हाजीर जावंया आनी कोंकणी मोग्यांच्या सिद्धांतीक मनाचो थाव घेवंया.

—- 

– विन्सी क्वाद्रूस, राय, साश्ट

मो. – 9822587498