भांगरभूंय | प्रतिनिधी
नव्या शिक्षणीक सत्रांत सुरवात जाली. शालेय शिक्षणांत आतां, राज्याचे मातयेचो सुगंध, लोकसंस्कृताय, आनी दायजाचो आस्पाव जालो यत्ता चवथी ते सातवेच्या ग्रेडांतल्या विद्यार्थ्यांक पुस्तकी गिन्यानच न्हय तर तांचीं मुळां आनी लोक अस्मितायेचे कडेन जोडपाची संद मेळ्ळी. एनसीर्इआरटीच्या नव्या शिक्षणीक धोरणा प्रमाण, शिक्षणीक संशोधन आनी प्रशिक्षण राज्य मंडळान अभ्यासक्रमांत व्हड बदल केल्यात. शिक्षण धोरणाचे मुद्दे सांबाळटना भास, संस्कृताय, पर्यावरण, सैम, भलायकी, इतिहास, विज्ञान, समाज आदीं घटकांचो आस्पाव सांगला. पूण कोंकणी ‘ओंवळां’ पुस्तक यत्ता तिसरी ते पांचवेच्या पाठ्यपुस्तकांची तुळा हेर भारतीय भाशांचे लागीं करतना खोस जालींच, पूण समाधान जालें ना. नव्या अभ्याक्रमांत छत्तीसगडाची लोककला, लोक परंपरा, बस्तर दशहरा, रस्त्याची सुरक्षिताय पयली मजत, समाजीक जागृताय अशे विशयांचो आस्पाव केला. आतां विद्यार्थ्यांक पद्मविभुशण किताब मेळिल्ली, नामनेची पांडवणी गायक तीजन बार्इचें जिवीत आनी संघर्शांचीय म्हायती मेळटली. पूण खंतीची गजाल म्हणल्यार आमच्या तिसरेच्या पुस्तकांत सुरवेकच हिंदीतले (केन्नाच नांव आयकूंक नाशिल्ले कवी) श्रीनाथ सिंह हांची अणकारीत कविता वाचूंक मेळटा. चवथेच्या यत्तेंत पयल्याच पानार प्रार्थना घालपाची सोडून ‘सातत्य’ नांवाचो धडो घुसयला. हाचे वेल्यान दिसून आयलें, “कोंकणींत साहित्याचें पीक खूब आसा पूण शिक्षण तज्ञ वावुरपी नात.” आमचे लागीं शिक्षण तज्ञ दोतोर खूब आसात पूण तांणी मुळाव्या पांवड्यार ‘श्री’ केन्नाच चिरली ना. पुस्तक निर्मिंती आनी परिक्षण मंडळ हांकां जर भुरग्यांचें मानसशास्त्र बरे तरेन समजल्लें जाल्यार घडये, समितींतले तज्ञ, निजाच्या गोंयच्या कवीं कडल्यान कविता बरोवन घेतले आशिल्ले, पूण ती तकालस घेवंक फुरसत कोणाकच ना अशें म्हणचें पडटा.
मातयेची वळख आनी परमळ शिकयात
शिक्षण फकत पुस्तकां पुरतें मर्यादीत उरना, आनी शिक्षण भुरग्यांच्या समग्र विकासा खातीर पुरो जायना अशें शिक्षण खात्याचें मत. देखून नव्या अभ्याक्रमांत थळावी संस्कृताय आनी वेव्हारीक जिणे कडेन संबंदीत विशयांचो आस्पाव केला. देखून भुरग्यांक थळावी परंपरा, लोककला, समाजीक जापसालदारकी चड बरी समजतली. हेर राज्यांत चवथेच्या हिंदी पुस्तकांत सुमार 30 टक्के बदल जाल्यात, जाल्यार सातवेच्या वर्गांत हिंदींत सुमार 25 टक्के नवे धडे जोडल्यात. पांडवणी लोक गायक तीजन बाई. खर कठीण परिस्थितींत वाडून आयिल्ले तीजन बाईन समाजीक विरोध आनी संघर्श सोंसून लेगीत आपली कला दाखयली. पुरूस प्रधान मानपी हे कलेक बायलांची वळख दिली. तिचें जिवीत संघर्श, आत्मविश्वास, प्रतिभेचें एक प्रेरणादायक देख अशें शिक्षण तज्ञांचें मत आसा.
आतां विद्यार्थ्यांक दसरो मितानी लोककला, करिया बदर अश्या पारंपारीक लोक दायजा विशीं शिकयतले. ह्या विशयांतल्यान भुरग्यांक राज्याची लोककला, आदीवासी संस्कृताय, समाजीक मुल्ल्यां कडेन जोडपाचो यत्न केला, मितानी लोककला ही छत्तीसगडांतली पारंपारीक लोककला, गांवगिरे जिणेचें आनी लोक संस्कृतायेचें दर्शन घडोवन हाडटा.
रवींद्रबाब, भाई मावजो हांकां सुवात ना?
गोंयच्या ‘ओंवळां’ पुस्तकांत ‘रुखा – आवय थिमक्या’, ‘कर्नाटक आनी ‘सांकेन परब’ (पांचवी हिंदी) हांचो अणकार घेतला. अजाप म्हणल्यार गोंयचे पद्मविभूशण वा ज्ञानपिठकार हांचे धडे घेवंक नात. गोंयांत व्हड स्वातंत्र्यसेनांनी आसात. कितल्याश्याच पुस्तकांचे सिरीस कोंकणी भाशा मंडळांत आसात. पूण तांच्या साहित्याचे कडेन साप्प आडनदर केल्या. पेद्रु कुर्रैय आफोंस, गोपाळ प्रभू, रावजी कुचेलकार, शरद गुडे, मोन्य. सॅब्यिस्त्यांव दाल्गादो, बेर्था मेनेझीस, गोंविद हेगडे देसाय, हालींच काणकोणचे समाजसेवक बाळकृष्ण मल्ल्या मन की बात प्रभानमंत्री नरेंद्र मोदी हांणी उल्लेख केल्ले, आदीं.
आनीक एक नवल म्हणल्यार पांचवेच्या पुस्तकांतले धडे वाचतकच मन निरास जाता. भुरग्यांच्या मानस शास्त्राचो अभ्यास करीनासतना पुस्तकांत पाठांचो आस्पाव केला. तशेंच व्याकरणीक चुको इंग्लीश आनी मराठी उतरांचो खर प्रभाव शिक्षक आनी भुरग्यांचो घुस्पागोंदळ करता. कांय पाठांतलीं वाक्य खंय सुरू जावन खंय सोंपतात? हें लेगीत कळपाक मार्ग ना. अल्पविराम, स्वल्प विराम आनी पूर्णविराम अशे व्याकरणीक नेम पाळूंक नात. हें वाक्य वाचुया.
“ ज्युस्त चार वरांचेर सगळ्यांक खुटी च्या दिवन जोम्याचो फोटू काडटकच मार्गदर्शक केविनान आमकां आदवेस केलो आनी आमी बसींत वच्चे खातीर शिक्षकांनी आमचो ताबो घेतलो. “ (पान : 99)
तशेंच त्याच पुस्तकांतलो इंग्लीश उतरांचो कडक कसाय पितना फुडारांत नाका सायब ही कोंकणी म्हणून सवेच्या वर्गांतले विद्यार्थी हेर भाशेंत वचपाची भिरांत न्हयकारूंक नज. वनस्पतीची शास्त्रीय नांवां आनी उतरावळ वाचतकच घुस्मटमार जाता. आनी भुरग्यांची काकुळट दिसता. देख: वनिला प्लेनिफोलिया, सिनाममूम जेईलानिकूम, मिरीस्टिकल फ्रेग्रन्स, एलेटारिया कार्डनो नीवं, पिपर निग्रूम, सिजिग्रूम आरमातिकम, केप्सिकम फ्रितिसेन्स, मुराया केनीद, कुचुर्मा लंगा, जिंगिबेर आफ्पिसनालो रक, फरुला आस्साफडिडा आदी ( पान: 98) मुळांत भाशीक उदिश्टां सफळ करपाक निर्मिती समिती आनी परिक्षक मंडळान इतलीं विज्ञानांतलीं जड उतरांवळ भुरग्यांक दिल्ले खातीर कवतूक केल्या बगर रावूं नज.
डिजीटलकरणाचेर चड भर
भुरग्यांचीं भाशीक कसबां विकसीत करतना व्याकरण, डिजीटल उपक्रम, नवींन उदेंते कवींच्यो कविता, पोंवळें आदी ही संकल्पना भाशीक गिरेस्तकाय वाडयताच. तशेंच कला गुणांक पोसवण दिता, तशेंच आलायतें शिकात, पुरक वाचन, नवींन उतरांचे अर्थ आदी हेय प्रकार सफळ जाल्यात हांचीय खात्रेन तोखणाय जावंकच जाय, पूण पोंवळ्यांतले विचार मनांत नकारात्मक भाव उबे करतात. देख: ‘ मेहनत केले बगर यश मेळना’, ‘पुस्तका सारको इश्ट ना.’, ‘चड आस धरचीं न्हय. आदी असले सुविचार मानसशास्त्रान काळा भायले केल्यात. तशेंच ‘मेहनत’ उतरा सुवातेर ‘कश्ट’ उतर सोबून दिसता पूण आसूं ! व्हांवती भास, काव्यमयताय, अलंकारीताय ओडलायणी भास आनी उतरांचो खात्रेन उणाव भासता. हें खरें.
भाशा मंडळाच्या पुस्तकांची देख घेवची
हालींच कोंकणी भाशा मंडळान ‘कीरकावळो’ बुन्यादी वर्सा 4 पयली, ‘किरकिरो’ बुन्यादी वर्स 5 (दुसरी) ‘साळोरी’ पूर्व तयार वर्स 1, (यत्ता तिसरी) ‘रानपिटकोळी ‘बुन्यादी पूर्व तयारी वर्स 2 ( यत्ता चवथी) अश्या पुस्तकांची निर्मिती केल्या. परिक्षण मंडळान तांचो अभ्यास करचो. भुरग्यांचें मानशास्त्री वांगडाच चित्रकलेकय म्हत्व आसता. अश्या पुस्तकांतल्यान भुरग्यांचें मुखार नवो संवसार, नवे विशय, नवे उतरावळीचें दालन उक्तें जाता. तें बळिश्ट करपाची मोख बाळगून सर्जनशील साहित्य प्रकारांचो आस्पाव केला. देखून अध्यक्ष रत्नमाला दिवकार आनी मंडळ तोखणायेक पात्र थारता. तांणी पुरायपणान थळावी भास, संस्कृताय आनी वेव्हारीक शिक्षणाचेर भर दिला. हाका लागून भुरग्यांच्या संस्कृताये विशीं अभिमान निर्माण जाताच तशेंच शिकपूय चड मनरिजवणीचें जातलें. 7 व्या वर्सा खातीर संस्कृत विशयांत ‘’ सिहावा शैलजा ‘’ नांवाचो नवो धडो जोडला. इंग्लीश विशयांत ‘भोंवडी’ (ट्रॅवल) हाचे सुवातेर ‘रेल्वे गाडयेंतल्यान भोंवडी’ (फ्रॉम अ रेल्वे कैरज )असो धडो आस्पावला.
सोंपयतना..
नवो अभ्यासक्रम पाठ्यपुस्तकां मेरेन मर्यादीत ना. पूण भुरग्यांक तांच्या मुळां कडेन जोडपाचो यत्न म्हणून पळयतात. आधुनीक गिन्याना वांगडाच विद्यार्थ्यांक आपली लोकपरंपरा आनी संस्कृतीक दायज समजून घेवपाचो हेत शिक्षण खात्याचो यत्न आसा. तीजन बाई सारक्या लोक कलाकारांचीं कथा आतां माचयेर मर्यादीत उरचीं ना. पूण शाळेच्या पाठ्यपुस्तकांत नवे पिळगे मेरेन पावतली. तेन्ना गोंयच्या कोंकणी ‘ओंवळां” – त हेर भारतीय भाशा वरीं बदल घडून येवन दायज – परंपरांचो दिश्टावो जातलो, अशी आस्त बाळगूं येत व्हय? काय भोगावळच घेवन आमी मुखार वतले?
विशाल सिनाय खांडेपारकार
8080622370
खिणाखिणाक ताज्यो घडणुको आनी तुमचे कडेन संबंदीत दरेक खबर मेळयात एका क्लिकाचेर! फेसबूक, ट्विटराचेर आमकां फॉलो करात आनी व्हाट्सएप सबस्क्रायब करपाक विसरूं नाकात.
